Chúng tôi đến bản Trông Dê, cách trung tâm xã khoảng 4 km, bản có 143 hộ, 736 nhân khẩu. Anh Mùa A Lử, Bí thư chi bộ, Trưởng bản, thông tin: Nước sinh hoạt của chúng tôi chủ yếu phụ thuộc vào nguồn nước mưa, nước mó. Trước đây, bản được hỗ trợ xây dựng 3 bể chứa có dung tích 10-15 m³, nhưng vào mùa khô, nước không chảy vào bể được, người dân vẫn phải lấy nước từ khe suối nhỏ về sử dụng.

Bản Trông Dê được sáp nhập từ 3 bản Cong Khẩu, Pá Đông, Nong Pát ở cách xa nhau. Hiện nay, cả 3 khu đều thiếu nước sinh hoạt. Đến nhà bà Thào Thị Ly đúng lúc bà xách can 20 lít xuống khe suối để lấy nước. Ngoài một téc nước với dung tích 1,5 m³ được Nhà nước hỗ trợ năm 2024, nhà bà Ly còn có 1 bể nước, dung tích khoảng 5 m³ đã được xây từ vài năm trước, nhưng bây giờ, tất cả đều cạn trơ đáy.

Bà Ly than phiền: Công việc đầu tiên trong ngày của tôi là đi vác nước ở mó nước cách nhà 300 m về sử dụng. Nhà có 3 người, mỗi ngày dùng tiết kiệm cũng phải 4-5 can nước. Khi tắm, giặt đều phải xuống tận mó, nhưng thời điểm này, mó cũng cạn, rất khó khăn cho việc sinh hoạt.

Còn bản Hua Noong cũng trong tình trạng thiếu nước sinh hoạt. Anh Sồng A Lồng, Bí thư chi bộ, Trưởng bản, cho biết: Tất cả 99 hộ, 526 nhân khẩu trong bản dùng chung 1 bể chứa nước đầu nguồn và 1 mó nước. Do mó nước ở cách xa khu vực dân cư, một bộ phận người dân do không có tiền mua ống dẫn nước sinh hoạt, nhiều hộ hằng ngày phải đi xách nước về dùng, hộ xa nguồn nước nhất khoảng 1,5 km. Có hộ dùng bể chứa nước mưa lấy từ mái nhà xuống, nhưng do mái nhà lợp bằng ngói fibro xi măng nên nước không đảm bảo.

Anh Sồng A Của, bản Hua Noong, cho biết: Gia đình tôi tiết kiệm mua được 1 máy bơm nước. Tuy nhiên, thời điểm này, cả tuần mới bơm được 1 lần, dùng tiết kiệm được vài ba ngày. Chúng tôi rất mong được hỗ trợ nguồn nước sinh hoạt đảm bảo vệ sinh.

Xã Hua Nhàn có địa bàn trải rộng với nhiều khu vực đồi, núi cao, tình trạng thiếu nước sinh hoạt diễn ra từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau. Tình trạng diễn ra đã nhiều năm nay, do ít mưa nên thiếu nước càng trầm trọng hơn, tất cả 9/9 bản của xã đều thiếu nước sinh hoạt. 

Ông Giàng A Páo, Phó Bí thư Đảng ủy xã Hua Nhàn, cho biết: Trên địa bàn xã hiện có 15 công trình nước sinh hoạt, nhưng hiện nay có 6 công trình không hoạt động, 3 công trình hoạt động kém. Có 325 hộ trên địa bàn xã phải tự lắp ống dẫn nước từ mó nước về sử dụng riêng hoặc theo nhóm từ 3 đến 6 hộ. Tuy nhiên, đều sử dụng chung một nguồn nước nên rất thiếu nước. Những năm gần đây, nước ở những khe suối đã dần cạn kiệt, nên việc dẫn nước lên khu dân cư là rất khó khăn. 

Trước thực trạng thiếu nước sinh hoạt, xã Hua Nhàn đã kiến nghị huyện trước mắt cần đầu tư hỗ trợ téc để dự trữ và quan tâm đầu tư để nâng cấp các công trình nước sinh hoạt trên địa bàn; tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành các quy ước, hương ước của thôn bản, không tranh chấp nguồn nước. Về lâu dài cần hỗ trợ các giống cây phân tán, khôi phục rừng để bảo vệ nước đầu nguồn ổn định.