Trên địa bàn tỉnh Sơn La có 13 xã biên giới, những năm gần đây, đời sống mọi mặt của nhân dân khu vực biên giới đã được nâng cao đáng kể, nhưng mặt bằng chung về hiểu biết pháp luật và chấp hành pháp luật của nhân dân còn nhiều hạn chế. Tại nhiều địa phương vẫn xảy ra những trường hợp tranh chấp, mâu thuẫn, thậm chí vi phạm pháp luật chỉ vì thiếu hiểu biết. Cùng với đó, với đặc thù địa hình đồi núi, giao thông đi lại khó khăn cùng với tâm lý e ngại khiến họ chưa tiếp cận với công tác trợ giúp pháp lý và chính sách trợ giúp pháp lý.

Chia sẻ về những khó khăn khi trợ giúp pháp lý tại khu vực biên giới, anh Trần Mạnh Tuấn, trợ giúp viên pháp lý, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh, cho biết: Thực tế khi làm việc với đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, khó khăn lớn nhất là rào cản ngôn ngữ, khoảng cách địa lý và tâm lý e dè của nhân dân. Qua nhiều vụ án trực tiếp trợ giúp pháp lý cho thấy, việc liên hệ với người cần trợ giúp pháp lý rất khó khăn, nhiều người thuộc diện cần trợ giúp pháp lý nhưng không quan tâm hoặc không rõ những quyền và lợi ích hợp pháp.

Đối với đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên giới, việc sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ trong các buổi tư vấn pháp luật giúp họ dễ dàng tiếp cận và hiểu đúng nội dung pháp luật. Một số cán bộ và trợ giúp viên pháp lý ở tỉnh Sơn La thông thạo tiếng Thái, Mông, Dao, vì thế, các chương trình trợ giúp pháp lý bằng ngôn ngữ địa phương đã mang lại hiệu quả rõ rệt, giảm thiểu rào cản ngôn ngữ, dễ nhớ, dễ thuộc, phù hợp với văn hóa, phong tục từng dân tộc.

Tại bản Pá Khoang, xã Mường Lèo, một bản biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh Sơn La, nhân dân chủ yếu là đồng bào Thái, Mông, buổi tuyên truyền, trợ giúp pháp lý được Trung tâm cử cán bộ dân tộc Mông xuống tận bản tổ chức tuyên truyền bằng cả tiếng phổ thông và tiếng dân tộc.

Chị Giàng Thị Nu, bản Pá Khoang, xã Mường Lèo, chia sẻ: Qua tuyên truyền bằng tiếng Mông giúp bà con hiểu và nắm được đầy đủ thông tin. Trước đây, tôi không biết về Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Sơn La, nhưng giờ đây gia đình tôi và bà con trong bản đã biết, khi gặp vướng mắc liên quan đến pháp luật thì có thể nhờ Trung tâm hỗ trợ, trợ giúp pháp lý miễn phí. Tôi cảm thấy yên tâm hơn về quyền lợi của mình và gia đình.

Giải quyết khó khăn trong việc trợ giúp pháp lý tại các xã biên giới, việc nâng cao nhận thức và khuyến khích nhân dân tìm đến các dịch vụ trợ giúp pháp lý là vô cùng cần thiết. Trung tâm đã thực hiện đa dạng các hình thức truyền thông, như: Xuống cơ sở trợ giúp pháp lý cho nhân dân và gặp gỡ trao đổi với nhân dân; truyền thông qua các phương tiện truyền thông và mạng xã hội.

Ông Tòng Văn Minh, Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Sơn La, cho biết: Từ đầu năm đến nay, Trung tâm đã thành lập các đoàn công tác phối hợp với UBND xã, công an xã, ban quản lý bản tổ chức buổi nói chuyện chuyên đề phổ biến pháp luật cho hơn 500 người dân của 9 bản đặc biệt khó khăn tại 3 xã Phiêng Pằn, Mường Lèo và Sốp Cộp. Hoạt động tuyên truyền tập trung các nội dung như: Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành; chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; phổ biến pháp luật theo yêu cầu của UBND xã như: Luật Phòng chống ma túy, Luật Hôn nhân gia đình và xử phạt trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ,... Phát miễn phí hơn 1.000 tờ gấp pháp luật, 80 quyển sổ tay trợ giúp pháp lý cho nhân dân tham dự để tự nghiên cứu, tìm hiểu và thực hiện.

Tại các buổi tuyên truyền, trợ giúp pháp lý, Trung tâm còn gặp gỡ riêng và tập trung trao đổi thêm với các bí thư chi bộ, trưởng bản, người có uy tín, các tổ hòa giải tại các bản biên giới. Đây là những người có khả năng thông tin, giải thích về trợ giúp pháp lý và giới thiệu nhân dân đến địa chỉ của Trung tâm. Chú trọng việc tuyên truyền, hướng dẫn tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, phòng ngừa đấu tranh với các loại tội phạm; nâng cao cảnh giác không để kẻ xấu lôi kéo, xúi giục, kích động gây mất đoàn kết dân tộc, đoàn kết quân dân.

Có thể nói, việc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tăng cường các hoạt động trợ giúp pháp lý đã và đang góp phần giúp cho nhân dân khu vực biên giới nâng cao nhận thức về pháp luật; hạn chế thấp nhất việc vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết, góp phần bảo đảm công bằng xã hội.