Hiệu quả từ những mô hình điểm

Xã Mường Cơi có khoảng 600 ha cây ăn quả, trong đó, diện tích sản xuất của 4 HTX trồng cây ăn quả trên địa bàn đạt 170 ha. Từ năm 2020, được sự hỗ trợ của UBND huyện Phù Yên cũ, các HTX đã từng bước tiếp cận với quy trình sản xuất và được chuyển giao kỹ thuật sản xuất hữu cơ đối với cây ăn quả; từng bước xây dựng thương hiệu cây ăn quả của xã gồm cam V1, cam đường canh và quýt ngọt. Đến nay, xã đã có trên 20 ha trồng cây ăn quả được sản xuất theo quy trình hữu cơ, sản lượng hằng năm đạt trên 600 tấn quả các loại. Do áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ nên hầu hết sản phẩm của các HTX đều có đơn đặt hàng trước vụ thu hoạch, mang lại thu nhập trên 100 triệu đồng/thành viên/năm.

Ông Nguyễn Văn Sự, bản Đoàn Kết, xã Mường Cơi, chia sẻ: Năm 2020, sau khi được tham quan, học tập kinh nghiệm sản xuất hữu cơ đối với các loại cây ăn quả tại HTX trồng cây ăn quả Nghĩa Hưng của xã Mường Cơi, tôi đã nhận thấy chất lượng và giá trị nông sản được đảm bảo, đầu ra luôn ổn định. Do vậy, tôi đã học hỏi và áp dụng quy trình hữu cơ đối với toàn bộ 3 ha trồng cây ăn quả của gia đình. Sau gần 6 năm, hầu hết cây trồng vẫn phát triển tốt, năng suất đạt trên 13 tấn quả/ha, điều quan trọng là, cây không có dấu hiệu bị thoái hóa. Sau vụ thu hoạch năm 2025, tôi tiếp tục thực hiện quy trình chăm sóc, phục hồi cây trồng, dự kiến vụ năm nay sản lượng sẽ đạt khoảng 50-60 tấn quả.

Không chỉ có cây trồng, việc nuôi cá lồng theo hướng hữu cơ đang giúp 17 hộ thành viên của HTX nuôi trồng thủy sản Hồ Quỳnh, xã Quỳnh Nhai, đem về tổng thu nhập đạt gần 1,3 tỷ đồng/năm. Với quy mô sản xuất 160 lồng cá cho sản lượng cá đạt khoảng 320 tấn, sản phẩm cá của HTX nhận được sự đánh giá cao của đối tác và khách hàng. HTX yêu cầu các hộ thành viên thực hiện việc ghi chép cụ thể về khối lượng thức ăn chăn nuôi, không sử dụng chất kích thích tăng trưởng. Đồng thời, ưu tiên sử dụng các loại thảo dược tự nhiên để tăng sức đề kháng, phòng chống dịch bệnh cho cá.

Anh Lò Văn Sơn, Giám đốc HTX nuôi trồng thủy sản Hồ Quỳnh, xã Quỳnh Nhai, chia sẻ: Chúng tôi xác định xây dựng được thương hiệu đã khó nhưng giữ được uy tín cho thương hiệu còn khó hơn. Nên trong quá trình sản xuất, Ban Giám đốc HTX thường xuyên tham khảo, học hỏi thêm kỹ thuật, quy trình sản xuất cá hữu cơ. Chúng tôi sử dụng các dòng chế phẩm sinh học (EM, bạt khuẩn) thân thiện, ổn định môi trường nước xung quanh lồng nuôi. Đồng thời, tuyệt đối không dùng thức ăn hỗn hợp có chứa chất thúc đẩy tăng trưởng hay các thành phần biến đổi gen.

Hiện nay, các HTX thuộc xã vùng sâu, vùng xa đặc biệt khó khăn đều được địa phương định hướng phát triển sản phẩm đặc trưng, từng bước quảng bá, giới thiệu sản phẩm để mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, xây dựng chuỗi sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, nâng cao hiệu quả xóa đói, giảm nghèo ở địa phương.

Ông Lò Văn Phước, Giám đốc HTX Nông - Du lịch sinh thái xứ sở É Tòng, xã Long Hẹ, thông tin: Thành lập tháng 8/2025, hiện nay HTX có 7 thành viên. Được xã định hướng, chúng tôi duy trì quy mô chăn nuôi gà đen khoảng 800 con và nuôi theo quy trình VietGAP. Trong quá trình sản xuất, chúng tôi thường xuyên tham khảo ý kiến của cán bộ khuyến nông về kỹ thuật chăm sóc, tăng đàn, tái đàn hợp lý sau mỗi lần xuất bán. Nhờ vậy, các hộ thành viên có thu nhập khá.

Ngoài ra, các địa phương tiếp tục khuyến khích các HTX áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ trong nông nghiệp để nhân rộng trên địa bàn tỉnh, nhằm bảo đảm hệ sinh thái bền vững, tạo ra thực phẩm an toàn, góp phần nâng cao hiệu quả xóa đói, giảm nghèo, giúp người nông dân làm giàu trên mảnh đất quê hương.

Tạo động lực cho các hợp tác xã

Toàn tỉnh hiện có trên 800 HTX, trong đó, số HTX hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản chiếm trên 50%. Để đạt được mục tiêu đến năm 2030, diện tích sản xuất hữu cơ của tỉnh đạt 18.323 ha, sản lượng khoảng 165.722 tấn/năm, các HTX đang tiên phong học hỏi và áp dụng quy trình sản xuất hữu cơ để chuyển giao kỹ thuật cho nông dân trong vùng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Dương Gia Định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, cho biết: Sở đã tham mưu với UBND tỉnh nghiên cứu chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất hữu cơ. Đồng thời, yêu cầu các đơn vị chuyên môn của Sở tăng cường hỗ trợ thành viên các HTX kỹ thuật sản xuất, từng bước lan tỏa và thay đổi tư duy sản xuất của bà con.

Công tác đào tạo, tập huấn kỹ thuật, quy trình sản xuất hữu cơ tại các HTX được triển khai thông qua các tổ khuyến nông cộng đồng. Đối với thành viên các HTX đã được tiếp cận với quy trình hữu cơ từ trước sẽ tiếp tục được cập nhật, bổ sung kiến thức mới hoặc học tập theo nhu cầu của các HTX. Còn đối với thành viên chưa được tiếp cận với sản xuất hữu cơ sẽ được hướng dẫn chi tiết từng công đoạn trong quy trình. Trong đó, các kỹ thuật sẽ tập trung vào quy trình sản xuất từ trồng, chăm sóc, thu hoạch và phục hồi cây trồng sau khi kết thúc vụ sản xuất.

Bên cạnh đó, các HTX còn được hỗ trợ từ các nguồn vốn chính sách để đầu tư phát triển sản xuất. Tính đến tháng 7/2026, Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh đã ủy thác nguồn vốn cho Ngân hàng Chính sách tỉnh là 17,3 tỷ đồng giải ngân cho các HTX vay đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, trong đó có các HTX sản xuất theo quy trình hữu cơ.

Nông nghiệp hữu cơ là con đường tất yếu để nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Với sự chủ động của các HTX, cùng chính sách tháo gỡ khó khăn, đồng hành từ phía ngành chức năng và chính quyền địa phương, các mô hình sản xuất hữu cơ trên địa bàn tỉnh sẽ tiếp tục được lan tỏa, mở rộng. Qua đó, góp phần bảo vệ môi trường, tạo ra nguồn thực phẩm an toàn; khẳng định vị thế nông sản Sơn La, giúp người nông dân nâng cao thu nhập, làm giàu bền vững trên chính quê hương mình./.