Chiềng Lao được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã: Hua Trai, Chiềng Lao và Nậm Giôn của huyện Mường La cũ, với 39 bản và hơn 21.000 nhân khẩu. Đây là nơi hội tụ, giao thoa văn hóa đặc sắc của các dân tộc Thái, Mông, La Ha, Kháng, Kinh cùng chung sống. Qua nhiều thế hệ, đồng bào các dân tộc trên địa bàn xã vẫn gìn giữ và phát huy vẹn nguyên những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc, thể hiện sinh động từ các nghi lễ tâm linh, trang phục thổ cẩm đến văn hóa ẩm thực độc đáo trong đời sống hằng ngày.

Ngay sau khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập từ 1/7/2025, Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã chỉ đạo UBND xã tiến hành khảo sát toàn diện tiềm năng, lợi thế của từng bản. Qua các đợt khảo sát, Chiềng Lao đã định hình hệ thống tiềm năng thiên nhiên phong phú, có thể phát triển thành các điểm tham quan hấp dẫn như: Đồi hoa mua hoang sơ, hấp dẫn tại bản Đán Én; sự hùng vĩ, mát lành của thác Tàng Kẻ; nét thanh bình của bản Nà Lếch hay dòng suối Giôn trong vắt chảy qua bản Pá Hợp… Đồng thời, khai thác, tìm hiểu các nét văn hoá truyền thống của các dân tộc để xây dựng kế hoạch gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị.

Đưa các tiềm năng này đến gần hơn với du khách, xã đã chủ động tổ chức nhiều hoạt động quy mô, tạo không khí vui tươi, phấn khởi và động viên tinh thần nhân dân, như: Ngày hội văn hóa các dân tộc xã Chiềng Lao; Ngày hội hái rêu xã Chiềng Lao; Giải chạy qua đồi hoa mua; phiên chợ xanh vùng cao… Các sự kiện không chỉ là sân chơi tinh thần mà còn quảng bá sản phẩm, văn hóa bản địa một cách trực quan và hiệu quả.

Cùng với đó, xã duy trì hiệu quả 39 đội văn nghệ quần chúng tại 39 bản; khuyến khích, hỗ trợ các đội văn nghệ cải tiến phương thức hoạt động, bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, các trò chơi dân gian và các giá trị văn hóa tốt đẹp. Tại các ngày hội, các môn thể thao truyền thống như đua thuyền, ném còn, đẩy gậy, kéo co cùng các môn bóng chuyền, bóng đá luôn thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia, tạo nên bầu không khí lễ hội đặc trưng, sôi động.

Phát huy lợi thế sở hữu diện tích mặt nước lớn thuộc lòng hồ thủy điện Sơn La, nhiều bản của xã Chiềng Lao nằm ven hồ còn tận dụng phát triển nuôi thủy sản kết hợp du lịch. Hiện nay, toàn xã đang duy trì hơn 320 lồng nuôi cá trên lòng hồ, mang lại nguồn thu nhập ổn định, giúp nhiều hộ dân xóa đói, giảm nghèo bền vững. Đầu tháng 5 vừa qua, UBND xã Chiềng Lao đã tổ chức đoàn khảo sát thực tế tại các điểm trên lòng hồ thủy điện Sơn La, đánh giá sát thực tế, từ đó đưa ra định hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Khai thác lợi thế sẵn có, Chiềng Lao đang từng bước hình thành các sản phẩm, dịch vụ phục vụ du lịch. Hiện toàn xã có trên 10 hộ kinh doanh dịch vụ lưu trú và trên 15 hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống. Một số hộ nuôi cá lồng trên lòng hồ còn đầu tư bè nổi, phục vụ tham quan lòng hồ, ẩm thực dân tộc, nhất là cá sông Đà cho du khách có nhu cầu. Xã hiện đang duy trì phiên chợ xanh Chiềng Lao vào ngày mùng 10 hằng tháng, là nơi tụ họp của người dân trong vùng, giao thương hàng hóa, giới thiệu và bán nông sản địa phương, tạo điểm nhấn để thu hút du khách đến với vùng quê sông nước Chiềng Lao.

Một trong những cột mốc mang tính bước ngoặt, tạo động lực mạnh mẽ cho kinh tế - xã hội và hạ tầng của Chiềng Lao chính là sự kiện lễ khởi công xây dựng một trong hai dự án trọng điểm về năng lượng của tỉnh giữa tháng 5 vừa qua. Đó là Dự án Nhà máy sản xuất phao và sản phẩm nhựa đặt tại bản Phiêng Lời, xã Chiềng Lao, tổng mức đầu tư hơn 317 tỷ đồng và Dự án Điện mặt trời nổi lòng hồ thủy điện Sơn La triển khai trên diện tích mặt nước thuộc xã Chiềng Lao và xã Mường La, có tổng mức đầu tư khoảng 17.000 tỷ đồng, dự kiến triển khai từ cuối năm 2026 đến năm 2030. Đây là dự án có ý nghĩa lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, tạo việc làm cho trên 2.000 lao động địa phương. Từ dự án này, hệ thống hạ tầng giao thông, đường bến bãi, điện lưới sẽ được đầu tư đồng bộ, từ đó mở ra cơ hội lớn, tạo đà bứt phá cho Chiềng Lao phát triển đi lên, nhất là khai thác tiềm năng phát triển du lịch, thu hút du khách đến trải nghiệm thiên nhiên và khám phá cảnh quan nhân tạo kỳ vĩ của dự án năng lượng trên mặt nước lòng hồ.

Trên cơ sở tiềm năng và động lực đang có, Chiềng Lao đang xây dựng từng bước đi bài bản bằng những kế hoạch, giải pháp cụ thể, định hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Với những bước đi vững chắc và sự đồng lòng của chính quyền cùng nhân dân, tin rằng, Chiềng Lao sẽ khơi dậy thành công nguồn tài nguyên bản địa, “đánh thức” tiềm năng du lịch, góp phần xây dựng vùng đất bên sông Đà ngày càng phát triển.