Dưới tán rừng Xím Vàng, mô hình sâm Ngọc Linh thử nghiệm của HTX Sâm Xím Vàng đang cho thấy những tín hiệu đầy triển vọng. Thành lập vào tháng 12/2025 với 8 thành viên, HTX đã mạnh dạn đưa giống sâm quý từ 1-4 năm tuổi về trồng tại đây, dựa trên những nét tương đồng về tự nhiên với vùng sâm Lai Châu trước đó. Đến nay, diện tích hơn 1 ha sâm đều phát triển khỏe mạnh, thích nghi tốt với thổ nhưỡng. Đây chính là tiền đề để HTX tiếp tục mở rộng diện tích, đồng hành cùng người dân địa phương phát triển kinh tế thông qua hỗ trợ con giống, kỹ thuật và cam kết bao tiêu sản phẩm.

Chia sẻ về kỹ thuật trồng sâm, Ông Đinh Bá Thi, Giám đốc HTX, cho biết: Trồng sâm đòi hỏi sự kiên trì và kỹ thuật chăm sóc nghiêm ngặt. Khu vực trồng phải có bóng che tự nhiên, giữ được độ ẩm và lớp mùn dưới tán rừng. Vì vậy, HTX hạn chế tác động vào đất, tận dụng tre, gỗ, đá tại chỗ để tạo luống; phủ lá thông trên mặt đất nhằm duy trì độ ẩm. Tùy mật độ tán rừng, một số vị trí được bổ sung lưới che để hạn chế ánh nắng trực tiếp. Mỗi mét vuông được bố trí khoảng 16 cây. Quá trình chăm sóc được điều chỉnh theo độ tuổi và khả năng sinh trưởng của cây, ưu tiên tận dụng chất mùn tự nhiên. Theo dự kiến, cây sâm trồng tại đây có thể thu hoạch củ khi đạt khoảng 8 năm tuổi.

Sức hấp dẫn của loại cây trồng mới đã thu hút nhiều hộ dân tham gia, đến nay, xã Xím Vàng có 55 hộ tại các bản Pa Cư Sáng và Hang Chú trồng sâm. Gia đình ông Mùa A Câu, bản Pa Cư Sáng, cho biết: Cuối năm 2022, sau khi được tham quan, tìm hiểu kỹ thuật trồng sâm, tôi đã mua giống về trồng thử nghiệm dưới tán rừng. Gia đình hiện có hơn 3.000 m² trồng sâm. Sau gần 4 năm chăm sóc, cây sinh trưởng phát triển tốt nên gia đình càng có thêm niềm tin và động lực chăm sóc.

Việc tìm kiếm những loại cây có giá trị kinh tế, phù hợp với điều kiện tự nhiên luôn được xã Xím Vàng quan tâm. Kết quả bước đầu từ các mô hình trồng sâm Ngọc Linh đang mở thêm hướng phát triển cây dược liệu dưới tán rừng. Tuy nhiên, sâm Ngọc Linh là cây trồng có chu kỳ dài, vốn đầu tư lớn, yêu cầu cao về giống và kỹ thuật. Những mô hình hiện nay mới trong quá trình thử nghiệm, chưa đến thời điểm thu hoạch củ. Vì vậy, cùng với việc theo dõi khả năng sinh trưởng, việc đánh giá chất lượng, hiệu quả kinh tế, lựa chọn vùng trồng phù hợp và xây dựng liên kết tiêu thụ cần được thực hiện chặt chẽ trước khi nhân rộng.

Ông Hờ A Dua, Phó Chủ tịch UBND xã Xím Vàng, cho biết: Trồng sâm Ngọc Linh là hướng phát triển mới được xã quan tâm, hy vọng sẽ tạo thêm sinh kế cho người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục tạo điều kiện cho HTX và các hộ phát triển mô hình; phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn kỹ thuật, đánh giá hiệu quả. Trên cơ sở đó, địa phương sẽ lựa chọn những khu vực phù hợp để từng bước mở rộng diện tích, bảo đảm gắn sản xuất với bảo vệ rừng. Đồng thời, tăng cường kết nối với các đơn vị thu mua, chế biến, hướng tới đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Với lợi thế tự nhiên cùng sự chủ động của HTX và người dân, cây sâm đang mở ra triển vọng phát triển cây dược liệu ở Xím Vàng. Đây được xem là hướng đi triển vọng giúp tạo sinh kế bền vững, vừa nâng cao thu nhập cho bà con, vừa gắn chặt lợi ích kinh tế với công tác bảo vệ rừng.