Sáng 25/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, thảo luận tại Tổ 11 (Đoàn Cần Thơ và Đoàn Điện Biên) về Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ, giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới chịu tác động mạnh mẽ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và nhu cầu ngày càng tăng về nguồn nhân lực chất lượng cao, vì vậy cần một cuộc cách mạng về tư duy, có tầm nhìn dài hạn, dự báo được xu hướng phát triển của xã hội và thị trường lao động trong tương lai.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trước hết phải chuyển từ mục tiêu truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực giải quyết vấn đề. Vai trò của giáo viên cũng cần chuyển từ người truyền đạt kiến thức sang người hướng dẫn, truyền cảm hứng. Không gian học tập không còn bó hẹp trong “bốn bức tường” mà phải học mọi lúc, mọi nơi.

Việc đánh giá học sinh cũng cần chuyển từ điểm số bài thi sang đánh giá quá trình và sản phẩm học tập. Chủ tịch Quốc hội khẳng định, hiệu quả chương trình phụ thuộc khâu tổ chức thực hiện từ Trung ương đến địa phương, cho nên chương trình phải bảo đảm nguồn lực, cơ chế tài chính, khắc phục triệt để tình trạng thủ tục giải ngân phức tạp, giải ngân chậm, phân tán, manh mún; cần có cơ chế phân bổ vốn linh hoạt, tạo điều kiện cho địa phương chủ động điều chỉnh phù hợp thực tiễn, đúng tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm, Trung ương kiến tạo và giám sát”…

Về lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần đẩy mạnh y tế dự phòng và nâng cao sức khỏe cộng đồng. “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” phải được xem là nguyên tắc cốt lõi nhằm giảm gánh nặng bệnh tật, bao gồm kiểm soát bệnh không lây nhiễm, tiêm chủng mở rộng, giáo dục lối sống lành mạnh và bảo vệ môi trường…

Đồng thời, phải củng cố và đổi mới y tế cơ sở, bởi đây là nền tảng quan trọng nhất; cần nâng cao năng lực trạm y tế xã, phường; trang bị các thiết bị chẩn đoán cơ bản cùng danh mục thuốc thiết yếu để người dân có thể yên tâm khám, chữa bệnh ngay tại tuyến cơ sở. Buổi chiều, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).

Các ý kiến nêu rõ, dự thảo Luật tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ, thống nhất, quyết liệt và nhân văn hơn, trước diễn biến phức tạp của tội phạm ma túy; tiếp cận chuẩn mực quốc tế, chuyển trọng tâm từ trấn áp sang phòng ngừa bền vững, cai nghiện hiệu quả, hòa nhập xã hội.

Để dự thảo Luật được hoàn thiện, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, đối với chính sách của Nhà nước về phòng chống ma túy, Ban soạn thảo cần nghiên cứu xem xét, bổ sung quy định về ưu tiên nguồn lực, công nghệ và cơ chế phối hợp liên ngành trong kiểm soát ma túy tổng hợp, ma túy thế hệ mới.

Thực tiễn cho thấy, phần lớn các vụ án về ma túy hiện nay đều liên quan ma túy tổng hợp, “biến chứng” liên tục và lợi dụng công nghệ cao. Nếu thiếu cơ chế, chính sách tách biệt, pháp luật sẽ luôn “chạy sau” thực tiễn và khó bảo vệ được an ninh, con người.

Đồng tình với việc mở rộng sử dụng giám sát điện tử đối với người cai nghiện tự nguyện, người bị quản lý sau cai nghiện…, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) và một số đại biểu khác cho rằng, đây là một trong những điểm mới tiến bộ, giúp hiện đại hóa công tác quản lý cai nghiện, phù hợp xu hướng quốc tế.

Giám sát điện tử giúp cơ quan chức năng phát hiện sớm nguy cơ tái nghiện, phát hiện việc tiếp xúc với “điểm nóng” ma túy hoặc nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Điều này hỗ trợ rất lớn cho chính quyền cơ sở vốn đang thiếu nhân lực.

Bên cạnh đó, khi người cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng sẽ không bị cô lập trong môi trường tập trung.

Giám sát điện tử chính là “hàng rào mềm” giúp họ giữ kỷ luật bản thân, tránh xa cạm bẫy ma túy nhưng vẫn không bị kỳ thị, không bị tách khỏi môi trường xã hội.

Tuy nhiên, các ý kiến cũng cho rằng, đây là chính sách tiến bộ nhưng cũng tiềm ẩn nhiều thách thức nếu không triển khai bài bản. Do đó, cần xây dựng quy chuẩn kỹ thuật thống nhất cho thiết bị giám sát điện tử, tránh trường hợp mỗi địa phương mua một kiểu, gây lãng phí và khó quản lý; cần quy định rõ các vấn đề bảo mật dữ liệu cá nhân, lộ trình mã hóa thông tin, ai được quyền truy cập, tránh tình trạng sử dụng dữ liệu sai mục đích hoặc để lộ thông tin người cai nghiện.

Đồng thời, một số đại biểu đề xuất có cơ chế xử lý ngay lập tức khi thiết bị báo động bất thường khi người cai nghiện ở gần “điểm nóng” ma túy hoặc có dấu hiệu sức khỏe bất thường. Nếu chỉ lắp thiết bị mà không có hệ thống phản ứng nhanh, hiệu quả sẽ không đạt được như kỳ vọng.