Trang chủ

Bức tranh văn hóa đa sắc màu lễ hội các dân tộc đầu xuân

Sang xuân, khi những tia nắng vàng ấm áp rọi xuống, đất trời bừng tỉnh, hoa ban bung nở sắc trắng và măng rừng bắt đầu nhú khỏi mặt đất, cũng là lúc đồng bào các dân tộc Sơn La tổ chức các lễ hội đầu xuân. Mỗi dân tộc lại có những lễ hội riêng, tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu, mang đến những không gian văn hóa đậm chất truyền thống và giàu bản sắc.

 

Lễ “Hết chá” được phục dựng tại Bảo tàng tỉnh.

 

Sơn La có 12 dân tộc anh em cùng sinh sống. Mỗi dân tộc nơi đây có nét văn hóa riêng được gìn giữ qua bao thế hệ. Trong đó, lễ hội là nơi phản ánh rõ nhất về tập tục, tín ngưỡng và văn hóa truyền thống của mỗi dân tộc. Hiện toàn tỉnh có hơn 10 lễ hội lớn của các dân tộc, đến nay, vẫn được duy trì tổ chức mỗi dịp đầu xuân từ những ngày đầu tháng giêng cho đến hết tháng 3 âm lịch. Dù khác nhau về tiếng nói và tín ngưỡng, nhưng đồng bào các dân tộc miền núi đều có chung một quan niệm, đó là sự biết ơn đối với “mẹ thiên nhiên”, nơi mà cuộc sống của bà con gắn liền bao đời cùng núi rừng, nương rẫy, đồng ruộng. Vậy nên, lễ hội của các dân tộc khi được tổ chức đều hướng đến một mục đích lớn nhất là sự cảm tạ với đất trời, thiên nhiên cầu mong cho một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bản làng thuận hòa, tốt đẹp.

Mở đầu mùa lễ hội phải kể đến lễ hội “Nào sồng” của đồng bào dân tộc Mông. Với ý nghĩa là “cầu mùa”, lễ hội này được tổ chức cùng với truyền thống của đồng bào Mông, nay còn phổ biến ở huyện Phù Yên, Yên Châu. Lễ hội mang tính cộng đồng khi được cả bản đóng góp để tổ chức vừa để cầu mùa, cầu năm mới ngô, lúa tốt tươi, vừa động viên, khích lệ bà con bắt đầu vụ mùa mới.

Vào thời điểm Tết Nguyên đán, đồng bào dân tộc Dao Tiền ở Mộc Châu, Phù Yên lại có lễ “Tết nhảy”. Lễ hội được tổ chức 3 năm một lần tại nhà của một trưởng họ, diễn ra từ ngày 29 đến hết ngày mùng 2 tết. Dân tộc Dao có nhiều nghi lễ đặc sắc, nhưng có lẽ “Tết nhảy” mới thực sự là nơi hội tụ đầy đủ và phản ánh sâu sắc nhất cả về tín ngưỡng và văn hóa truyền thống của dân tộc. Trong 4 ngày tổ chức, các nghi thức lần lượt được tái hiện, kể về lịch sử từ thuở khai thiên lập địa, sự tích Bàn Vương, cho đến những câu chuyện sản xuất, lời răn dạy con cháu, cảm tạ đất trời và cầu mùa cho năm mới. Kết thúc “Tết nhảy” là nghi thức “chặt cây” kết hợp với màn nhảy múa đặc sắc trước sự chứng kiến của đông đảo bà con dân bản, sau đó, ai nấy đều “nhặt lộc” mang về cất giữ để cầu mong nhiều may mắn trong năm tới.

Khi hoa ban đã nở trắng các sườn đồi, đồng bào dân tộc Thái, Kháng, La Ha cũng bắt đầu những lễ hội của dân tộc mình. Đồng bào Thái ở xã Đông Sang, huyện Mộc Châu có lễ hội “Hết chá”, đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia năm 2016. Lễ hội “Hết chá” được phục dựng thường niên vào tháng 2 âm lịch hàng năm, trở thành dịp sinh hoạt văn hóa đặc sắc, điểm nhấn thu hút khách du lịch nhân dịp đầu xuân. Đồng bào Thái sinh sống ở mỗi vùng miền lại có những lễ hội khác nhau, như lễ hội Hoa ban ở Vân Hồ, cầu mưa ở Mường Sang, “Xên lẩu nó” ở Mai Sơn... Dù quy mô và cách thức tổ chức ở mỗi nơi không giống nhau, nhưng lễ vật không thể thiếu của các lễ hội này là hoa ban và măng rừng.

Có tập quán canh tác và lối sống sinh hoạt gần tương tự với đồng bào dân tộc Thái, dân tộc Kháng và La Ha cũng có những lễ hội gắn liền với hoa ban là lễ hội dâng hoa măng và “Xen pang ả” tổ chức vào thời điểm cuối tháng 3 âm lịch. Ngoài ý nghĩa chính là các “con nuôi” đóng góp lễ vật tổ chức tại nhà thầy cúng để tạ ơn, lễ hội còn là dịp để bà con được tụ họp, vui chơi, diễn xướng, đặc biệt là hòa mình trong vòng xòe hay điệu tăng bu truyền thống của dân tộc có tiết tấu sôi động.

Đối với đồng bào các dân tộc sinh sống tại Sơn La còn có nhiều lễ hội khác nhau. Mỗi lễ hội đều mang đậm bản sắc dân tộc, thể hiện sự khát khao, ước vọng về một cuộc sống mới và đặc biệt là gắn kết cộng đồng, khích lệ tinh thần hăng say lao động nhân dịp đầu năm. Có những lễ hội bắt nguồn từ tín ngưỡng truyền thống đã được phục dựng với quy mô lớn, tổ chức nhiều hoạt động, tạo nên sân chơi chung thú vị và bổ ích, như Lễ hội Hoa ban ở Thành phố hay Lễ hội đua thuyền ở Quỳnh Nhai. Những lễ hội đã và đang được phục dựng là điểm nhấn đặc sắc trong kho tàng văn hóa các dân tộc cần được bảo tồn và phát huy, đặc biệt là biết cách khai thác để phục vụ du lịch hiện nay.

Thanh Đào
BÌNH LUẬN

Bạn còn 500/500 ký tự

Bạn vui lòng nhập từ 5 ký tự trở lên !!!

Tin mới

  • 'Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chiềng Mung đưa chuyển đổi số vào đời sống

    Chuyển đổi số đang từng bước làm thay đổi phương thức hoạt động của chính quyền và cách người dân tiếp cận các dịch vụ thiết yếu tại xã Chiềng Mung. Từ ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính đến phổ cập kỹ năng số ở khu dân cư, địa phương đang triển khai nhiều giải pháp đưa công nghệ vào thực tiễn, hướng tới xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số.
  • 'Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng

    Xây dựng Đảng -
    Đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, Đảng ủy xã Chiềng Khoong tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội. Qua đó, từng bước đơn giản hóa quy trình xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
  • 'Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Chuẩn hóa dữ liệu đất đai phục vụ người dân

    Xã hội -
    Thực hiện chuẩn hóa dữ liệu đất đai, xã Phù Yên đã đồng bộ lên VNLIS Trung ương 39.205 thửa đất thuộc nhóm 1 đạt chuẩn “đúng - đủ - sạch - sống”, chiếm trên 76,9%; số thửa đất nhóm 2 chưa đạt chuẩn, cần làm sạch chiếm 12,6%; số thửa đất nhóm 3 chưa xây dựng cơ sở dữ liệu vùng “trắng” cần tạo lập mới chiếm 10,4%. Xã đang nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ, chất lượng và tính chính xác của dữ liệu đất đai.
  • 'Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Chủ động phòng cháy, chữa cháy trong mùa khô

    Alo 114 -
    Bước vào mùa khô hanh, nhu cầu sử dụng điện, lửa và các thiết bị sinh nhiệt tăng cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ tại khu dân cư. Trước thực tế đó, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Nậm Lầu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao ý thức phòng ngừa, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra.
  • 'Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý thiếu công tâm - hành vi "mượn gió bẻ măng"

    Góp ý là một trong những hình thức phê bình. Nếu góp ý khách quan, trung thực và mang tính xây dựng sẽ góp phần cải thiện, sửa đổi những khuyết điểm, làm cho cá nhân hoặc tổ chức trở nên tốt hơn, nhiệm vụ được hoàn thành với chất lượng cao hơn. Tuy nhiên, hiện nay, có không ít kiểu góp ý sai sự thật, thiếu khách quan, góp ý kiểu hùa theo, thiếu cơ sở khoa học... làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cán bộ, đảng viên và các cơ quan, đơn vị...
  • 'Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự và phát biểu tại Phiên toàn thể AIPA-47

    Thời sự - Chính trị -
    Chiều 18-11, tại Thủ đô Manila (Philippines), trong khuôn khổ Đại hội đồng liên Nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47), đã diễn ra Phiên toàn thể thứ nhất do Chủ tịch Hạ viện Philippines, Chủ tịch AIPA-47 Faustino "Bojie" De Guzman Dy III chủ trì, với sự tham dự của đại biểu Quốc hội/Nghị viện các nước thành viên, Nghị viện quan sát viên, khách mời và đối tác phát triển của AIPA. Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã dự và có bài phát biểu quan trọng.