Quỳnh Nhai mùa này được bao phủ bởi màu xanh thăm thẳm của núi rừng và lòng hồ mênh mông. Từ cầu Pá Uôn phóng tầm mắt ra xa, sông Đà hiện lên hiền hòa, khi thì lững lờ trôi, lúc lại ánh bạc lấp lánh dưới nắng, vừa hùng vĩ vừa nên thơ. Trong không gian ấy, con người như hòa vào thiên nhiên, thấy lòng thư thái và thêm yêu vẻ đẹp hoang sơ, trữ tình của Quỳnh Nhai.

Nhận thấy tiềm năng, lợi thế của địa phương, nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ huyện Quỳnh Nhai khóa XXI đã chọn phát triển du lịch lòng hồ là một trong ba khâu đột phá. Huyện đã ban hành “Đề án phát triển ngành kinh tế du lịch huyện Quỳnh Nhai giai đoạn 2020 - 2025”, tập trung huy động nguồn lực xây dựng hạ tầng, mở các tuyến đường kết nối liên huyện, liên tỉnh; đồng thời, mời gọi doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư vào các tuyến, điểm du lịch. Việc triển khai đề án gắn với Kết luận số 94-KL/TU ngày 23/01/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển du lịch Sơn La đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Để tạo điểm nhấn cho du lịch, huyện duy trì và khôi phục nhiều sản phẩm văn hóa đặc sắc phục vụ du khách, như Lễ hội “Kin Pang Then” của người Thái trắng, Lễ hội Gội đầu... Song song với đó, đẩy mạnh chuyển đổi số, tổ chức các hoạt động xúc tiến, quảng bá tiềm năng và thế mạnh du lịch. Trong chuỗi hoạt động này, Tuần Văn hóa, Thể thao và Du lịch hằng năm được xác định là sự kiện trọng tâm. Đến nay, Quỳnh Nhai đã hình thành 9 điểm du lịch tiêu biểu: Khu du lịch Văn hóa - Tâm linh huyện; đảo Trái tim; khu sinh thái Pá Uôn Ecolakes; vịnh Bình Yên; vịnh Uy Phong; đảo Đà Giang; đảo Pu Dăn; nhà hàng nổi trên vịnh; điểm du lịch cộng đồng bản Bon (xã Mường Chiên) gắn với bản sắc người Thái trắng. Trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, huyện đã thu hút 5 dự án đầu tư xây dựng với tổng vốn 162 tỷ đồng; huy động xã hội hóa 15 tỷ đồng để xây dựng 3 công trình văn hóa tâm linh; đón hơn 1,2 triệu lượt khách, trong đó hơn 2.600 lượt khách quốc tế, đem lại doanh thu khoảng 600 tỷ đồng.

Khai thác tiềm năng của vùng lòng hồ, nhiều doanh nghiệp, HTX đã xây dựng các sản phẩm du lịch sinh thái. Ông Đặng Quang Giàu, Giám đốc HTX Du lịch sinh thái Quỳnh Nhai, chia sẻ: HTX đã đầu tư 3 tàu du lịch 2 tầng, với sức chứa 40-120 khách/tàu. Ngoài khai thác đảo Trái tim, với các dịch vụ ẩm thực, thăm cảnh quan, nghỉ dưỡng, bóng chuyền hơi dưới nước, câu cá... HTX còn liên kết xây dựng tuyến du lịch trên lòng hồ thủy điện Sơn La, mỗi tháng đón hơn 200 lượt khách, tạo việc làm thường xuyên cho 14 lao động địa phương, với mức thu nhập từ 8,5 đến 13 triệu đồng/người/tháng. Ngoài ra, vào các dịp lễ, tết, lượng khách du lịch tăng cao, HTX còn tuyển thêm từ 10 đến 15 lao động thời vụ đảm bảo phục vụ hoạt động kinh doanh hiệu quả.

Mặt hồ rộng lớn ở Quỳnh Nhai đã mang lại tiềm năng phát triển du lịch, đồng thời tạo điều kiện cho nhân dân phát triển nghề nuôi cá lồng. Hiện nay, các xã thuộc huyện Quỳnh Nhai cũ có hơn 4.500 lồng cá, chủ yếu nuôi các loại như trắm, chép, lăng, nheo, rô phi đơn tính... Nghề nuôi thủy sản này vừa giải quyết tình trạng thiếu đất sản xuất, vừa góp phần chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp. Trung bình mỗi lồng cá rộng 35 m² cho thu hoạch khoảng 3 tạ cá/năm. Với giá bán từ 80.000 - 100.000 đồng/kg, mỗi lồng thu nhập khoảng 30 triệu đồng. Ngoài bán cá tươi, bà con còn chế biến nhiều sản phẩm phong phú như chả cá, xúc xích cá, ruốc cá, cá rút xương, cá sấy khô... Trong đó, chả cá sông Đà và cá sông Đà cấp đông đã đạt chuẩn OCOP 3 sao.

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, 11 xã của huyện Quỳnh Nhai (cũ) được sắp xếp còn 4 xã gồm: xã Quỳnh Nhai (Chiềng Khoang, Chiềng Bằng, Chiềng Ơn và thị trấn Mường Giàng); xã Mường Sại (Mường Sại và Nặm Ét); xã Mường Giôn (Mường Giôn, Pá Ma Pha Khinh); xã Mường Chiên (Mường Chiên, Chiềng Khay và Cà Nàng). Sau sắp xếp, các xã đã tổ chức thành công Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Trên cơ sở rà soát, đánh giá tiềm năng, thế mạnh của địa phương, hầu hết các xã đã lựa chọn và đề ra các khâu đột phá để khai thác tiềm năng, lợi thế trong phát triển kinh tế. Đó là phát triển du lịch lồng hồ, gắn với xây dựng các tuyến điểm du lịch trải nghiệm; phát triển du lịch lồng hồ gắn với lễ hội truyền thống, tạo sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút khách du lịch nội địa và quốc tế.

Việc đặt tên xã Quỳnh Nhai mới nhằm kế thừa và phát huy truyền thống cách mạng và giá trị văn hóa các dân tộc của huyện Quỳnh Nhai trước đây. Với khát vọng đổi mới, xây dựng xã Quỳnh Nhai phát triển nhanh, bền vững là một trong những trung tâm phát triển của vùng lòng hồ thủy điện Sơn La trong giai đoạn mới, Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030, xã Quỳnh Nhai đã đề ra khâu đột phá: Tập trung hoàn thiện quy hoạch, hoàn thiện kết cấu hạ tầng du lịch đưa xã Quỳnh Nhai trở thành điểm đến hấp dẫn của du lịch Sơn La; phấn đấu đến năm 2030 khu du lịch lòng hồ thủy điện Sơn La thuộc Quỳnh Nhai trở thành khu du lịch cấp tỉnh.

Ông Đinh Trung Dũng, Bí thư Đảng ủy xã Quỳnh Nhai, cho biết: Kế thừa thành quả nhiệm kỳ trước, xã tiếp tục khảo sát và điều chỉnh quy hoạch du lịch cho phù hợp với thực tế. Tập trung phát triển các loại hình như du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, du lịch trải nghiệm gắn với vùng lòng hồ thủy điện Sơn La; đồng thời, thu hút đầu tư xây dựng khu du lịch văn hóa tâm linh. Mục tiêu mỗi năm đón khoảng 300.000 lượt khách, doanh thu đạt 150 tỷ đồng. Đồng thời, triển khai hiệu quả Đề án của UBND tỉnh về định hướng phát triển du lịch vùng lòng hồ thủy điện Sơn La trở thành Khu du lịch quốc gia.

Với quyết tâm chính trị cao cùng sự đổi mới, sáng tạo, các xã dọc vùng lòng hồ thủy điện Sơn La phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế về thiên nhiên, văn hóa và con người. Đây cũng là hướng đi quan trọng, mở ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và khẳng định vị thế điểm đến du lịch hấp dẫn của tỉnh.