Phát biểu tại hội trường, đại biểu Quàng Văn Hương, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La cho rằng việc phân định vùng đặc thù có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để xác định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng chính sách, pháp luật. Hiện nay, các vùng như: Miền núi, hải đảo, dân tộc thiểu số (DTTS), đặc biệt khó khăn đã cơ bản được xác định theo các văn bản của Chính phủ. Tuy nhiên, một số khái niệm như “vùng sâu, vùng xa” vẫn được sử dụng phổ biến trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật nhưng chưa có tiêu chí cụ thể, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất trong thực tiễn. Đại biểu đề nghị Chính phủ trong quá trình tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cần làm rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng; đồng thời nghiên cứu ban hành tiêu chí phân định hoặc hướng dẫn cụ thể đối với các khái niệm còn chưa rõ, bảo đảm tính minh bạch, khả thi, thống nhất khi tổ chức thực hiện.

Đối với kết quả phân định vùng dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) giai đoạn 2026-2030, theo số liệu công bố, cả nước có 15 tỉnh thuộc vùng DTTS&MN, có 1.408 xã DTTS, 1.235 xã miền núi. Tuy nhiên, đại biểu Quàng Văn Hương cho rằng việc phân định như số liệu đã công bố chưa thể hiện rõ sự khác biệt giữa các nhóm đối tượng làm cơ sở xây dựng chính sách phù hợp. Kết quả rà soát của đại biểu cho thấy: Có 1.513 xã thuộc vùng DTTS&MN, chiếm 45,6% tổng số đơn vị hành chính cấp xã; trong đó có 1.130 xã thuộc cả DTTS&MN, 278 xã chỉ có DTTS, 105 xã chỉ có miền núi. Ở cấp thôn, trong tổng số 34.326 thôn, có 22.925 thôn thuộc cả DTTS&MN, 4.906 thôn chỉ có DTTS, 6.495 thôn chỉ có miền núi. Thực tế cho thấy, có địa phương chỉ có yếu tố DTTS, có nơi chỉ có yếu tố miền núi, trong khi đặc thù và nhu cầu chính sách rất khác nhau. Vì vậy, đại biểu kiến nghị cần tiếp tục rà soát, phân loại cụ thể hơn, tránh áp dụng chính sách không phù hợp, dàn trải, thiếu hiệu quả.

Đối với mục tiêu đến năm 2030 “phấn đấu vùng đồng bào DTTS cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn”, đại biểu Quàng Văn Hương đánh giá đây là mục tiêu rất cao, thể hiện quyết tâm lớn của Chính phủ nhưng cũng đặt ra thách thức lớn trong tổ chức thực hiện. Hiện nay, trong tổng số 1.513 xã vùng DTTS và miền núi có tới 900 xã đặc biệt khó khăn (chiếm 59,5%), tăng đáng kể so với đầu giai đoạn 2021-2025; có 9 tỉnh có tỷ lệ xã đặc biệt khó khăn trên 50%, trong đó 5 tỉnh trên 70%; ở cấp thôn, tỷ lệ thôn đặc biệt khó khăn còn khoảng 35,2%. Do dó, đại biểu kiến nghị Chính phủ và các địa phương cần tập trung triển khai ngay từ đầu nhiệm kỳ với các giải pháp cụ thể, đồng bộ; ưu tiên nguồn lực cho các địa bàn khó khăn nhất theo nguyên tắc: Trung ương ưu tiên cho các tỉnh nhiều khó khăn hơn, tỉnh ưu tiên cho xã nhiều khó khăn hơn, xã ưu tiên cho các thôn khó khăn nhất. Đồng thời, Chính phủ cần kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện để báo cáo Quốc hội xem xét.