Uỷ viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ phát biểu khai mạc Hội thảo.

Các đồng chí Vương Đình Huệ, ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương; Trương Quang Nghĩa, ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương; Lê Thanh Quang, ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Khánh Hoà, Trưởng Ban Điều phối vùng duyên hải miền Trung; bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam; ông Carl Georg Berger, Đại sứ Cộng hoà Liên bang Đức tại Việt Nam chủ trì Hội thảo.

Hội thảo nhận được sự quan tâm của lãnh đạo các ban, bộ ngành; lãnh đạo các Ban Chỉ đạo Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ; lãnh đạo thường trực tỉnh uỷ 63 tỉnh, thành phố Trực thuộc Trung ương; lãnh đạo các trường đại học quốc gia, viện nghiên cứu, trường đại học, các chuyên gia nghiên cứu trong nước và quốc tế.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Vương Đình Huệ, ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương nhấn mạnh: Vấn đề kinh tế vùng và liên kết vùng đã được Đảng và Nhà nước Việt Nam nhận thức rất sớm, ngay từ Đại hội Đảng lần thứ VIII. Qua các kỳ Đại hội Đảng lần thứ IX, X, XI đều tiếp tục xác định rõ định hướng chiến lược phát triển vùng. 

Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng toàn Quốc lần thứ XII vừa diễn ra rất thành công, đã nêu rõ: “Thống nhất quản lý tổng hợp chiến lược, quy hoạch phát triển trên quy mô toàn bộ nền kinh tế, vùng và liên vùng. Phát huy tiềm năng, thế mạnh của từng vùng, đồng thời ưu tiên phát triển các vùng kinh tế động lực, tạo sức lôi cuốn, lan tỏa phát triển đến các địa phương trong vùng và đến các vùng khác. Có chính sách hỗ trợ phát triển các vùng còn nhiều khó khăn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và hải đảo; phát triển kinh tế lâm nghiệp. Đổi mới cơ chế phân cấp, phân quyền, gắn với phân định và nâng cao trách nhiệm của trung ương và địa phương. Thực hiện quy hoạch vùng, chính sách vùng; sớm xây dựng và thể chế hóa cơ chế điều phối liên kết vùng theo hướng xác định rõ vai trò đầu tàu và phân công cụ thể trách nhiệm cho từng địa phương trong vùng. Khắc phục tình trạng nền kinh tế bị chia cắt bởi địa giới hành chính, hoặc đầu tư dàn trải, trùng lặp. Xây dựng một số đặc khu kinh tế để tạo cực tăng trưởng và thử nghiệm thể chế phát triển vùng có tính đột phá”.

Cụ thể hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về chính sách phát triển vùng, từ năm 2000 đến nay, Chính phủ và Thủ tướng đã ban hành khá nhiều văn bản liên quan, từ phê duyệt quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của vùng, từ quy chế phối hợp, tổ điều phối vùng,… đến các chính sách đặc thù của vùng, đặc biệt vấn đề vùng đã được chú trọng, lồng ghép vào các định hướng phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế nhằm thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa các vùng và nhóm dân cư.

Tuy nhiên, theo Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Vương Đình Huệ, mặc dù đã đạt được một số kết quả nhất định trong thực hiện chủ trương, cơ chế, chính sách phát triển kinh tế vùng, nhưng cũng còn nhiều hạn chế trong quá trình triển khai chủ trương, cơ chế chính sách như: chưa nhận thức đầy đủ phát triển kinh tế vùng như một quy luật tự thân của kinh tế thị trường theo không gian kinh tế; cách phân vùng kinh tế - xã hội còn nhiều mặt hạn chế để phát huy lợi thế so sánh từng vùng; các vùng kinh tế trọng điểm chưa thực sự phát huy vai trò đầu tàu, có tác dụng lan tỏa, hiệu quả đầu tư chưa thực sự vượt trội... 

Do đó, Hội thảo nhằm đưa ra các đề xuất, kiến nghị các giải pháp có tính thực tiễn cao về vấn đề liên kết vùng, giúp Chính phủ triển khai có hiệu quả phát triển kinh tế vùng, liên kết vùng trong quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XII của Đảng trong 5 năm tới và những năm tiếp theo. Bên cạnh đó, những kiến nghị, đề xuất của Hội thảo sẽ có ý nghĩa thiết thực đối với việc phát triển kinh tế - xã hội, góp phần quan trọng để hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh liên kết và phát triển kinh tế - xã hội các vùng trong phạm vi cả nước và giúp cho các tổ chức quốc tế xác định rõ hơn chiến lược hoạt động trong giai đoạn tới.          

Đồng chí Vương Đình Huệ đề nghị các đại biểu trao đổi, làm rõ về tính tất yếu cần thiết và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình liên kết vùng như yếu tố văn hoá, yếu tố lợi ích, động lực lợi ích trong vấn đề liên kết vùng; làm rõ, vai trò của Nhà nước trong việc phân vùng kinh tế, các vùng kinh tế trọng điểm tại Việt Nam; vai trò của Nhà nước trong việc huy động nguồn lực để xây dựng, phát triển kinh tế hạ tầng, trong đó có hạ tầng kinh tế giao thông... Trên cơ sở những đường hướng như vậy, các đại biểu nêu các thể chế và cơ chế chính sách cho việc phát triển kinh tế vùng trong thời gian tới; có những kiến nghị, giải pháp để triển khai Nghị quyết của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII.

 Đại sứ Cộng hoà Liên bang Đức tại Việt Nam, ông Carl Georg Christian Berger khẳng định: Đức cũng như một số đối tác quốc tế hoàn toàn ủng hộ vấn đề thúc đẩy điều phối vùng tại Việt Nam.

“Tôi tin rằng điều phối vùng đủ mạnh sẽ mang lại cho các tỉnh tiềm năng to lớn trong việc giải quyết các vấn đề nằm ngoài tầm ảnh hưởng của các đơn vị hành chính quy mô nhỏ hơn; và điều phối vùng cũng có thể thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam, đặc biệt, nếu điều phối vùng được hỗ trợ tích cực bởi các cơ quan chức năng. Việc điều phối có thể loại bớt những vấn đề phức tạp, tạo ra những cơ hội cho phát triển kinh tế, trong đó có định hướng phát triển kinh tế thị trường và bảo vệ môi trường tại các địa phương...” Ông Carl Georg Berger nhấn mạnh.

Bà Victoria Kwakwa, Giám đốc Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam cho rằng: Sự tăng trưởng của Việt Nam trong những thập kỷ vừa qua đã đạt được những thành tựu quan trọng, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức, vì vậy, việc điều phối vùng mạnh hơn để tối ưu hoá được các tiềm năng to lớn của Việt nam là rất cần thiết và cấp bách. Đồng thời khẳng định, Ngân hàng Thế giới sẵn sàng phối hợp với các tổ chức quốc tế, chính phủ Việt Nam triển khai hiệu quả nhằm thúc đẩy và phát triển vùng và điều phối vùng ở Việt Nam.

Tại Hội thảo các đại biểu đều khẳng định, mặc dù đã đạt được một số kết quả nhất định trong thực hiện chủ trương, cơ chế, chính sách phát triển kinh tế vùng, nhưng Việt Nam còn nhiều hạn chế trong quá trình triển khai chủ trương, cơ chế chính sách. Nhiều vấn đề cấp bách cấp vùng hiện nay nổi lên mà từng địa phương không thể giải quyết được một cách hiệu quả như: biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long; khô hạn và quản lý nguồn nước ở Tây nguyên; quản lý rừng và sinh thái vùng miền núi phía Bắc; phát triển hạ tầng, quản lý ô nhiễm và đầu tư ở các vùng kinh tế trọng điểm; phát triển vùng phía tây Miền Trung; phát triển các vùng ven biển hải đảo, bãi ngang...

Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu từ Đề án của Ban Kinh tế Trung ương, các đại biểu tập trung thảo luận, phân tích, đánh giá làm rõ hơn một số nhóm vấn đề và các đề xuất, kiến nghị về các giải pháp xung quanh hai chủ đề lớn: Làm rõ những cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế về cơ chế, chính sách và các mô hình quản trị vùng; từ đó đề xuất các chủ trương, cơ chế, chính sách phát triển vùng ở Việt Nam trong thời gian tới. Các đại biểu cho rằng, cần nâng cao nhận thức của lãnh đạo các cấp, từ Trung ương tới địa phương về sự cần thiết phát triển kinh tế vùng, thúc đẩy liên kết vùng trong phát triển kinh tế địa phương; nâng cao nhận thức của doanh nghiệp trong phát triển kinh tế vùng, thực hiện kết nối, xây dựng các chuỗi giá trị quy mô lớn kết nối nội vùng, ngoại vùng. Trên cơ sở điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của cả nước cần thiết tiến hành tổ chức quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội không gian lãnh thổ quốc gia, bố trí không gian cơ cấu kinh tế - xã hội hợp lý, đảm bảo mỗi vùng thực hiện chức năng nhất định trong phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Trên cơ sở Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong giai đoạn tới, xây dựng và ban hành chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cho từng vùng để làm cơ sở cho các tỉnh, thành phố trong từng vùng xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của mình, thúc đẩy liên kết vùng; xây dựng các mô hình thể chế quản trị kinh tế vùng, liên kết vùng đa dạng, phù hợp với nhu cầu thực tiễn, điều kiện phát triển kinh tế, xã hội và tự nhiên.

Nhân dịp này, các Đối tác phát triển tại Việt Nam đã có tuyên bố ủng hộ sáng kiến thúc đẩy điều phối vùng tại Việt Nam do Ban Kinh tế Trung ương và Chính phủ Việt Nam khởi xướng. Các đối tác phát triển bày tỏ tin tưởng tăng cường điều phối vùng sẽ đem lại lợi ích to lớn cho sự phát triển vùng nói riêng và phát triển đất nước nói chung. Cho rằng, nhiều thách thức lớn đối với quá trình phát triển của Việt Nam cần được giải quyết ở quy mô liên tỉnh. Phát triển kinh tế vùng, thích ứng với biến đổi khí hậu, và phát triển hạ tầng vùng đòi hỏi nỗ lực chung của các tỉnh lân cận, có sự phối hợp chặt chẽ  với chính quyền Trung ương và khối tư nhân nhằm sử dụng bền vững và có hiệu quả các nguồn tài nguyên và tài chính sẵn có; điều phối vùng là yếu tố then chốt cho các giải pháp liên tỉnh và liên ngành.

Các Đối tác phát triển đề xuất Việt Nam cần có các thể chế mạnh để điều phối vùng một cách hiệu quả; quy hoạch vùng và mối liên hệ với vấn đề tài chính là điều kiện quan trọng để điều phối vùng một cách hiệu quả; để thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao khả năng chống chịu các tác động của biến đổi khí hậu, cần có một cơ chế điều phối vùng không chỉ cho phát triển kinh tế mà còn xác định và thực hiện các giải pháp đa ngành; thúc đẩy điều phối vùng là vấn đề cấp thiết và có thể được thực hiện theo từng giai đoạn...

Từ kết quả của Hội thảo, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp để báo cáo Thường trực Ban Bí thư, Chính phủ và các bộ, ngành, cơ quan liên quan để nghiên cứu, triển khai trong thực tiễn./.