Từ "mệnh lệnh" sang "phục vụ"

Xác định công tác dân vận đóng vai trò then chốt, góp phần xây dựng chính quyền vững mạnh, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm Kết luận số 114-KL/TW ngày 14/7/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khoá XI) về “Nâng cao hiệu quả công tác dân vận của cơ quan nhà nước các cấp”; tổ chức Hội nghị quán triệt một số văn bản mới của Trung ương, Tỉnh ủy về công tác dân vận tới các ban, sở, ngành, địa phương trong tỉnh. Đồng thời, ban hành Kế hoạch số 02-KH/TU ngày 17/11/2015 về thực hiện Kết luận số 114-KL/TW với các nhiệm vụ cụ thể, phân công lãnh đạo cơ quan phụ trách từng nội dung công tác.

Cải cách hành chính (CCHC) là nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân vận chính quyền, tỉnh Sơn La đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao chỉ số hài lòng của người dân. Điểm nhấn quan trọng nhất chính là sự tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa quy trình làm việc. Thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính một cách quyết liệt, trước 1/7/2025, tỉnh có 12 huyện, thị, thành phố; 200 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 177 xã, 15 phường và 8 thị trấn; sau 1/7/2025, kết thúc hoạt động cấp huyện, sắp xếp còn 75 đơn vị, gồm 67 xã và 8 phường, giảm 12 đơn vị cấp huyện, 125 đơn vị cấp xã, gồm 110 xã, 7 phường, 08 thị trấn, đạt tỷ lệ giảm 62,5%. Việc tinh gọn, giúp bộ máy vận hành trơn tru, giảm bớt các nấc trung gian gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Trong công tác tiếp nhận và giải quyết hồ sơ, trong 10 năm qua, toàn tỉnh đã xử lý một khối lượng công việc khổng lồ với 4.511.327 hồ sơ. Trong đó, cấp xã là nơi gần dân nhất đã tiếp nhận hơn 3,6 triệu hồ sơ. Đặc biệt, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và 4 đạt cao đã góp phần giảm thiểu chi phí và thời gian đi lại cho bà con vùng sâu, vùng xa.

Với sự bứt phá mạnh mẽ trong việc triển khai 8 nhiệm vụ trọng tâm và 27 chỉ tiêu cụ thể, xã Sông Mã đã xuất sắc giành vị trí đứng đầu bảng xếp hạng chỉ số cải cách hành chính cấp xã năm 2025. Kết quả này, là minh chứng cho nỗ lực lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo phục vụ của chính quyền địa phương.

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã Sông Mã đã siết chặt kỷ cương công vụ, xây dựng đội ngũ cán bộ trách nhiệm, chuyên nghiệp, tạo động lực thực thi nhiệm vụ. Thực hiện chương trình cải cách hành chính, địa phương đã tập trung cải cách thể chế, cải cách thủ tục hành chính, cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước, cải cách công vụ và tài chính công, xây dựng và phát triển chính quyền điện tử, chính quyền số. Ông Nguyễn Tiến Hải, Bí Thư Đảng ủy xã Sông Mã, cho biết: Năm qua, xã Sông Mã đã tiếp nhận 5.951 hồ sơ, tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 100%. Đặc biệt, việc hoàn thành số hóa 100% hồ sơ và kết quả giải quyết đã tạo lập cơ sở dữ liệu số, đưa Sông Mã tiến nhanh trên lộ trình xây dựng chính quyền số.

Không dừng lại ở các con số, "dân vận khéo" trong chính quyền của tỉnh Sơn La còn thể hiện qua phong cách làm việc. Đến nay, tỉnh ta đã công bố và chuẩn hóa gần 300 TTHC theo quy định của các bộ, ngành Trung ương. Các sở, ngành thực hiện công bố đầy đủ, minh bạch, đảm bảo nhân dân, doanh nghiệp có thể tra cứu, theo dõi dễ dàng. Đặc biệt, tỉnh đã phân cấp cho Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ của Chủ tịch UBND tỉnh trong kiểm soát TTHC, giúp rút ngắn quy trình, việc giải quyết trở nên xuyên suốt; mô hình "Chính quyền thân thiện" tại các xã, phường đã xây dựng bộ máy cởi mở, nơi cán bộ thực hiện nghiêm phương châm: "Trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân". Sự thay đổi sang phục vụ, đã giúp củng cố niềm tin vững chắc của nhân dân vào bộ máy hành chính công.

Trực tiếp gỡ "nút thắt" từ cơ sở

Một trong những thành công nổi bật của Sơn La trong 10 năm qua là việc nâng cao hiệu quả công tác tiếp công dân và đối thoại trực tiếp. Thay vì để các kiến nghị trở thành bức xúc kéo dài, người đứng đầu cấp ủy và chính quyền đã chủ động xuống tận cơ sở lắng nghe, tháo gỡ khó khăn cho bà con.

Trong giai đoạn 2016 - 2025, các cơ quan hành chính của tỉnh đã tiếp nhận 21.969 lượt với hơn 34.000 người đến khiếu nại, tố cáo và kiến nghị. Điều đáng nói là tinh thần trách nhiệm trong giải quyết đơn thư rất cao, trong số 8.563 đơn thuộc thẩm quyền, tỉnh đã giải quyết dứt điểm 8.171 đơn, đạt tỷ lệ trên 95%. Việc giải quyết kịp thời ngay từ cơ sở, đã hạn chế tối đa các vụ việc khiếu kiện đông người và đơn thư vượt cấp.

Nhiều năm nay, vào mùa mưa lũ, đoạn đường trước Nhà văn hóa bản Phứa Cón thường xuyên bị ngập, gây khó khăn cho việc đi lại và sinh hoạt. Tại hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND phường và nhân dân bản Phứa Cón tháng 10/2025, kiến nghị này đã được nêu ra. Sau đó, lãnh đạo phường trực tiếp kiểm tra thực tế, đồng thời, đưa dự án cải tạo, nâng cấp đường giao thông nội bản vào danh mục đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, với tổng mức đầu tư dự kiến hơn 2,8 tỷ đồng. Ông Tòng Văn Điện, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Phứa Cón, chia sẻ: Ngoài việc kiến nghị cải tạo con đường thường xuyên ngập úng, bà con còn đề xuất nâng cấp hệ thống thoát nước, điện chiếu sáng, cũng như hỗ trợ chuyển đổi cây trồng phù hợp. Khi cán bộ, lãnh đạo phường trực tiếp xuống kiểm tra và lắng nghe ý kiến, chúng tôi thấy dân rất tin tưởng, kỳ vọng các kiến nghị được giải quyết.

Ông Trần Công Chính, Bí thư Đảng ủy phường Chiềng An, cho biết: Từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, phường Chiềng An đã giải quyết dứt điểm 6 đơn thư tồn đọng từ UBND Thành phố cũ bàn giao, chỉ đạo các bộ phận chuyên môn tham mưu xử lý 70 ý kiến, kiến nghị của cử tri. Nhiều vấn đề thuộc thẩm quyền được xử lý kịp thời, một số tồn đọng kéo dài được giải quyết dứt điểm, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong công tác quản lý cơ sở. Các kiến nghị, phản ánh từ người dân trong các buổi đối thoại được phân loại theo tính cấp bách và thẩm quyền giải quyết. Hiện nay, lãnh đạo phường cam kết tăng cường đối thoại, gần dân, kịp thời tháo gỡ khó khăn từ cơ sở, góp phần xây dựng phường văn minh, hiện đại.

Trong 10 năm, toàn tỉnh đã có hơn 2.903 hội nghị đối thoại được tổ chức ở cả 3 cấp: Cấp tỉnh tổ chức 160 hội nghị với 783 ý kiến; cấp huyện (cũ) 626 hội nghị với hơn 13.000 ý kiến; cấp xã: 2.117 hội nghị với hơn 18.000 ý kiến. Thông qua các cuộc đối thoại, hàng vạn ý kiến của cử tri về đất đai, bồi thường tái định cư, an sinh xã hội đã được phản hồi trực tiếp, tạo sự đồng thuận cao trong xã hội. Đây chính là kênh thông tin quan trọng để chính quyền điều chỉnh các chính sách sát thực tế, hợp lòng dân nhất.

Sức lan tỏa từ những mô hình thực tiễn

Phong trào thi đua “Dân vận khéo” tại Sơn La đã không còn là khẩu hiệu suông mà trở thành những mô hình kinh tế - xã hội hiệu quả. Đến nay, toàn tỉnh có 952 mô hình "Dân vận khéo" đang triển khai, thực hiện. Trong đó, có 759 mô hình tập thể, 193 mô hình cá nhân; theo cấp đăng ký mô hình, có 97 mô hình cấp tỉnh, 855 mô hình cấp cơ sở; theo lĩnh vực thực hiện, có 127 mô hình lĩnh vực xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, 302 mô hình lĩnh vực kinh tế, 425 mô hình lĩnh vực văn hóa - xã hội, 93 mô hình lĩnh vực quốc phòng - an ninh, 5 mô hình nhóm lĩnh vực.

Sự thay đổi diện mạo nông thôn tại xã Ngọc Chiến là minh chứng điển hình cho sức mạnh của sự vận động "dân vận khéo". Đồng chí Bùi Tiến Sỹ, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Ngọc Chiến, cho hay: Trong 10 năm qua, xã đã huy động hơn 103 tỷ đồng, xây dựng, cải tạo trên 70 km đường giao thông; hoàn thành 30 phòng học và nhà công vụ; 400 nhà vệ sinh tự hoại; 5 sân trường và sân sinh hoạt cộng đồng. Xã cũng xây dựng nhiều điểm du lịch đặc sắc, như: Nhà Đon Hó, Nhà thờ cây Sa mu nghìn tuổi, Nhà thờ Cốc Nố Xí Tu, Không gian văn hóa Lấu Xá, góp phần xây dựng bản sắc du lịch riêng của Ngọc Chiến, thu hút khác du lịch đến trải nghiệm. Năm 2025, Ngọc Chiến đón 22.000 lượt khách du lịch, tổng doanh thu từ du lịch đạt 5,5 tỷ đồng.

Không chỉ ở Ngọc Chiến, các mô hình như: "Sản xuất ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp", "Trồng cây ăn quả trên đất dốc" hay "Vận động nhân dân thành lập HTX nông nghiệp hữu cơ" đã giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ. Kết quả là đến giữa năm 2025, trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn tỉnh có 74 xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Bên cạnh đó, việc phát huy dân chủ cơ sở cũng đạt được những kết quả ấn tượng. Toàn tỉnh đã thành lập được 3.507 Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng và tổ chức trên 10.000 cuộc giám sát; đảm bảo mỗi đồng tiền ngân sách hay nguồn lực đóng góp của dân được sử dụng minh bạch, hiệu quả theo đúng phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.

Nhìn lại hành trình 10 năm, có thể khẳng định, công tác dân vận đã tạo chuyển biến sâu sắc, huy động sự đồng thuận cao trong nhân dân đối với các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Những kết quả về cải cách hành chính, đối thoại dân chủ và các mô hình kinh tế hiệu quả đã góp phần làm thay đổi diện mạo tỉnh miền núi biên giới, bồi đắp niềm tin, tạo động lực để Sơn La phát triển bền vững trong giai đoạn mới./.