Vườn chanh leo của anh Nguyễn Duy Minh, tiểu khu 12, thị trấn Mộc Châu (Mộc Châu)

do Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc cung cấp cây giống và hướng dẫn kỹ thuật đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Sau kết quả thử nghiệm tại huyện Mộc Châu và nghiên cứu mô hình chanh leo tại một số tỉnh, Ban Thường vụ tỉnh ủy đã có chủ trương phát triển cây chanh leo, chỉ đạo UBND tỉnh xây dựng kế hoạch phát triển cây chanh leo trên địa bàn các huyện: Mai Sơn, Yên Châu, Phù Yên, Thuận Châu, Quỳnh Nhai và Sông Mã. Tính đến ngày 30/8/2017, trên địa bàn tỉnh đã có hàng trăm hộ dân đăng ký tham gia trồng chanh leo bằng giống của Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc với tổng diện tích 650 ha.

Trên địa bàn tỉnh hiện có 3 đơn vị đầu tư, liên kết trồng chanh leo có nguồn gốc cây giống rõ ràng là: Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc; HTX Chanh leo Mộc Châu và HTX nuôi và trồng 64, thị trấn Nông trường Mộc Châu (Mộc Châu). Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc là đơn vị duy nhất tại miền Bắc của Tập đoàn Nafoods chuyên cung cấp cây giống chanh leo Đài Nông I, do Viện Giống Nafoods sản xuất dưới sự chuyển giao công nghệ và kỹ thuật lai ghép của các Giáo sư đầu ngành Nông nghiệp Đài Loan.

Một trong những hộ dân được hưởng lợi từ Dự án trồng và chế biến chanh leo của Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, anh Nguyễn Duy Minh, Tiểu khu 12, thị trấn Mộc Châu (Mộc Châu), cho biết: Sau khi ký hợp đồng với Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, tôi được Công ty hỗ trợ về giống, kỹ thuật làm đất, trồng, chăm sóc cây chanh leo. Đúng như cam kết, vườn chanh leo mới 4 tháng tuổi đã cho thu hoạch, cây nào cũng ra hoa, đậu quả rất sai; công ty thu mua với giá trung bình từ 12.000 đồng đến 17.000 đồng/kg. So với trồng su su, cây chanh leo đang cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều.

Bà Nguyễn Thị Bình, Giám đốc Hợp tác xã chanh leo Thuận Châu, thông tin: được huyện quan tâm đưa đi thăm quan mô hình trồng chanh leo ở Mộc Châu. Trở về tôi và nhiều hộ đã đăng ký tham gia trồng chanh leo, riêng gia đình tôi đăng ký với Công ty Nafoods Tây Bắc trồng 1 ha. Vì tính đầu tư trồng chanh leo lâu dài, nên thay vì làm cột gỗ, tre như nhiều hộ khác, gia đình tôi đã làm cột bê tông nên tổng chi phí ban đầu hết gần 100 triệu đồng. Được cán bộ của Công ty hướng dẫn kỹ thuật, sau 4 tháng trồng cây chanh leo đã cho thu hoạch, mới thu được nửa tháng được gần 20 triệu đồng, hết vụ chắc chắn sẽ có lãi. Hiện nay, trên địa bàn các huyện đã hình thành chuỗi liên kết giữa Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc - hợp tác xã với các hộ sản xuất chanh leo.

Phóng viên Báo Sơn La trao đổi với chính quyền xã Co Mạ và bản Chả Lạy B, xã Co Mạ (Thuận Châu)

về việc nhiều hộ dân của bản mua cây giống chanh leo không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư tỉnh Sơn La vừa qua, tỉnh ta đã trao quyết định chứng nhận đầu tư nhà máy chế biến quả chanh leo cho Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, dự kiến đầu năm 2018, Nhà máy sẽ đi vào hoạt động. Để đảm bảo cung cấp đủ nguyên liệu cho nhà máy hoạt động, tỉnh ta đã bổ sung hoàn thiện quy hoạch cây chanh leo giai đoạn 2017-2021, phấn đấu đến năm 2021, toàn tỉnh có 5.000 ha chanh leo; sản phẩm chanh leo trở thành sản phẩm quả xuất khẩu quan trọng trong các sản phẩm quả của tỉnh. Đây là cơ hội “vàng” mang lại những vụ mùa bội thu cho hộ dân từ việc trồng và phát triển chanh leo.

Tuy nhiên, như chúng tôi phản ánh, bên cạnh những vườn chanh leo bội thu, lại có những vườn chanh leo chưa mang lại hiệu quả kinh tế như mong muốn. Nguyên nhân được cơ quan chức năng xác định do sự khác biệt về giống, nằm ngoài vùng quy hoạch, thiếu sự hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc. Để chấm dứt tình trạng trồng chanh leo tự phát, sử dụng giống không rõ nguồn gốc, không theo quy hoạch, chính quyền địa phương đã có giải pháp gì?

Trả lời câu hỏi này, ông Bạc Cầm Khuyên, Phó Chủ tịch UBND huyện Thuận Châu, cho biết: Huyện đã phối hợp với Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc hướng dẫn người dân trồng và chăm sóc cây chanh leo. Đến nay, một số mô hình trồng chanh leo của người dân triển khai tại xã Phổng Lái, Phổng Lập, Mường É do Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc cung cấp giống và hướng dẫn kỹ thuật phát triển tốt và đã cho thu hoạch. Đối với diện tích cây chanh leo trồng tự phát; nguồn gốc giống không rõ ràng, phát triển kém hiệu quả tại xã Co Mạ, nếu xét thấy có khả năng thu hoạch, huyện sẽ chỉ đạo cơ quan khuyến nông hướng dẫn người dân chăm sóc.

Về phía huyện Mường La, ngay sau khi nắm được thông tin về việc trồng chanh leo tự phát của hộ dân xã Ngọc Chiến, huyện đã chỉ đạo các cơ quan chức năng nắm bắt tình hình để có phương án xử lý, cùng với đó, huyện đã phối hợp với Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc đánh giá thực trạng phát triển cây chanh leo tại xã Ngọc Chiến. Theo biên bản làm việc ngày 23/7/2017 tại xã Ngọc Chiến, đánh giá nguyên nhân khiến vườn chanh leo ở đây chưa phát huy hiệu quả do tư vấn cách chọn đất trồng cây chanh leo chưa đúng quy trình kỹ thuật; trồng chanh trên đất ruộng có tỷ lệ đất cát cao, vùng đất gần suối gây ngập úng, trồng xen nhiều loại cây khác nhau dẫn đến việc cây chanh leo không phát triển. Trước thực trạng này, ông Nguyễn Văn Bắc, Phó Chủ tịch UBND huyện, thông tin: Huyện đã đề nghị Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc có hướng giúp đỡ người dân trong việc bao tiêu sản phẩm. Đối với những hộ dân đã trồng cây giống chanh kém chất lượng, có nguyện vọng tiếp tục trồng chanh leo chúng tôi sẽ đề nghị Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc cung cấp cây giống chanh leo cho hộ dân trồng lại vào vụ tới.

Đại diện Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc, ông Nguyễn Viết Chữ, Phó Giám đốc, cho biết thêm: Đối với các diện tích trồng chanh leo mà giống cây không phải do công ty cung cấp, người dân đã đầu tư làm giàn, nếu người dân tiếp tục muốn trồng cây chanh leo thì Công ty sẽ hướng dẫn kỹ thuật và cung cấp cây giống chất lượng cho người dân. Cùng với đó, Công ty sẽ cam kết bao tiêu sản phẩm cho người dân. Đồng thời, Công ty khuyến cáo người dân nên lựa chọn các giống cây chanh leo có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng và được các cơ quan chức năng kiểm định, để tránh những thiệt hại không đáng có.

Toàn bộ sản phẩm chanh leo sau thu hoạch của HTX chanh leo Thuận Châu (Thuận Châu)

đã được Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc thu mua.

Xung quanh câu chuyện cây chanh leo đã cho thấy một thực trạng chung, công tác quản lý chất lượng giống cây trồng và công tác quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh giống cây trồng trên địa bàn tỉnh còn có mặt hạn chế. Tỉnh cần chỉ đạo các huyện, thành phố tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến nội dung Pháp lệnh giống cây trồng; khuyến cáo người dân sử dụng giống có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, niêm yết công khai những nội dung vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh giống cây trồng. Rà soát, thông báo cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh giống cây trồng chưa đăng ký kinh doanh cam kết thực hiện đúng quy định của pháp luật; kiên quyết xử lý, tiêu huỷ tất cả các lô giống khi phát hiện không rõ nguồn gốc, kém chất lượng. Cùng với đó, các huyện sớm phối hợp với Công ty cổ phần Nafoods Tây Bắc khảo sát, hoàn thiện quy hoạch phát triển chanh leo giai đoạn 2017-2020 trên địa bàn để thông báo, định hướng cho người dân khi lựa chọn giống cây trồng.

Để tránh cây chanh leo phát triển tự phát, tràn lan pháp vỡ quy hoạch, cơ quan chức năng và cấp ủy, chính quyền địa phương cần kiểm tra chặt chẽ hoạt động của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh giống cây ăn quả nói chung và giống chanh leo nói riêng, định hướng, khuyến cáo người dân trồng theo quy hoạch, đảm bảo phát triển đúng định hướng.

Minh Thu - Duy Tùng