Xên lẩu nó là lễ hội tiêu biểu của người Thái đen ở Yên Châu, được tổ chức hằng năm với quy mô lớn, phản ánh sâu sắc đời sống tâm linh, tinh thần đoàn kết và tình yêu lao động của đồng bào nơi đây; thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và cầu mong cho bản làng no ấm, hạnh phúc.

Mở đầu là phần lễ cúng tổ tiên, các bậc cao niên và thầy mo trong bản chuẩn bị lễ vật gồm xôi nếp, gà, cá suối, rượu cần, trầu cau và hoa hương bày biện trang trọng trên bàn thờ, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên và thần linh. Tiếp theo, thầy mo tung gạo, tưới rượu để tạ ơn trời đất. Mọi người cùng dâng lễ, cùng ăn cơm đoàn kết - biểu trưng cho sự gắn bó và hòa thuận trong bản làng.

Tiếp nối phần lễ cúng tổ tiên là nghi thức gọi hồn các con nuôi - nét tín ngưỡng độc đáo, mang đậm bản sắc tâm linh của người Thái ở Yên Châu. Thầy mo mặc trang phục truyền thống, tay cầm thanh kiếm gỗ và bó lá xanh và khấn gọi tên từng “con nuôi”, tức là những người đã được bản, dòng họ hay thần linh nhận nuôi, che chở.

Sau phần lễ là phần hội với điệu xòe truyền thống thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó của cộng đồng, ước vọng về cuộc sống no đủ, hạnh phúc, về bản mường yên ấm. Ngoài ra, lễ hội còn có các trò chơi dân gian như tung còn, kéo co, ném pao, hát giao duyên, thi ẩm thực, tạo nên không khí náo nhiệt.