Báo cáo Thủ tướng Chính phủ và đoàn công tác, Đại sứ Việt Nam tại Nam Phi Hoàng Sỹ Cương nhấn mạnh chuyến thăm lần này của Thủ tướng là dấu mốc lịch sử với việc nâng cấp khuôn khổ quan hệ giữa hai nước lên Đối tác chiến lược. Việc bạn mời Việt Nam tham dự Hội nghị Thượng đỉnh G20 không chỉ thể hiện sự coi trọng quan hệ với Việt Nam mà còn phản ánh vị thế, hình ảnh của đất nước ta trên trường quốc tế.

Đại sứ cho biết cộng đồng người Việt tại Nam Phi hiện có khoảng hơn 200 người. Người Việt Nam bắt đầu sinh sống tại vùng đất này từ trước năm 1990 (trước khi thiết lập quan hệ ngoại giao). Đời sống bà con cơ bản ổn định, tuy chưa có những doanh nghiệp lớn nhưng mọi người đều hướng về quê hương. Đại sứ cho rằng, cần tiếp tục quan tâm hơn nữa đến địa bàn châu Phi nói chung và Nam Phi nói riêng, nhất là khai thác các thị trường mới; tiếp tục thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác làm nền tảng (như Bản ghi nhớ giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Nam Phi vừa được ký kết); đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp…

Ông Lê Hoài Nam, Trưởng Ban Liên lạc cộng đồng người Việt tại Nam Phi cho biết, những người Việt Nam đặt chân đến đây hơn 30 năm trước qua nhiều con đường khác nhau như đi lao động, di trú theo hôn phu, hôn thê, du học, di cư… Tuy không đông, nhưng cộng đồng người Việt tại Nam Phi tự hào và luôn luôn hướng về quê cha đất mẹ, vui mừng trước những đổi thay mạnh mẽ của đất nước, quê hương; tích cực tham gia các hoạt động hướng về quê hương và tự hào được góp phần vào gắn kết tình hữu nghị giữa hai nước Việt Nam và Nam Phi.

Bà con nêu một số kiến nghị, đề xuất liên quan bảo đảm địa vị pháp lý, tạo thuận lợi về visa, lao động cho người Việt Nam tại Nam Phi; tạo điều kiện cho bà con ở xa Tổ quốc thực hiện dịch vụ công trực tuyến; tổ chức các hoạt động cộng đồng; dạy tiếng Việt cho trẻ em bằng các hình thức trực tuyến, trực tiếp và tìm hiểu, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; quan tâm đến công tác cộng đồng tại các địa bàn xa xôi, khó khăn…

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Anh Tuấn, giảng viên Đại học Pretoria bày tỏ vui mừng trước những quyết sách mới của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; khẳng định cộng đồng trí thức, chuyên gia khoa học công nghệ Việt Nam ở nước ngoài cũng là một bộ phận không thể tách rời của nền khoa học công nghệ trong nước; đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy hợp tác giáo dục-đào tạo và khoa học-công nghệ giữa hai nước.

Phát biểu tại cuộc gặp, trong không khí đầm ấm, thắm tình đồng bào, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng gửi tới cộng đồng lời chào thân thiết, lời hỏi thăm ân tình và những lời chúc tốt đẹp nhất từ quê nhà; nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam-Nam Phi là mối quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó lâu đời, nhất là trong sự nghiệp đấu tranh thống nhất giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước tại Việt Nam và cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi chống chế độ Apartheid và cải cách dân chủ, vì hạnh phúc, ấm no của nhân dân. Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Đại hội Dân tộc Phi đã có những trao đổi, tiếp xúc ngay từ năm 1955 tại Hội nghị Đoàn kết Á-Phi tại Bandung, Indonesia.

Ngày nay, quan hệ hai nước phát triển mạnh mẽ. Nam Phi đã trở thành đối tác thương mại và thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại châu Phi. Tuy nhiên, quan hệ kinh tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, nhu cầu và mong muốn của nhân dân hai nước.

Không gian hợp tác giữa hai nước còn rất rộng, hai bên cần đưa quan hệ song phương ngày càng sâu rộng, thực chất, hiệu quả hơn, cùng có lợi. Gần đây, hai bên đã liên tục trao đổi đoàn cấp cao và trong chuyến thăm lần này, lãnh đạo hai nước đã nhất trí nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược.

Hai bên thống nhất tăng cường hợp tác, đầu tư trong các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp, khoáng sản, năng lượng sạch, khai thác, lọc hóa dầu, đẩy mạnh thương mại song phương, du lịch, giao lưu nhân dân…

Phân tích sâu hơn về hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, Thủ tướng cho biết Nam Phi có đất rộng, nhu cầu cao về nông sản, trong khi người Việt Nam cần cù, chịu khó và nhiều kinh nghiệm, kỹ năng trong sản xuất nông nghiệp; chúng ta có thể đưa các chuyên gia, lao động sang làm việc tại Nam Phi, canh tác, sản xuất, chế biến các mặt hàng nông nghiệp và xuất khẩu tại chỗ, đáp ứng nhu cầu nội địa của Nam Phi và thị trường châu Phi rất rộng lớn. Thủ tướng cho rằng nếu đẩy mạnh các hoạt động hợp tác kinh tế, cộng đồng người Việt Nam tại Nam Phi sẽ lớn mạnh.

Thông báo tới bà con một số nét lớn về tình hình đất nước, Thủ tướng cho biết, kiều bào ta ở nước ngoài ngày càng tăng về số lượng và mở rộng về địa bàn với khoảng 6 triệu người tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có khoảng 4,3 triệu người định cư lâu dài và 0,6 triệu chuyên gia, trí thức.

Ghi nhận, biểu dương đóng góp quan trọng của cộng đồng người Việt Nam tại khắp năm châu, trong đó có cộng đồng người Việt Nam tại Nam Phi với những thành tựu chung của đất nước, Thủ tướng nêu rõ Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến đồng bào ta ở nước ngoài, xác định cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đã được cụ thể hóa triển khai trong việc chăm lo cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ bà con có địa vị pháp lý vững chắc, ổn định cuộc sống, hội nhập vào xã hội sở tại; củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc; khuyến khích và tạo điều kiện để bà con đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; tích cực phối hợp giải quyết các đề xuất, vướng mắc, khó khăn của kiều bào.

Thời gian qua, một số chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài được cụ thể hóa vào các luật như Luật Đất đai, Luật Căn cước, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam, Luật Khoa học và Công nghệ… Các chính sách mới được ban hành theo hướng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho bà con khi về nước sinh sống, làm việc, học tập, nghiên cứu…; tạo điều kiện cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài "tỏa sáng".

Thủ tướng chỉ đạo Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán và các cơ quan đại diện tiếp tục làm tốt công tác bảo hộ công dân, chủ động hơn, sáng tạo hơn, quyết liệt hơn, cán bộ cần tìm mọi cách để làm, nhất là thường xuyên lắng nghe, tiếp nhận ý kiến của bà con với các kênh, các cách thức thuận lợi nhất, hoạt động 24/24 giờ, nhất là khi bà con gặp khó khăn, hoạn nạn cần hỗ trợ, giúp đỡ… Đồng thời, tích cực thúc đẩy, góp phần triển khai các thỏa thuận của lãnh đạo cấp cao thành các dự án, chương trình cụ thể, mang lại hiệu quả thực chất.

Trong các cuộc làm việc, Thủ tướng sẽ đề nghị phía Nam Phi tiếp tục quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng người Việt sinh sống, làm việc ổn định, hội nhập tốt vào xã hội Nam Phi, trong đó có chính sách về cư trú, lao động…

Thủ tướng mong cộng đồng người Việt tại Nam Phi ngày càng phát triển, luôn đoàn kết, hội nhập tốt vào xã hội sở tại, tôn trọng luật pháp nước bạn, giữ gìn hình ảnh, uy tín đất nước, giữ gìn văn hóa, bản sắc, ngôn ngữ tiếng Việt, phát huy vai trò cầu nối giữa Việt Nam và Nam Phi; mỗi người tự lo được cho chính mình và khi có điều kiện thì đóng góp xây dựng đất nước, đóng góp cho quan hệ giữa hai nước.