Tại bản Chiềng Đi 1, xã Vân Hồ, vừa nhanh tay chăm sóc vườn cam đường canh diện tích hơn 5.000 m², chị Triệu Thị Hợi vừa chia sẻ: Năm 2020, tôi trồng hơn 300 cây cam đường canh. Đến nay, cây cam đường canh phát triển tốt, dự kiến thu gần tấn. Giá bán dao động từ 20.000 - 25.000 đồng/kg chủ yếu là thương lái đến thu mua tận vườn, nếu được mùa, trừ chi phí cũng thu về hơn 180 triệu đồng.

Chỉ còn gần một tháng nữa là đến thời điểm thu hoạch, theo chị Hợi, kỹ thuật chăm sóc giai đoạn này đóng vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng quả. Sau khi kết thúc thời kỳ phát triển quả non, cần tỉa bỏ cành tăm, cành sâu bệnh và những chùm quả mọc dày để cây tập trung dinh dưỡng cho các quả còn lại. Đồng thời, bón bổ sung phân kali kết hợp với phân hữu cơ, giúp tăng độ ngọt, màu sắc quả tươi đẹp và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch.

Ngoài ra, tôi thường xuyên kiểm tra vườn, phát hiện sớm các loại sâu bệnh để xử lý bằng chế phẩm sinh học, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc hóa học nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm. Ngoài ra, tôi còn áp dụng nhiều biện pháp kỹ thuật như thường xuyên tưới nước; sử dụng bẫy sinh học thay cho thuốc trừ sâu truyền thống. Những cách làm này, không chỉ giúp cây phát triển khỏe mạnh, quả ngọt và bóng đẹp hơn, còn đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất sạch, an toàn.

Từ những hộ trồng nhỏ lẻ ban đầu, đến nay, xã Vân Hồ đã hình thành vùng trồng cây ăn quả có múi tập trung, chủ yếu là cam đường Canh, cam Vinh và cam Navel, quýt bản địa Chiềng Yên tại các bản Hua Tạt, Pa Cốp, Chiềng Đi 1, Piềng Chà, Pà Puộc... Nhờ điều kiện khí hậu mát mẻ quanh năm, đất đai phù hợp, cây trồng sinh trưởng tốt, năng suất ổn định, chất lượng quả thơm ngon, được người tiêu dùng ưa chuộng. 

Không chỉ dừng lại ở sản xuất truyền thống, một số hộ dân và hợp tác xã đã mạnh dạn chuyển sang sản xuất hữu cơ, an toàn, gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm địa phương. Tiêu biểu là Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Meha tại bản Pa Cốp với những cây cam đường canh sai trĩu quả. Bà Nguyễn Thị Hoa, Giám đốc Hợp tác xã, cho biết: Xuất phát từ nhu cầu tiêu dùng thực phẩm sạch, an toàn, năm 2017, mô hình trồng cam đường canh hữu cơ theo theo tiêu chuẩn VietGAP được HTX triển khai với diện tích ban đầu hơn 10 ha. Đến nay, vườn cam đường canh cho thu hoạch ổn định, năng suất bình quân đạt 10-15 tấn/ha, lợi nhuận sau khi trừ chi phí đạt khoảng 500 triệu đồng/ha.

Hiện nay, HTX Nông nghiệp hữu cơ Meha có 8 thành viên, quản lý hơn 20 ha cây ăn quả có múi đang cho thu hoạch, sản lượng đạt trên 200 tấn/năm. Mô hình tạo việc làm thường xuyên cho 3-4 lao động địa phương với thu nhập ổn định 4-5 triệu đồng/tháng. Bên cạnh đó, HTX đang trồng thử nghiệm hơn 500 cây cam Navel từ năm 2024, nhằm đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng, khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên. 

Toàn xã Vân Hồ đang trồng 1.630 ha cây ăn quả các loại, trong đó, gần 150 ha đạt tiêu chuẩn VietGAP. Để giúp bà con phát triển kinh tế, xã đang nghiên cứu đưa cây ăn quả có múi trở thành cây trồng chủ lực, giúp nông dân nâng cao thu nhập, chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả. Ông Nguyễn Hồng Thành, Chủ tịch UBND xã Vân Hồ, cho biết: Chính quyền xã còn phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức tập huấn, hướng dẫn bà con kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, bón phân cân đối, đảm bảo năng suất, chất lượng và an toàn thực phẩm. Đồng thời, vận động các hộ trồng cam, bưởi liên kết tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp, siêu thị, cửa hàng nông sản sạch trong và ngoài tỉnh.

Phát huy lợi thế, xã Vân Hồ tập trung xây dựng vùng sản xuất cây ăn quả có múi đạt tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ, khuyến khích nông dân sử dụng phân bón sinh học, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật hóa học, ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm, đồng thời gắn sản xuất với truy xuất nguồn gốc và quảng bá thương hiệu sản phẩm, xây dựng vùng sản xuất hàng hóa bền vững, đưa thương hiệu nông sản Vân Hồ vươn xa, được nhiều người tiêu dùng đón nhận.