Chúng tôi đến bản Ớt Chả theo tuyến đường nối từ quốc lộ 4G vào xã Phiêng Cằm. Cách bản khoảng 100 m, ngay bên đường xuất hiện một đống quặng có màu đen, nằm sát dòng suối Xà Vịt chảy về bản Ớt Chả. Cách đó khoảng 50 m, vẫn còn một xe ô tô đầu kéo chở quặng đỗ bên lề đường.

Làm việc với lãnh đạo UBND xã Phiêng Pằn, được biết: Ngày 25/11, ngay sau khi người dân bản Ớt Chả phản ánh, Tổ công tác do ông Lò Đức Ngọc, Chủ tịch UBND xã Phiêng Pằn, cùng đại diện Phòng Kinh tế, Công an xã và Đồn Biên phòng Phiêng Pằn đã xuống hiện trường để xác minh. Kết quả kiểm tra cho thấy, có 11 xe đầu kéo dừng đỗ bên phải tỉnh lộ 113, thuộc bản Ớt Chả. Trong số này, có 10 xe mang biển kiểm soát của nước Lào đỗ dọc tuyến đường rẽ từ quốc lộ 4G vào xã Phiêng Cằm; 1 xe đỗ trên thửa đất của gia đình ông Lường Văn Hặc, hiện đang được dùng làm bãi tập kết vật liệu xây dựng. Trên thùng các xe đều có chứa bột màu đen, nghi là quặng.

Thời điểm kiểm tra, chưa phát hiện hoạt động tập kết hay trung chuyển quặng tại thửa đất của ông Lường Văn Hặc. Tổ công tác đã lập biên bản, yêu cầu ông Lường Văn Hặc không được cho thuê hoặc cho mượn đất làm điểm tập kết, trung chuyển quặng; chấp hành nghiêm quy định về quản lý đất đai.

Đến ngày 27/11, UBND xã Phiêng Pằn tiếp tục nhận được phản ánh của người dân và báo cáo của ông Lường Văn Phong, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Ớt Chả, về việc xe ô tô chở quặng đổ và tập kết quặng tại thửa đất của ông Lường Văn Hặc. UBND xã đã giao ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã, Đội trưởng Đội Quản lý trật tự xây dựng, tài nguyên và môi trường chủ trì huy động lực lượng kiểm tra, ngăn chặn và xử lý vi phạm. Tổ công tác đã kiểm tra tại thửa đất do ông Lường Văn Hặc sử dụng, phát hiện có khoảng 84 m³ tinh quặng được đổ và tập kết tại đây; cùng một máy xúc đang hoạt động. Ngoài ra còn có 31.000 viên gạch; khoảng 60 m³ cát; 25 m³ mạt đá và 25 m³ đá dăm.

Làm việc với Tổ công tác, ông Lường Văn Hặc cho biết, do quen với chủ số quặng và được người này nhờ để tạm quặng từ một đến hai ngày trước khi chuyển đi, nên đã đồng ý cho tập kết tạm số quặng này. Qua đối chiếu các quy định của pháp luật, UBND xã Phiêng Pằn đã xác định ông Lường Văn Hặc có hành vi vi phạm quy định tại khoản 1, Điều 10, Nghị định 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ về “chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp thuộc địa giới hành chính của xã”. UBND xã đã lập biên bản, niêm phong máy xúc và yêu cầu giữ nguyên hiện trường để phục vụ xử lý.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Pằn, cho biết: Ngay khi nhận thông tin từ Bí thư chi bộ và người dân bản Ớt Chả, xã đã huy động lực lượng xuống hiện trường để xác minh. Quan điểm của xã là xử lý theo đúng quy định của pháp luật, không để xảy ra tình trạng tập kết, trung chuyển khoáng sản (quặng) trái phép. Xã đang tiếp tục củng cố hồ sơ, làm rõ hành vi của các bên liên quan; đồng thời, báo cáo cấp trên để phối hợp xử lý theo đúng quy định.

Ngoài việc xử lý sai phạm, UBND xã còn chỉ đạo lực lượng Công an xã, Ban quản lý bản và Đồn Biên phòng Phiêng Pằn tiếp tục tuần tra, giám sát chặt tuyến tỉnh lộ 113, kịp thời ngăn chặn tình trạng phương tiện chở quặng lợi dụng tập kết trái phép. Cắt cử người trông coi bãi tập kết quặng 24/24 để chờ cơ quan chức năng xử lý. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền tại các bản, qua loa truyền thanh, họp chi bộ, sinh hoạt cộng đồng để người dân nhận thức rõ rủi ro môi trường và hậu quả khi tiếp tay cho hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép.

Trước đó, cũng trong tháng 11, trên quốc lộ 4G tại vùng giáp ranh giữa bản Híp và Liên Hồng, xã Chiềng Khương, xuất hiện một đơn vị tập kết khoáng sản (quặng sắt) gây ô nhiễm môi trường và mất an toàn giao thông. Chính quyền xã và các cơ quan chức năng đã và đang xác minh làm rõ những hoạt động vận chuyển, tập kết khoáng sản. Do đó, đơn vị này đang chuyển hoạt động sang địa bàn xã Phiêng Pằn như đã nói trên.

Là người trực tiếp báo cáo vụ việc lên cấp ủy và chính quyền xã, ông Lường Văn Phong, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Ớt Chả, cho biết: Chúng tôi đã biết được hoạt động tập kết quặng ở các bản Híp, Liên Hồng của xã Chiềng Khương gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường. Do đó, khi nhiều xe chở quặng xuất hiện trên địa bàn từ ngày 25 đến 27/11, khiến người dân trong bản bức xúc vì lo sợ bụi quặng, nước thải có thể chảy vào khu vực canh tác, ảnh hưởng sức khỏe và môi trường sống.

Cũng theo ông Phong, các hộ dân bản Ớt Chả chủ yếu sinh sống bằng nông nghiệp, nguồn nước từ khe suối luôn được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc quặng được đổ xuống thửa đất sát khu dân cư, ngay cạnh bờ suối, nếu không kịp thời ngăn chặn, có thể dẫn đến nguy cơ ô nhiễm lâu dài.

Người dân xã Phiêng Pằn mong muốn vụ việc được xử lý nghiêm, đồng thời tăng cường tuyên truyền để các hộ dân không tiếp tay cho hành vi vi phạm. Việc siết chặt quản lý, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở và ý thức của cộng đồng được xem là giải pháp căn bản nhằm bảo vệ môi trường và giữ gìn trật tự, kỷ cương trên địa bàn.