Khác với giai đoạn trước, khi phần lớn sản lượng điện mặt trời được phát dư lên lưới quốc gia, thì hiện nay, tập trung vào các hệ thống thiết kế bám sát nhu cầu tiêu thụ tại chỗ. Mô hình này đặc biệt hiệu quả đối với nhóm khách hàng có phụ tải ổn định ban ngày như cơ sở chế biến nông sản, khu thương mại - dịch vụ, trường học và trụ sở cơ quan.

Tại Khu du lịch Pá Uôn Ecolakes, xã Quỳnh Nhai, sau một năm vận hành hệ thống điện năng lượng mặt trời, hiệu quả kinh tế mang lại rõ rệt. Anh Nguyễn Mạnh Tuân, Giám đốc Khu du lịch, chia sẻ: Với đặc thù nhu cầu sử dụng điện cao tại hai điểm nghỉ dưỡng là cầu Pá Uôn và Vịnh Bình Yên, đơn vị đã lắp đặt hệ thống 60 tấm pin công suất 12kW có lưu trữ. Hệ thống giúp cắt giảm tới 80% chi phí điện năng, tiết kiệm hàng trăm triệu đồng mỗi năm và đảm bảo hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn ngay cả khi có sự cố lưới điện.

Không chỉ doanh nghiệp, các hộ gia đình cũng quan tâm, lắp đặt sử dụng điện năng lượng mặt trời. Bà Nguyễn Thị Hồng Chuyên, phường Tô Hiệu, cho biết: Chi phí tiền điện của gia đình giảm rõ rệt từ khi lắp điện mặt trời mái nhà, nhất là vào mùa nắng nóng. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu còn khá lớn. Nếu thời gian tới có thêm các chính sách hỗ trợ về vốn hoặc kỹ thuật, chắc chắn nhiều hộ dân sẽ mạnh dạn đầu tư hơn.

Hiện nay, Công ty Điện lực Sơn La đã tiếp nhận 171 khách hàng đăng ký phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất - tự tiêu thụ với tổng công suất hơn 3,1 MW. Trong đó, 168 khách hàng đã hoàn thành lắp đặt, nghiệm thu và đưa vào vận hành ổn định, 3 khách hàng đang tiếp tục triển khai. Thực tế cho thấy, việc tự tiêu thụ năng lượng sạch không chỉ giúp chủ đầu tư tối ưu chi phí, làm chủ nguồn cấp mà còn trực tiếp giảm tải cho lưới điện khu vực, đặc biệt tại những vùng sâu, vùng xa có hạ tầng truyền tải hạn chế. Đáng chú ý, giải pháp tích hợp hệ thống lưu trữ cho phép khai thác nguồn điện sạch xuyên suốt cả ban đêm, giúp hạ nhiệt áp lực lưới điện vào giờ cao điểm - một giải pháp đặc biệt phù hợp với đặc thù địa hình tại Sơn La.

Theo Quyết định số 262/QĐ-TTg  năm 2024 và Quyết định số 768/QĐ-TTg năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, khu vực 17 tỉnh miền Bắc (trừ Hà Nội) giai đoạn 2025-2030 được phân bổ 19.057 MW điện mặt trời mái nhà và 11.053 MW điện mặt trời tập trung. Hiện nay, Tổng Công ty Điện lực miền Bắc giao chỉ tiêu cụ thể, Công ty Điện lực Sơn La đang xây dựng lộ trình phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất - tự tiêu thụ giai đoạn 2026-2030; đồng thời triển khai khảo sát, lập phương án đầu tư hệ thống tại trụ sở, Đội quản lý điện, trạm biến áp, kho bãi..., vừa tiết kiệm chi phí vận hành, vừa tạo mô hình trực quan để nhân rộng trong cộng đồng. Công ty Điện lực Sơn La cam kết hỗ trợ tối đa để các hệ thống điện của khách hàng không chỉ đạt hiệu suất cao, mà còn vận hành tuyệt đối an toàn, ổn định. Khuyến khích các hộ gia đình, doanh nghiệp tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng để giải quyết bài toán phụ tải, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, giúp người dân làm chủ nguồn điện 24/7.

Bà Lê Thị Song Hảo, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Sơn La, nhấn mạnh: Định hướng của ngành Điện là đưa điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ trở thành một phần tất yếu trong hạ tầng năng lượng của tỉnh. Không chỉ là lợi ích kinh tế cho người dân và doanh nghiệp, đây còn là trách nhiệm trong việc giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và kiến tạo một hình ảnh Sơn La hiện đại, xanh và bền vững.

Mô hình điện mặt trời tự dùng là giải pháp hữu hiệu, vừa góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, vừa thúc đẩy mạnh mẽ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội xanh của tỉnh trong giai đoạn tới.