Đồng bộ cơ chế, định hướng tư duy đa giá trị

 Nhận thức rõ tầm quan trọng của rừng “lá phổi xanh” của trái đất, thực hiện Kết luận số 61-KL/TW ngày 17/8/2023 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 13-CT/TW ngày 12/1/2017 của Ban Bí thư về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng”, Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, UBND tỉnh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai nhiều biện pháp quyết liệt trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng. Qua đó, đã tạo chuyển biến căn bản trong nhận thức, hành động của cấp ủy, chính quyền địa phương, các ngành và nhân dân để giữ những cánh rừng ngày càng thêm xanh.

Cụ thể hóa các nội dung Chỉ thị số 13 và gắn với thực tiễn tại địa phương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Kết luận số 61; chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể để triển khai thực hiện, bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và tình hình thực tiễn của từng địa phương, cơ quan, đơn vị. HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 110/2025/NQ-HĐND ngày 29/4/2025 về thẩm quyền quyết định thanh lý rừng trồng trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, ngày 30/12/2025, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU về phát triển nông nghiệp bền vững gắn với công nghiệp chế biến tỉnh Sơn La giai đoạn 2025-2030, định hướng đến năm 2035; phát triển cây lâm nghiệp chủ lực như mắc ca, sơn tra... gắn với nâng cao giá trị kinh tế rừng, phát triển kinh tế dưới tán rừng và từng bước tham gia thị trường tín chỉ các-bon, nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế và tạo nguồn lực bền vững cho phát triển lâm nghiệp. Cùng với đó, công tác lãnh đạo, chỉ đạo trong lĩnh vực lâm nghiệp được triển khai đồng bộ, thống nhất từ tỉnh đến cơ sở, từng bước cụ thể hóa quan điểm phát triển lâm nghiệp bền vững theo hướng đa giá trị, gắn với bảo vệ môi trường, sinh thái và nâng cao sinh kế cho người dân.

Đồng chí Trần Dũng Tiến, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết: Sở tham mưu cho tỉnh tập trung chỉ đạo phát triển, đa dạng hóa các mô hình sản xuất, kinh doanh lâm nghiệp gắn với điều kiện thực tiễn và đặc điểm từng loại rừng. Trọng tâm là các mô hình: Trồng rừng sản xuất kết hợp phát triển lâm sản ngoài gỗ; khoanh nuôi tái sinh gắn với phát triển dược liệu dưới tán rừng; kết hợp bảo vệ rừng với phát triển sinh kế hộ gia đình và cộng đồng. Các mô hình được tổ chức linh hoạt, phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng; phát huy vai trò của các chủ rừng là tổ chức, hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư; gắn giao khoán bảo vệ rừng với phát triển sản xuất.

Đa dạng hóa mô hình lâm nghiệp

Trên cơ sở lợi thế về điều kiện sinh thái, thổ nhưỡng và tập quán canh tác, tỉnh tập trung phát triển các loại cây lâm nghiệp, cây đa mục đích có giá trị kinh tế, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đến hết năm 2025, tổng diện tích cây ăn quả thân gỗ trên đất dốc đủ tiêu chuẩn tính tỷ lệ che phủ rừng đạt 43.498,8 ha; trong đó, diện tích cây sơn tra trên 10.000 ha, sản lượng ước đạt khoảng 15.000 tấn/năm; diện tích cây mắc ca được chấp thuận chủ trương đầu tư 3.617 ha; diện tích cây dược liệu đạt khoảng 1.000 ha, với sản lượng 3.437 tấn/năm. Thông qua việc triển khai các mô hình phát triển rừng gắn với cây đa mục đích, lâm sản ngoài gỗ và dược liệu, tỉnh từng bước chuyển dịch cơ cấu sản xuất trên đất lâm nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững.

Thực hiện trồng cây mắc ca gắn với phát triển kinh tế rừng, từ năm 2021 đến nay, xã Mường Giôn đã vận động nhân dân trồng được hơn 200 ha cây mắc ca. Ông Nguyễn Hồng Phương, Giám đốc HTX Mường Giôn, thông tin: HTX có 10 thành viên, liên kết với người dân địa phương phát triển hơn 150 ha cây mắc ca và nhận chăm sóc, khoanh nuôi bảo vệ gần 50 ha rừng. HTX hiện đang tạo việc làm thường xuyên cho 5 người và tạo việc làm thời vụ cho 30-40 lao động địa phương. Sắp tới, HTX đang có kế hoạch liên kết với các doanh nghiệp để trồng dược liệu dưới tán rừng theo đơn đặt hàng và dự kiến đến năm 2027, trồng mới 300 ha bạch đàn, góp phần tăng độ che phủ rừng tại Mường Giôn và tạo việc làm, thu nhập cho bà con.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn 2024-2025, tỉnh chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhiệm vụ phát triển rừng theo các chương trình, đề án đã được phê duyệt. Toàn tỉnh đã tổ chức sản xuất trên 10 triệu cây giống lâm nghiệp các loại, bảo đảm chất lượng theo quy định; tổ chức trồng 3.264 ha rừng tập trung; trồng hơn 2,8 triệu cây phân tán; chăm sóc khoảng 8.000 ha rừng trồng các năm; khoanh nuôi tái sinh 14.550 ha rừng. Thực hiện hỗ trợ khoán bảo vệ rừng đối với 5.316,8 ha rừng đặc dụng, rừng phòng hộ; hỗ trợ bảo vệ 69.743,7 ha diện tích rừng quy hoạch rừng phòng hộ và rừng sản xuất là rừng tự nhiên đã giao cho cộng đồng, hộ gia đình... Các chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ, đúng đối tượng, góp phần nâng cao trách nhiệm của cộng đồng dân cư trong quản lý, bảo vệ rừng, đồng thời cải thiện sinh kế, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.

“Cú hích” từ dịch vụ môi trường rừng

Chỉ thị 13, chính sách về chi trả dịch vụ môi trường rừng đã ngày càng phát huy hiệu quả rõ rệt trong cải thiện sinh kế cho người làm nghề rừng, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2025, tổng nguồn thu tiền dịch vụ môi trường rừng (bao gồm lãi ngân hàng) trên địa bàn tỉnh đạt 271,6 tỷ đồng; số tiền chi trả cho các chủ rừng (nguồn thu 2024) đủ điều kiện đạt 229,5 tỷ đồng cho 39.646 chủ rừng.

Ông Lò Văn Hoan, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Đồng Tâm, xã Quỳnh Nhai, chia sẻ: Bản có hơn 1.000 ha rừng được quản lý chặt chẽ, không để xảy ra cháy rừng và khai thác lâm sản, săn bắn động vật hoang dã. Trung bình mỗi năm, bản nhận được gần 400 triệu đồng tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập, ổn định đời sống, tạo động lực để người dân, cộng đồng và các chủ rừng tích cực tham gia bảo vệ rừng, hạn chế tình trạng xâm hại tài nguyên rừng.

Càng mừng hơn khi chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã và đang giúp nhân dân, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa, vùng cao biên giới nâng cao ý thức bảo vệ và phát triển rừng; có thêm nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao đời sống nhân dân. Ông Lò Văn Oanh, Phó trưởng bản, Tổ trưởng tổ bảo vệ và PCCCR, bản Ít, xã Mường La, thông tin: Nhờ quản lý, bảo vệ tốt hơn 800ha rừng, hằng năm, bản nhận được hơn 300 triệu đồng tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng. Số tiền này, được bản dùng một phần để hỗ trợ các thành viên tổ bảo vệ rừng và PCCCR của bản, còn lại sử dụng vào việc chung của bản như: Làm đường giao thông, xây dựng nhà văn hóa bản, mua sắm loa, đài, bàn ghế trang bị cho nhà văn hóa bản; hỗ trợ các hoạt động văn nghệ, thể thao vào các dịp lễ, tết của bản...

Sau 2 năm tiếp tục triển khai thực hiện Chỉ thị số 13 của Ban Bí thư về “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng” đã tạo ra “lá chắn” vững vàng cho những cánh rừng. Hiện nay, toàn tỉnh có hơn 676 nghìn ha rừng, tỷ lệ che phủ rừng đạt 47,43%. Sơn La tiếp tục là một trong những địa phương có tỷ lệ che phủ rừng cao của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc. Đây là những tiền đề quan trọng để Sơn La tiếp tục triển khai hiệu quả Chỉ thị số 13 trong thời gian tới, góp phần nâng cao giá trị kinh tế, sinh thái và phòng hộ của rừng trên địa bàn toàn tỉnh.