Tại cuộc họp mới đây về tình hình triển khai và giải pháp thực hiện Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và tình hình thực hiện các dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã phát đi một mệnh lệnh quyết liệt: Phải huy động mọi nguồn lực, tháo gỡ mọi rào cản để không để thiếu điện trong bất kỳ hoàn cảnh nào, tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng “hai con số”.

Điện năng - tiền đề cho những khát vọng lớn

Năng lượng không chỉ là một ngành kinh tế kỹ thuật đơn thuần, mà là nền tảng cốt yếu đảm bảo sự vận hành của toàn bộ nền kinh tế và ổn định đời sống nhân dân. Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc cho rằng, việc cung ứng đủ điện là điều kiện tiên quyết để thực hiện thắng lợi Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Trong kỷ nguyên mới, Việt Nam đã đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng, đó là chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp công nghệ cao (như bán dẫn, AI). Để những mục tiêu này không chỉ dừng lại trên giấy, hạ tầng năng lượng phải đi trước một bước. Đặc biệt, Kết luận số 18-KL/TW đã định hình kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2026 - 2030) gắn liền với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng ở mức "2 con số". Đây là một cột mốc lịch sử đòi hỏi sự đột phá về tư duy và hành động.

“Đây là nhiệm vụ hết sức đặc biệt, quan trọng, mang tính chiến lược, cấp bách và lâu dài đối với sự phát triển của đất nước”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định. Việc đảm bảo dòng điện thông suốt không chỉ là con số về sản lượng (kWh), mà còn là uy tín quốc gia đối với các nhà đầu tư chiến lược toàn cầu.

Mặc dù ghi nhận sự chủ động của Bộ Công Thương, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị liên quan trong việc đề xuất các giải pháp phòng, chống thiếu điện, nhưng Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong bức tranh triển khai thực hiện Quy hoạch điện VIII.

Thực tế cho thấy, nhiều dự án nguồn điện và lưới điện trọng điểm đang rơi vào tình trạng “giậm chân tại chỗ” hoặc chậm tiến độ kéo dài. Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, nguyên nhân không chỉ đến từ những yếu tố khách quan mà phần lớn nằm ở các nút thắt chủ quan: Công tác giải phóng mặt bằng còn nhiều vướng mắc chưa được tháo gỡ triệt để; thủ tục đầu tư vẫn rườm rà qua nhiều tầng nấc; sự phối hợp giữa các bộ, ngành và địa phương đôi khi còn mang tính hình thức, thiếu chặt chẽ.

Đáng chú ý, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã chỉ rõ tình trạng “né tránh, đùn đẩy trách nhiệm” vẫn còn tồn tại ở một bộ phận cán bộ, cơ quan thực thi. Đây chính là rào cản lớn nhất kìm hãm tốc độ phát triển của ngành năng lượng. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng nhanh theo đà phục hồi kinh tế, mỗi ngày chậm trễ của một dự án điện đều là một tổn thất đối với cơ hội phát triển của quốc gia.

Rút ngắn 1 - 2 năm cho các công trình trọng điểm

Để hiện thực hóa chỉ đạo “không để thiếu điện”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan phải chuyển sang trạng thái làm việc khẩn trương, hiệu quả hơn. Trọng tâm là thúc đẩy tiến độ các chương trình, công trình điện quan trọng quốc gia theo Quyết định số 2634/QĐ-TTg ngày 2/12/2025.

Một yêu cầu mang tính đột phá đã được đưa ra: Phấn đấu hoàn thành và đưa vào vận hành các dự án sớm hơn từ 1 - 2 năm so với kế hoạch đã nêu trong Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 3/2/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Đây là một áp lực rất lớn nhưng là cần thiết để tạo ra “dư địa” an toàn cho hệ thống điện quốc gia.

Để đạt được mục tiêu này, Bộ Công Thương phải phát huy tối đa vai trò cơ quan đầu mối, chủ động tham mưu cho Ban Chỉ đạo để điều hòa, phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh liên ngành, liên địa phương. Việc kiểm tra thực tế tại công trường không được thực hiện kiểu “cưỡi ngựa xem hoa” mà phải kịp thời phát hiện, tháo gỡ các vướng mắc cụ thể về kỹ thuật, pháp lý và vốn cho chủ đầu tư.

Song song đó, việc triển khai lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án nguồn điện và lưới điện truyền tải trong kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh phải được thực hiện minh bạch, nhanh chóng. Các địa phương không được phép chậm trễ trong việc bàn giao mặt bằng sạch cho các dự án trọng điểm quốc gia.

Một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất từ lãnh đạo Chính phủ chính là sự sẵn sàng đổi mới về thể chế để phục vụ phát triển. “Chúng ta không được để chậm, nếu cần thì phải có cơ chế đặc thù, đơn giản hóa thủ tục hành chính để triển khai sớm, nhanh, vượt tiến độ các dự án năng lượng”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Cơ chế đặc thù ở đây có thể hiểu là việc cắt giảm tối đa các thủ tục trung gian không cần thiết, áp dụng các quy trình rút gọn trong thẩm định, phê duyệt dự án, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc tiếp cận vốn và công nghệ tiên tiến. Điều này thể hiện tư duy quản lý mới: Chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” mạnh mẽ hơn, tập trung vào kết quả cuối cùng là dòng điện được hòa vào lưới quốc gia đúng và vượt tiến độ.

Tuy nhiên, đi đôi với cơ chế đặc thù là trách nhiệm giải trình. Bộ Công Thương được giao trách nhiệm toàn diện trước Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai các giải pháp đảm bảo an ninh năng lượng. Việc chậm triển khai gây ảnh hưởng đến cung cấp điện cho phát triển kinh tế - xã hội sẽ bị xem xét trách nhiệm nghiêm minh.

Cuộc chiến chống thiếu điện không phải là nhiệm vụ của riêng ngành điện hay Bộ Công Thương, mà là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương, giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để các đại công trường điện năng “sáng đèn” ngày đêm.

Với tinh thần chỉ đạo sát sao của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, các chủ đầu tư cam kết thời gian vận hành cụ thể và nỗ lực bứt phá. Khi hạ tầng năng lượng vững chắc, chúng ta hoàn toàn có quyền tự tin bước vào giai đoạn tăng trưởng “hai con số”, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào giữa thế kỷ 21. Giữ vững an ninh năng lượng chính là giữ vững nhịp đập phát triển của quốc gia. Và trong cuộc đua với thời gian này, không có chỗ cho sự chậm trễ hay do dự.