Ngược thời gian trở về thời điểm khi xã Huổi Một chưa triển khai Đề án “Phát triển KT-XH, đảm bảo QP, AN, tăng cường công tác xây dựng Đảng và củng cố hệ thống chính trị xã Huổi Một” (gọi tắt là Đề án xã Huổi Một). Khi đó, cái tên xã Huổi Một “khá nổi tiếng” trên các mặt báo. Đã không ít phương tiện truyền thông còn dành cả mấy số báo để nhắc tới xã Huổi Một. Khi đó, ai cũng có thể lý giải tại sao một xã vùng sâu, vùng xa của huyện biên giới Sông Mã lại thu hút được sự quan tâm của báo chí như vậy. Bởi ngày đó Huổi Một là xã trọng điểm về ma túy với những vụ án ma túy phức tạp cùng những hệ lụy do ma túy mang lại hay những vụ việc các đối tượng dùng vũ khí nóng chống trả lại lực lượng chức năng... Cùng với đó, hệ thống chính trị cơ sở nơi đây cũng là một vấn đề đáng quan tâm.

Còn nhớ dịp cuối năm 2010, khi đó không khí đón tết cổ truyền của dân tộc đang đến rất gần, nhà nhà đang chuẩn bị cho ngày 23 tháng Chạp. Tôi theo chân cán bộ, chiến sỹ Đội xây dựng cơ sở số 6 lên với các bản vùng cao của Huổi Một. Khi trở về từ các bản vùng cao, đoàn công tác có ghé qua bản Khua Họ. Bên bếp lửa hồng của già bản Lầu Sáy Nhịa, rất nhiều câu hỏi với những trăn trở được đặt ra “Cuộc sống người dân Huổi Một bao giờ mới hết nghèo; bao giờ mới đẩy lùi được ma túy ra khỏi cuộc sống, hay bao giờ mới được như các xã bạn, bản bên khi mà hệ thống chính trị cơ sở hoạt động còn yếu, kết cấu hạ tầng còn thiếu?”... Và hôm nay, những câu hỏi đầy trăn trở đã được trả lời sau khi tỉnh ta triển khai Đề án xã Huổi Một.

Đến Huổi Một lần này, ghé thăm anh Nguyễn Đình Huyển, Chánh Thanh tra huyện, nguyên Bí thư Đảng ủy xã  - người đã có những đóng góp trong giai đoạn khó khăn nhất để Đề án xã Huổi Một thành công. Vẫn giọng nói hóm hỉnh, anh Nguyễn Đình Huyển mở đầu câu chuyện: Triển khai Kết luận 03 của Tỉnh ủy đã giúp Huổi Một giảm được ma túy, ổn định được tình hình tại địa bàn, khi triển khai Đề án xã Huổi Một cũng đã thu hút được sự quan tâm, đồng lòng của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Những ngày đầu triển khai, gặp không ít khó khăn. Nhưng với cái tâm, cái tầm của người cán bộ, nhất là sự vào cuộc của già bản và những người có uy tín, dần dần Đề án đã đến được với người dân. Hiệu quả rõ nhất trong giai đoạn đầu khi các cấp vào cuộc triển khai 3 kế hoạch với các nội dung: Vận động giao nộp vũ khí, phát giác, tố giác người nghiện và mua bán ma túy. Đặc biệt, trong quá trình triển khai, xã còn thực hiện tốt việc chỉ đạo kiện toàn bộ máy ở bản. Và chỉ sau đó không lâu, 3 chức danh (Bí thư chi bộ, cấp ủy; Trưởng bản, phó bản và Trưởng ban MTTQ bản) đã được kiện toàn phù hợp với từng bản, địa bàn... Qua đó, hoạt động của các chi bộ, chính quyền cũng như các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội ở các bản đã chuyển biến rõ nét trong hoạt động, nhất là trong việc thực hiện tốt các chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, pháp luật của nhà nước; tích cực tham gia phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân không nghe theo lời kẻ xấu, không vi phạm pháp luật, không sử dụng, buôn bán, tàng trữ các chất ma túy và không tái trồng cây thuốc phiện, tham gia giữ gìn an ninh trật tự. Song song với củng cố hệ thống chính trị, đảm bảo QP, AN, Đề án còn giúp nhân dân trong xã được hưởng lợi rất nhiều từ các chương trình dự án đầu tư cho giáo dục, y tế, phát triển sản xuất cùng với các kết cấu hạ tầng khác như công trình nước sạch, hệ thống thủy lợi, điện sinh hoạt, đường giao thông nông thôn tới các bản khó khăn...

Đề án còn có tác động rõ nét trên các lĩnh vực KT-XH với tốc độ tăng trưởng kinh tế năm sau cao hơn năm trước, cơ cấu kinh tế chuyển biến rõ nét. Tại các bản đã hình thành được những mô hình nuôi bò từ chương trình giảm nghèo bền vững; mô hình bò sinh sản, mô hình trồng mây thuộc nguồn vốn khuyến nông; mô hình khoanh nuôi, trồng chít từ nguồn vốn sự nghiệp kinh tế hay mô hình nuôi và vỗ béo gia súc kết hợp với trồng cỏ voi tại bản Co Kiểng với trị giá hàng tỷ đồng. Đặc biệt, diện tích nuôi thủy sản của xã đã tăng lên trên 20 ha với sản lượng gần 30 tấn/năm, trong đó có cả diện tích nuôi ba ba gai thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm...

Còn rất nhiều những con số về sự đổi thay của Huổi Một trên các lĩnh vực, nhất là sự quan tâm của tỉnh khi đầu tư các chương trình dự án vào Huổi Một hay sự chuyển biến trong nhận thức, suy nghĩ của mỗi cán bộ, đảng viên và người dân ở Huổi Một... Xin kết thúc bài viết bằng những lời bộc bạch của già bản Vàng Chứ Sạ - người tiên phong hiến 1.500m2 đất giúp bản vùng cao Túp Phạ A dựng lớp học mới: Đề án Huổi Một đã giúp các bản vùng cao, khó khăn xóa được đói, giảm được nghèo, yên bình như ngày hôm nay. Dù rằng Huổi Một còn đó những khó khăn, nhưng với những chủ trương hợp lòng dân, sự đồng lòng của người dân như vậy, Huổi Một sẽ còn thay đổi nhiều hơn nữa.