Những cuộc đời dang dở vì ma túy

Trong buồng giam tại Trại tạm giam Công an tỉnh, khi nhắc đến gia đình, em Q.D.M., sinh năm 2009, trú tại xã Mường La, cúi đầu, giọng nói chùng xuống. Ở cái tuổi bạn bè cùng trang lứa vẫn đang cắp sách đến trường, em đã phải chấp hành bản án 11 năm 4 tháng tù về hai tội cố ý gây thương tích và sử dụng trái phép chất ma túy. Những tháng ngày sau song sắt là cái giá đắt cho những sai lầm khi tuổi đời còn quá trẻ, khép lại nhiều cơ hội học tập và tương lai phía trước.

Q.D.M. sinh ra trong một gia đình thuộc diện hộ nghèo. Học hết lớp 8, em nghỉ học, ở nhà phụ giúp bố mẹ làm nương rẫy. Trong những ngày tháng quanh quẩn với công việc thường nhật, M. bắt đầu giao du với nhóm bạn trong bản. Nghe bạn bè nói sử dụng ma túy không sao, lại tò mò muốn thử, em nghĩ rằng chỉ một lần sẽ không dẫn đến nghiện. Sự chủ quan, thiếu hiểu biết về tác hại của ma túy đã khiến em từng bước sa vào con đường phạm tội. Khi bị bắt, M. vẫn chưa nhận thức đầy đủ hậu quả từ hành vi của mình. Chỉ khi đối diện với bản án 11 năm 4 tháng tù về hai tội cố ý gây thương tích và sử dụng trái phép chất ma túy, em mới thấm thía cái giá phải trả cho những phút nông nổi của tuổi trẻ.

Cúi đầu, giọng nghẹn lại, M. chia sẻ: “Nghe bạn bè rủ rê nên em làm theo. Giờ nghĩ lại, em thấy mình dại dột quá. Bố mẹ em đã vất vả nhiều rồi, gia đình lại khó khăn, vậy mà em không những không giúp được bố mẹ, còn khiến bố mẹ lo lắng, buồn lòng. Em rất hối hận, chỉ mong có cơ hội sửa sai”.

Cùng với Q.D.M., tại Trại tạm giam Công an tỉnh, chúng tôi gặp L.T.D., sinh năm 2009, trú tại xã Sông Mã, có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn. Nghỉ học từ lớp 6, D. đi làm thêm với mong muốn kiếm tiền phụ giúp gia đình. Bố mất sớm, mẹ một mình làm nương, nuôi ba người con nhỏ. Bị bạn bè rủ rê, lôi kéo, D. vướng vào hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy và bị phạt 6 năm tù.

Nhắc đến mẹ và các em, D. không giấu được sự ân hận: “Em nghỉ học đi làm cũng chỉ mong kiếm thêm tiền phụ mẹ, đỡ đần các em. Vậy mà giờ em lại ở đây, chẳng giúp được gì cho mẹ cả. Nghĩ đến cảnh mẹ một mình vừa làm nương vừa chăm các em nhỏ, em thương mẹ và hối hận lắm. Em chỉ mong có cơ hội làm lại, sau này được trở về với gia đình, đi làm kiếm tiền phụ mẹ nuôi các em”.

Tại Trại tạm giam Công an tỉnh, mỗi người có một hoàn cảnh, một con đường dẫn đến sai lầm. Có người vì tò mò, nghe theo lời rủ rê của bạn bè; người vì cả nể mà nhận lời mua bán, vận chuyển ma túy; có người thiếu hiểu biết pháp luật, có người sa vào nghiện ngập rồi tiếp tục phạm tội để có tiền mua ma túy. Dù xuất phát từ nguyên nhân nào, khi phải đối diện với bản án, họ đều phải trả giá bằng những tháng ngày mất tự do. Phía sau mỗi bản án còn là nỗi đau, sự lo lắng và gánh nặng đè lên vai những người thân trong gia đình.

Khi sự thiếu hiểu biết phải trả giá

Trao đổi với chúng tôi, Trung tá Đinh Thị Hoài Thu, cán bộ Đội Quản giáo, Trại tạm giam Công an tỉnh, cho biết: Nhiều người phạm tội về ma túy có độ tuổi ngày càng trẻ, nhận thức pháp luật và hiểu biết về tác hại của ma túy còn hạn chế. Hoàn cảnh kinh tế khó khăn, thiếu sự quan tâm, giáo dục từ gia đình hoặc bị bạn bè xấu lôi kéo là những yếu tố khiến họ sa vào con đường sử dụng, mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy. Khi mới vào trại, một số người có tâm lý hoang mang, mặc cảm, thậm chí có biểu hiện tiêu cực. Trước tình hình đó, cán bộ quản giáo chú trọng nắm bắt tâm tư, tình cảm của từng người, kịp thời động viên, chia sẻ, giúp họ ổn định tâm lý, chấp hành nội quy và yên tâm cải tạo.

Hiện nay, Trại tạm giam Công an tỉnh đang quản lý hơn 1.200 người bị giam giữ, trong đó trên 80% liên quan đến các tội phạm về ma túy. Đáng chú ý, 77 người bị kết án tử hình đều thuộc các vụ án ma túy. Những con số này cho thấy tính chất nghiêm trọng của tội phạm ma túy, đồng thời là lời cảnh báo về những hệ lụy nặng nề đối với người phạm tội, gia đình và xã hội.

Thượng tá Phạm Bá Duy, Giám thị Trại tạm giam Công an tỉnh, cho biết: Tội phạm về ma túy chiếm tỷ lệ cao trong số người bị giam giữ tại đơn vị. Đáng lo ngại, sau khi chấp hành xong án phạt tù, người từng phạm tội về ma túy có thể đối mặt với nguy cơ tái nghiện, tái phạm cùng nhiều khó khăn trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Sự lệ thuộc vào ma túy, mặc cảm về những sai lầm đã qua, định kiến xã hội và trở ngại trong tìm kiếm việc làm có thể khiến hành trình trở về cuộc sống bình thường thêm gian nan. Vì vậy, đơn vị luôn chú trọng công tác quản lý, giáo dục, giúp người bị giam giữ nhận thức rõ hành vi vi phạm, nâng cao ý thức chấp hành nội quy, tích cực cải tạo và có ý thức sửa chữa sai lầm. Nhiều người có tiến bộ trong quá trình cải tạo, được Chủ tịch nước quyết định đặc xá hoặc được tha tù trước thời hạn theo quy định, có cơ hội trở về đoàn tụ với gia đình, từng bước ổn định cuộc sống và làm lại cuộc đời.

Rời Trại tạm giam Công an tỉnh, điều còn đọng lại không chỉ là những bản án dài đằng đẵng, mà còn là những tuổi trẻ đã lỡ nhịp, những người mẹ mòn mỏi chờ con, những đứa trẻ lớn lên trong thiếu vắng người thân. Với M. và D., phía trước là những năm tháng dài phải trả giá cho sai lầm; phía sau song sắt, những lời hối hận dù muộn màng vẫn chất chứa khát vọng được trở về, được làm lại cuộc đời. Ma túy có thể bắt đầu từ một lần tò mò, một lời rủ rê, một phút buông mình, nhưng cái giá phải trả có thể là cả tuổi trẻ, tương lai và hạnh phúc của những người thân yêu. Đừng để đến khi cánh cửa trại giam khép lại, những giọt nước mắt mới trở thành lời cảnh tỉnh.

Với người trẻ, những câu chuyện ấy là lời cảnh tỉnh về việc chủ động tìm hiểu pháp luật, kiên quyết nói không với ma túy, tỉnh táo trước những lời rủ rê, lôi kéo. Với gia đình và cộng đồng, cần tăng cường quan tâm, giáo dục, định hướng con em, kịp thời phát hiện những biểu hiện lệch lạc để có biện pháp hỗ trợ, ngăn ngừa từ sớm. Bởi mỗi lựa chọn sai lầm có thể phải trả giá bằng những năm tháng tự do, để lại nỗi đau và gánh nặng cho những người thân yêu. Phòng, chống ma túy bắt đầu từ nhận thức, trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội, góp phần bảo vệ thế hệ trẻ, giữ gìn bình yên cho mỗi gia đình và cộng đồng.