Đài Khí tượng Thủy văn (KTTV) tỉnh Sơn La đang quản lý, vận hành mạng lưới trạm khí tượng, thủy văn quốc gia trên địa bàn tỉnh Sơn La, gồm: 14 điểm đo mưa tự động, 12 trạm cảnh báo sớm lũ, lũ quét lưu vực Nậm La, Nậm Pàn, 4 trạm thủy văn, 8 trạm khí tượng, 1 trạm môi trường không khí tự động và 1 trạm bức xạ tự động. Đài luôn đảm bảo thực hiện nhiệm vụ chuyên môn về công tác KTTV, truyền phát, báo đầy đủ số liệu KTTV phục vụ dự báo, cảnh báo của địa phương nói riêng và cả nước nói chung một cách kịp thời, tin cậy, chính xác.

 Ông Phan Văn Cường, Phó Giám đốc Đài KTTV tỉnh Sơn La, thông tin: Đơn vị đã chỉ đạo các trạm đảm bảo công tác kiểm tra kỹ thuật mạng lưới trạm, công tác bảo dưỡng khắc phục sự cố công trình, máy thiết bị quan trắc để hệ thống mạng lưới trạm hoạt động liên tục, chính xác. Cán bộ, nhân viên của các trạm với tinh thần trách nhiệm yêu nghề cao, bắt nhịp ứng dụng được nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật để mang lại hiệu quả trong công tác chuyên môn. Cùng với đó mạng lưới quan trắc ngày càng được tăng cường, hiện đại hóa, nhờ vậy công tác dự báo, cảnh báo đảm bảo liên tục, chính xác giúp nhân dân và các cấp các ngành chủ động trong công tác phòng chống thiên tai.

Hằng ngày, đúng giờ, đúng tiêu chuẩn quan trắc (OBS), quan trắc viên các Trạm Khí tượng Sơn La cần mẫn ghi chép từng số liệu về nhiệt độ, độ ẩm, áp suất không khí, lượng mưa, và hướng gió... Những con số này, khi được tổng hợp và phân tích, trở thành cơ sở để Đài KTTV tỉnh Sơn La đưa ra các bản tin dự báo thời tiết, hỗ trợ người dân phòng tránh thiên tai, đảm bảo an toàn lao động, sản xuất của nhân dân.

Hơn 20 năm công tác, cũng là ngần ấy năm chị Phạm Lương Hiền, Trưởng Trạm Khí tượng Mộc Châu gắn bó với công việc “đo gió, đếm mưa”, phải đảm bảo quan trắc, thu thập số liệu các yếu tố khí tượng theo quy định đảm bảo liên tục 24/7, không có ngày nghỉ để truyền, gửi số liệu về Đài KTTV tỉnh. Chị Hiền chia sẻ: Càng những ngày mưa bão, nắng nóng, rét đậm chúng tôi lại càng phải túc trực liên tục, cập nhật dữ liệu với tần suất theo quy định và quan trắc bổ sung khi có yêu cầu đảm bảo dữ liệu không bị gián đoạn. Có những đêm mưa lớn, sấm chớp, gió giật mạnh, chúng tôi vẫn phải ra kiểm tra các thiết bị quan trắc, thực hiện cập nhật số liệu vào lúc 1 giờ và 4 giờ mỗi sáng. Mỗi ca trực chỉ có 1 người nên bản thân mỗi quan trắc viên phải nỗ lực hơn để thực hiện nhiệm vụ, kịp thời truyền gửi số liệu quan trắc về Đài KTTV tỉnh, Đài KTTV khu vực phục vụ công tác dự báo, cảnh báo được kịp thời. Tuy vất vả nhưng mỗi bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết chính xác là niềm tự hào của chúng tôi.  

Cùng đoàn công tác Đài KTTV tỉnh đến thăm Trạm Thuỷ văn Xã Là, nằm bên bờ trái dòng sông Mã, thuộc địa phận xã Chiềng Khương, huyện Sông Mã. Trạm hiện có 4 cán bộ, người công tác lâu nhất đã hơn 30 năm, còn người trẻ nhất cũng đã có hơn 10 năm gắn bó với Trạm. Do yêu cầu đặc thù nghề nghiệp, các trạm thủy văn nằm sát bờ sông, bám theo địa hình dòng sông, hằng ngày, căn cứ vào diễn biến của chế độ dòng chảy trong sông, Trạm sẽ bố trí quan trắc các yếu tố thủy văn đảm bảo theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình chuyên môn. Sau khi quan trắc thực địa, quan trắc viên sẽ thảo mã điện, chuyển số liệu quan trắc về Đài KTTV tỉnh; vẽ các biểu đồ theo dõi đo đạc để đánh giá diễn biến chế độ dòng chảy, chất lượng số liệu quan trắc.

Gần 30 năm gắn bó với Trạm Thủy văn Xã Là, anh Vũ Đình Kển, quan trắc viên, chia sẻ: Công việc của chúng tôi cần nhất là sự tỉ mỉ, cần mẫn, tâm huyết với nghề và sự chính xác tuyệt đối về thời gian. Nguy hiểm nhất là vào mùa mưa lũ, nước lũ cứ cuồn cuộn, rác, củi, cây cối trôi nổi trên mặt sông, anh em vừa phải dọn củi rác, vừa phải đảm bảo thao tác kỹ thuật để có các thông số quan trắc chính xác, kịp thời cung cấp cho Đài KTTV tỉnh để phục vụ ban hành các bản tin cảnh báo, dự báo lũ, vừa đảm bảo an toàn về người, thiết bị, phương tiện thuyền đo đạc và các công trình quan trắc.

Tiếp tục đến Trạm Môi trường Tà Hộc, xã Tà Hộc, huyện Mai Sơn, Trạm nằm trên 1 mỏm đồi độc lập ngay cửa suối Hộc đổ ra sông Đà, ngập nước quanh năm, không có đường bộ ra trạm, cách duy nhất đến được với trạm là dùng thuyền. Ngày ngày, những người quan trắc viên nơi đây vẫn đang miệt mài "bắt mạch" cho dòng Đà giang, các số liệu đo đạc, quan trắc có vai trò quan trọng góp phần phục vụ điều tiết nước hồ Thủy điện Hòa Bình, giao thông đường thủy, đảm bảo công tác dự báo, cảnh báo KTTV, phục vụ phòng chống thiên tai của địa phương. Cùng với đó, quan trắc môi trường nước sẽ giúp đánh giá chất lượng nước, để phát triển các ngành kinh tế thủy sản, nông nghiệp, khai thác và sử dụng nguồn nước.

Ông Trịnh Ngọc Sơn, Trạm trưởng Trạm Môi trường Tà Hộc, cho biết: Trước đây, khu vực Trạm rất hoang sơ, hẻo lánh, điện, nước, thông tin liên lạc đều không có, đến năm 2008, Trạm được kéo điện lưới Quốc gia, điều kiện sinh hoạt, làm việc thuận lợi hơn. Vào mùa mưa lũ, nước sông dâng cao, dòng chảy dữ dội làm sạt lở đất đá, có năm Trạm bị cô lập đến 2 tháng, khó khăn, hiểm nguy là vậy, nhưng chúng tôi vẫn bám trụ bảo vệ trang thiết bị Trạm, thực hiện quan trắc, cung cấp số liệu chính xác, kịp thời nhất. 

Những năm gần đây, hiện tượng thiên tai cực đoan, bất thường, nguy hiểm ngày càng gia tăng, khó lường đòi hỏi việc đưa ra các bản tin dự báo, cảnh báo nhanh chóng, chính xác hơn. Hiện nay, đơn vị thực hiện các bản tin dự báo tháng chi tiết đến huyện; dự báo cụ thể nhiệt độ, mưa theo các thời kỳ; các bản tin cảnh báo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất chi tiết đến cấp xã; ngoài ra, còn ban hành các bản tin chuyên đề phục vụ các dịp nghỉ lễ, Tết, các hoạt động, sự kiện quan trọng của tỉnh. Các bản tin dự báo, cảnh báo KTTV nguy hiểm luôn được ban hành kịp thời, đảm bảo độ tin cậy, được phát đều đặn trên Bản tin dự báo thời tiết của Báo Sơn La điện tử, sóng của Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh và các nền tảng mạng xã hội.

Công việc của những con người “đo gió, đếm mưa” là vậy, vẫn diễn ra âm thầm, lặng lẽ với niềm đam mê mãnh liệt. Chính sự cống hiến thầm lặng ít ai biết đến đó đã đóng góp to lớn vào công tác dự báo khí tượng nhằm giảm thiểu rủi ro do thiên tai gây ra.