Kiểm chứng trước khi chia sẻ

Mạng xã hội giúp người dùng tiếp cận, trao đổi và chia sẻ thông tin nhanh chóng, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về trách nhiệm với mỗi nội dung đăng tải. Lợi dụng môi trường này, các đối tượng sử dụng thủ đoạn ngày càng tinh vi, như: Cắt ghép hình ảnh, chỉnh sửa video, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo nội dung giả mạo, đăng tải thông tin giật gân, kích động để thu hút sự chú ý. Trong khi đó, không ít người vì tò mò, thiếu kiểm chứng đã vô tình chia sẻ, bình luận, phát tán nội dung chưa được xác thực.

Tháng 7/2026, qua nắm tình hình trên không gian mạng, Công an xã Chiềng Sơ phát hiện tài khoản Facebook của L.V.T, sinh năm 1983, trú tại xã Chiềng Sơ, đăng tải nội dung sai sự thật, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức. Tại cơ quan công an, L.V.T. thừa nhận vi phạm, tự nguyện gỡ bỏ nội dung và cam kết không tái phạm. Công an xã Chiềng Sơ ra quyết định xử phạt L.V.T 12,5 triệu đồng về hành vi lợi dụng Facebook đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức theo quy định tại điểm a, khoản 1 và khoản 3 Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP.

Trước diễn biến phức tạp của thông tin xấu, độc trên không gian mạng, lực lượng Công an Sơn La đã tăng cường nắm tình hình, rà soát, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm. Từ đầu năm đến nay, các lực lượng chức năng của Công an tỉnh đã tuần tra, rà soát hơn 35.000 lượt trang mạng xã hội, báo điện tử và nền tảng thông tin trực tuyến; phát hiện hơn 340 thông tin liên quan đến an ninh, trật tự, trong đó có nội dung xuyên tạc, sai sự thật, mạo danh, công kích lực lượng Công an, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Qua đó, lực lượng chức năng đã tham mưu xử phạt vi phạm hành chính 43 đối tượng, tổng số tiền hơn 275 triệu đồng; giáo dục, cảm hóa, răn đe trên 100 đối tượng; yêu cầu gỡ bỏ, vô hiệu hóa trên 195 nguồn tin xấu, độc.

Những vụ việc trên là lời cảnh báo về sự chủ quan khi sử dụng mạng xã hội. Trước mỗi lượt đăng tải, chia sẻ, người dùng cần kiểm chứng nguồn tin, nội dung và mục đích; không phát tán thông tin chưa xác thực, xuyên tạc, kích động hoặc vi phạm pháp luật. Tỉnh táo trước mỗi thao tác trên môi trường số là cách tự bảo vệ mình, đồng thời góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.

Nâng cao trách nhiệm cộng đồng

Cùng với phát hiện, xử lý vi phạm, xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số là giải pháp quan trọng nhằm hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm. Ngày 10/7/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 189/KH-UBND về triển khai thực hiện Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số trên địa bàn tỉnh Sơn La (Bộ quy tắc). Nội dung Bộ Quy tắc được phổ biến đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thông qua nhiều hình thức; đồng thời tuyên truyền trên các cổng, trang thông tin điện tử và mạng xã hội chính thống của các cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp.

Đồng chí Trần Thị Huyền, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Mộc Sơn, cho biết: "Đảng ủy phường xác định xây dựng văn hóa ứng xử trên môi trường số là một nội dung cần được quan tâm thường xuyên, gắn với công tác tuyên truyền, giáo dục và nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Qua đó, phát huy vai trò của mỗi người trong lan tỏa thông tin tích cực, chấp hành pháp luật, chủ động nhận diện, đấu tranh với thông tin sai sự thật, xấu độc, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh."

Bộ Quy tắc được tuyên truyền rộng rãi đến 5 nhóm đối tượng gồm: Cá nhân; cơ quan, tổ chức; doanh nghiệp cung cấp nền tảng số; nhà cung cấp dịch vụ Internet; cơ quan báo chí, truyền thông. Các hình thức tuyên truyền được triển khai đa dạng trên báo chí, hệ thống thông tin cơ sở và trong trường học, tập trung trang bị kỹ năng sử dụng môi trường số an toàn, nhận diện, phòng tránh tin giả, thông tin xấu độc và bảo vệ dữ liệu cá nhân. 

Đối với các cơ sở giáo dục, Bộ Quy tắc được lồng ghép vào chương trình giảng dạy và hoạt động giáo dục phù hợp; chú trọng trang bị kỹ năng số, nhận diện, phòng tránh tin giả, thông tin xấu độc và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đội ngũ giáo viên, giảng viên được phát huy vai trò định hướng học sinh, sinh viên sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh; tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức đoàn thể trong quản lý, giáo dục kỹ năng số, văn hóa ứng xử trên môi trường mạng.

Thầy giáo Nguyễn Quang Sáng, Trường Cao đẳng Sơn La: "Trong môi trường giáo dục, trang bị kỹ năng số cho học sinh, sinh viên cần được thực hiện thường xuyên, gắn với những tình huống thực tế trên không gian mạng. Bên cạnh hướng dẫn cách khai thác thông tin phục vụ học tập, nhà trường chú trọng giúp các em biết kiểm chứng nguồn tin, nhận diện nội dung giả mạo, thông tin xấu độc; nâng cao ý thức bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân. Mỗi cán bộ, giảng viên cũng cần là người định hướng, nêu gương trong sử dụng mạng xã hội, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, văn minh trên không gian số."

Xây dựng văn hóa ứng xử số cần được hình thành từ gia đình, nhà trường đến cơ quan, đơn vị và cộng đồng. Khi mỗi người có ý thức kiểm chứng thông tin, tuân thủ pháp luật và ứng xử có trách nhiệm, những nội dung xấu độc sẽ từng bước bị thu hẹp không gian lan truyền, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.

Chủ động lan tỏa thông tin tích cực

Không gian mạng không chỉ là nơi đấu tranh, ngăn chặn thông tin xấu, độc mà còn là kênh quan trọng để lan tỏa những giá trị tốt đẹp, gương người tốt, việc tốt, văn hóa và hình ảnh Sơn La. Tỉnh Sơn La đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, phát huy các nền tảng Facebook, Zalo, YouTube, TikTok trong tuyên truyền chủ trương, chính sách, quảng bá văn hóa, con người địa phương; đồng thời nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dùng trong nhận diện, kiểm chứng và ngăn chặn tin giả, nội dung sai sự thật, xấu độc.

Chú trọng phát huy vai trò của KOL và quản trị viên các trang, hội nhóm trong việc lan tỏa thông tin tích cực trên không gian mạng, cuối tháng 7/2026, Công an tỉnh tổ chức Hội nghị gặp mặt KOL, quản trị viên và ra mắt Câu lạc bộ Niềm tin số Sơn La với hơn 60 thành viên. Câu lạc bộ do Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao chủ trì, kết nối các thành viên qua Zalo, hỗ trợ thông tin pháp lý, chia sẻ nguồn tin chính thống, kịp thời về những vấn đề dư luận quan tâm. Qua đó, KOL và quản trị viên các trang, hội nhóm được nâng cao trách nhiệm trong kiểm chứng, định hướng thông tin, góp phần hạn chế tin giả, thông tin xấu, độc và lan tỏa những nội dung tích cực.

Anh Hoàng Văn Khửn, một KOL tham gia Câu lạc bộ, cho biết: Tham gia Câu lạc bộ giúp tôi nâng cao nhận thức, trách nhiệm khi hoạt động trên không gian mạng. Mỗi thành viên sẽ chủ động lan tỏa thông tin tích cực, những câu chuyện đẹp, truyền cảm hứng cho cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ; đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật khi hoạt động trên không gian mạng; đồng hành cùng lực lượng Công an trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong thời đại số.

Trang bị kỹ năng số cho thế hệ trẻ cũng được chú trọng. Vừa qua, Đoàn Khối các cơ quan Đảng tỉnh tổ chức tập huấn kỹ năng đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng năm 2026 cho đội ngũ bí thư, phó bí thư và đoàn viên nòng cốt. Nội dung tập trung vào nhận diện, đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch; bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật Nhà nước; sử dụng mạng xã hội an toàn, hiệu quả và ứng dụng AI trong công tác tuyên truyền.

Đồng chí Lường Thị Hòa, Bí thư Đoàn Khối các cơ quan Đảng tỉnh, cho biết: Thông qua tập huấn, chúng tôi mong muốn trang bị cho cán bộ Đoàn, đoàn viên nòng cốt kỹ năng nhận diện, xử lý thông tin trên không gian mạng; nâng cao khả năng phân biệt thông tin đúng, sai, từ đó chủ động lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Mỗi đoàn viên cần phát huy vai trò tiên phong, trách nhiệm, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh.

Xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh là trách nhiệm chung, bắt đầu từ ý thức của mỗi người dùng. Khi mỗi tài khoản biết kiểm chứng trước khi chia sẻ, tuân thủ pháp luật và chủ động lan tỏa những thông tin tích cực, không gian mạng sẽ trở thành môi trường kết nối, chia sẻ và quảng bá những giá trị tốt đẹp, góp phần giữ gìn môi trường thông tin trong sạch, củng cố niềm tin và đồng hành cùng Sơn La phát triển trong thời đại số.