Phát huy lợi thế cửa khẩu

Sau sắp xếp, xã Chiềng Khương có 19 bản, 3.890 hộ, 18.676 nhân khẩu, với 5 dân tộc cùng sinh sống. Địa bàn tiếp giáp các cụm bản của huyện Mường Ét và huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn (nước CHDCND Lào); dân cư tập trung chủ yếu dọc quốc lộ 4G và hai bên sông Mã. Đây là những điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển giao thương, dịch vụ và tăng cường kết nối kinh tế khu vực biên giới.

Ông Tòng Văn Việt, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng Khương, cho biết: Cùng với công tác quy hoạch, xã nhận rõ hạ tầng là nền tảng để khai thác hiệu quả lợi thế vùng biên. Những năm qua, Chiềng Khương tập trung đầu tư, nâng cấp nhiều công trình giao thông, thủy lợi, điện, nước sinh hoạt. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay, xã đã chỉ đạo tổ chức bàn giao, đưa vào sử dụng các công trình thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, gồm: Cầu tràn qua suối Nậm Lẹ đi bản Kỳ Nình; nâng cấp tuyến đường từ nhà văn hóa bản Nong Phạ đến khu vực sản xuất; duy tu, sửa chữa công trình nước sinh hoạt bản Tạo và bản Nong Phạ. Qua đó, từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa.

Đặc biệt, định hướng phát triển Chiềng Khương đang được đặt trong tổng thể Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Chiềng Khương được định hướng phát triển theo hướng đa ngành, đa lĩnh vực, trở thành trung tâm thương mại - dịch vụ, trung tâm logistics của tỉnh, với hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi. Dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cửa khẩu chính Chiềng Khương giai đoạn 1 dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026-2028, gồm các hạng mục: nhà kho ngoại quan, nhà kiểm dịch, nhà làm việc, hệ thống giao thông, san nền và hạ tầng kỹ thuật...

Từ lợi thế vị trí địa lý và hệ thống giao thông, thương mại - dịch vụ đang trở thành một trong những lĩnh vực phát triển rõ nét ở Chiềng Khương. Toàn xã hiện có 4 chợ truyền thống, 3 cây xăng, 446 hộ kinh doanh trong các lĩnh vực ăn uống, thời trang, vật liệu xây dựng, vật tư nông nghiệp; 213 lò sấy nông sản, trong đó có 87 lò sấy hơi nhiệt phục vụ chế biến long nhãn.

Cùng với phát triển các loại hình kinh doanh, địa phương chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp, HTX quảng bá, tiêu thụ sản phẩm đặc trưng. Các sản phẩm như nhãn, long nhãn và nông sản sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP được giới thiệu tại các hội chợ, kết nối với thị trường. Chuyển đổi số cũng từng bước được đưa vào hoạt động thương mại; các tổ chuyển đổi số cộng đồng hướng dẫn người dân sử dụng nền tảng thanh toán điện tử. Đến nay, trên 90% hộ kinh doanh, tiểu thương áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

Hiệu quả từ việc phát triển sản xuất gắn với chế biến và tiêu thụ được thể hiện qua hoạt động của các HTX. Tiêu biểu HTX Dịch vụ nông nghiệp Ngoan Hậu, bản Tân Lập, thành lập năm 2023 với 7 thành viên, hiện chuyên thu mua, chế biến long nhãn, thịt trâu gác bếp và hoa đu đủ sấy khô; cả 3 sản phẩm đều đạt OCOP 3 sao. Năm 2025, HTX xuất 40 tấn long nhãn, tiêu thụ sản phẩm thịt trâu gác bếp, doanh thu đạt trên 4 tỷ đồng. Ông Bùi Xuân Hậu, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Ngoan Hậu, cho biết: Chính quyền xã đã hỗ trợ HTX quảng bá, kết nối tiêu thụ sản phẩm, mở rộng thị trường; đồng thời hướng dẫn cài đặt mã quét thanh toán không dùng tiền mặt, tạo thuận lợi cho giao dịch bán hàng và chuyển khoản.

Với việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp, thu ngân sách trên địa bàn 8 tháng năm 2026 của xã Chiềng Khương đạt 9,8 tỷ đồng, bằng 133,8% dự toán. Cùng với đó, địa phương cấp mới 69 giấy phép đăng ký kinh doanh, thay đổi nội dung 19 giấy phép, cấp lại 3 giấy phép và chấm dứt hoạt động kinh doanh 7 trường hợp.

Nền móng cho đô thị biên giới hiện đại

Biến tiềm năng thành động lực phát triển, Chiềng Khương đang tập trung hoàn thiện công tác quy hoạch, nhất là quy hoạch chung xã và quy hoạch chi tiết khu vực cửa khẩu. Đến nay, đã hoàn thiện hồ sơ trình các cơ quan chuyên môn thẩm định quy hoạch chung xã Chiềng Khương đến năm 2045; đồng thời, phối hợp với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh triển khai lập quy hoạch chi tiết Cửa khẩu chính Chiềng Khương.

Ông Hoàng Minh Hiếu, Trưởng Phòng Kinh tế xã Chiềng Khương, cho biết: Cùng với quy hoạch, các dự án đầu tư kết cấu hạ tầng tiếp tục được triển khai, trong đó, có hệ thống điện chiếu sáng tuyến đường trục chính các bản trung tâm xã, dự án chỉnh trang khu vực trung tâm xã, dự án khắc phục hậu quả thiên tai tại Trường Mầm non Hoa Hồng và các công trình thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Sơn La giai đoạn 2026-2035.

Sự phát triển của thương mại - dịch vụ cũng đang tạo chuyển biến trong đời sống. Ông Trần Văn Xương, bản Ỏ, xã Chiềng Khương, chia sẻ: Cơ sở hạ tầng giao thông, điện, nước sinh hoạt được Nhà nước quan tâm đầu tư, ngày càng hoàn thiện; thương mại - dịch vụ khu trung tâm xã ngày một phát triển, đáp ứng nhu cầu của nhân dân. Chúng tôi mong muốn cửa khẩu chính Chiềng Khương sớm được nâng cấp, đưa vào hoạt động.

Theo định hướng, Chiềng Khương xác định phát triển kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại, gắn với khu vực cửa khẩu, khu hậu cần, tài chính, thương mại, dịch vụ biên giới và kết nối vùng. Thương mại - dịch vụ tiếp tục được xác định là lĩnh vực trọng tâm. Đến năm 2030, xã đặt mục tiêu thành lập mới ít nhất 2 HTX, thu hút từ 2 doanh nghiệp tư nhân trở lên; khai thác hiệu quả các cơ sở sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; phát triển dịch vụ cung ứng vật tư phục vụ sản xuất và đời sống; tiếp tục hỗ trợ kinh tế hộ, khởi nghiệp, phát triển điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP, nông sản chủ lực.

Trước mắt, địa phương phấn đấu trình UBND tỉnh phê duyệt quy hoạch chung xã Chiềng Khương trong quý III năm 2026; tổ chức thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết Cửa khẩu chính Chiềng Khương. Đồng thời, tăng cường quản lý đất đai, trật tự xây dựng, an toàn giao thông, bảo vệ môi trường; quản lý hộ kinh doanh, chống thất thu ngân sách; đẩy nhanh thủ tục đầu tư, tiến độ thi công và giải ngân các dự án trên địa bàn.

Tận dụng tối đa lợi thế cửa khẩu và bám sát định hướng quy hoạch chiến lược của tỉnh, sẽ là “chìa khóa” để Chiềng Khương chuyển hóa tiềm năng thành động lực phát triển. Sự chuyển mình toàn diện về hạ tầng, kinh tế và đời sống nhân dân hôm nay đặt nền móng vững chắc, để xã bứt phá, sớm trở thành đô thị biên giới hiện đại, kết nối giao thương phát triển bền vững.