Theo phóng viên TTXVN tại Singapore, sau 3 ngày (từ 29-31/5) thảo luận sôi động với 6 phiên toàn thể và 3 phiên đặc biệt, Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á, đã khép lại tại Singapore, trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động khó lường từ cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, các cuộc xung đột kéo dài cho tới những thách thức an ninh phi truyền thống.

Một trong những điểm nhấn được giới quan sát đặc biệt quan tâm tại Đối thoại năm nay là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự và có bài phát biểu dẫn đề quan trọng.

Theo đánh giá của nhiều học giả, nhà ngoại giao và chuyên gia quốc tế, sự hiện diện của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam không chỉ phản ánh vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam trên trường quốc tế, mà còn cho thấy vai trò ngày càng tích cực của Việt Nam trong các vấn đề hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực.

Tiến sĩ Bastian Giegerich, Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc điều hành của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế, đơn vị tổ chức Đối thoại Shangri-La, nhận định bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra đúng vào thời điểm khu vực và thế giới đang phải đối mặt với nhiều thách thức phức tạp.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một chủ thể chiến lược mà nhiều đối tác mong muốn tìm hiểu và hợp tác nhằm thúc đẩy ổn định, an ninh và thịnh vượng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Theo các học giả, thông điệp nổi bật trong bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là lời kêu gọi cộng đồng quốc tế cùng nhau giải quyết cuộc khủng hoảng niềm tin chiến lược, củng cố trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, đồng thời tiếp tục đề cao vai trò trung tâm của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong việc xử lý các vấn đề khu vực và toàn cầu.

Những quan điểm này được đánh giá là phù hợp với yêu cầu cấp thiết hiện nay khi thế giới đang đứng trước nguy cơ phân cực và gia tăng đối đầu.

Không khí thảo luận tại Đối thoại Shangri-La năm nay cũng phản ánh rõ những quan ngại về môi trường an ninh đang thay đổi nhanh chóng. Cuộc xung đột tại Trung Đông và những tác động đối với tuyến hàng hải chiến lược qua eo biển Hormuz đã trở thành một trong những chủ đề được nhiều đại biểu đề cập.

Bên cạnh đó là các vấn đề về cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, an ninh hàng hải, quản trị căng thẳng khu vực và tương lai của trật tự quốc tế.

Trong bài phát biểu tại Đối thoại, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nhấn mạnh, chiến lược của Mỹ đối với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tiếp tục đặt khu vực này ở vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại và quốc phòng.

Ông cho rằng chính quyền Mỹ đang theo đuổi cách tiếp cận thực tế hơn, tập trung vào những lợi ích cụ thể với các đối tác thay vì các giá trị mang tính khái quát.

Một nội dung được nhiều đại biểu chia sẻ là tầm quan trọng của việc duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles cho rằng khi luật lệ được tôn trọng, các quốc gia vừa và nhỏ sẽ có tiếng nói và quyền tự quyết; ngược lại, nếu luật lệ bị thay thế bởi sức mạnh cường quyền thì chủ quyền sẽ trở thành đặc quyền của những nước mạnh hơn.

Quan điểm tương tự cũng được nhiều đại biểu từ các nước Trung Đông và châu Âu chia sẻ. Các ý kiến đều nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo đảm tự do hàng hải, duy trì các tuyến giao thương quốc tế thông suốt và tôn trọng chủ quyền của mọi quốc gia bất kể quy mô lớn hay nhỏ.

Đáng chú ý, tại phiên thảo luận về các giải pháp cho hòa bình và ổn định khu vực, Tổng thống Timor Leste José Ramos-Horta đã dẫn lại một số nội dung trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, trong đó nhấn mạnh ngoại giao phòng ngừa cần được xem là một năng lực chiến lược thay vì chỉ là phản ứng khi khủng hoảng đã xảy ra.

Tổng thống Timor Leste cũng đề xuất cách tiếp cận mang tính xây dựng đối với các quốc gia vừa và nhỏ, đó là tập trung nâng cao khả năng tự cường thông qua hợp tác về tài chính khí hậu, an ninh năng lượng và an ninh lương thực thay vì bị cuốn vào cạnh tranh giữa các cường quốc.

Đối với vấn đề Biển Đông, ông cho rằng, bên cạnh tiến trình đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), các bên có thể cân nhắc những sáng kiến mới nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng một vùng biển hòa bình, ổn định và hợp tác.

Trong ngày cuối cùng của Đối thoại, Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi tiếp tục nhấn mạnh tầm quan trọng của một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

Ông cho rằng khu vực đang phải đối mặt với nhiều thách thức mới, từ cạnh tranh địa chính trị đến các nguy cơ trên không gian mạng và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo.

Nhật Bản khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác quốc phòng, tăng cường kết nối với các đối tác trong khu vực và đề cao đối thoại như một công cụ quan trọng để duy trì hòa bình và ổn định.

Khép lại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23, nhiều chuyên gia cho rằng thông điệp xuyên suốt của diễn đàn năm nay là nhu cầu cấp thiết phải củng cố lòng tin, tăng cường đối thoại và thúc đẩy hợp tác trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu ngày càng phức tạp.

Trong bức tranh đó, dấu ấn của Việt Nam được đánh giá là một trong những điểm sáng nổi bật. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lần đầu tiên có bài phát biểu dẫn đề tại diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á không chỉ thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với vị thế và vai trò của Việt Nam, mà còn khẳng định hình ảnh một Việt Nam chủ động, tích cực đóng góp vào các nỗ lực chung vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.