Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên do Công ty TNHH Xuân Thiện Ninh Bình làm chủ đầu tư, được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư tại Quyết định số 2266/QĐ-UBND ngày 30/8/2026. Đây là một trong những dự án năng lượng có quy mô đầu tư lớn trên địa bàn tỉnh, với tổng vốn đầu tư hơn 27.870 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW. Dự án được triển khai qua 2 giai đoạn: Giai đoạn I thực hiện từ năm 2027 đến năm 2030, công suất 900 MW; giai đoạn II từ năm 2031 đến năm 2032, công suất 300 MW. Khi hoàn thành, công trình dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện/năm, góp phần tăng khả năng điều tiết hệ thống điện, hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Dự án triển khai trên địa bàn hai xã Mường Bang và Mường Cơi, với tổng diện tích sử dụng đất trên 425 ha; trong đó, hơn 414 ha thuộc xã Mường Bang. Công trình sử dụng nguồn điện dư thừa vào giờ thấp điểm để bơm nước từ hồ thấp lên hồ cao; khi nhu cầu sử dụng điện tăng, nước từ hồ trên được đưa xuống qua tổ máy để phát điện. Cơ chế này giúp tích trữ năng lượng, bổ sung công suất vào giờ cao điểm, góp phần cân bằng cung - cầu điện và nâng cao tính linh hoạt trong vận hành hệ thống, nhất là khi các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời ngày càng phát triển.

Xác định công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là nhiệm vụ quan trọng, ngay sau khi dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, xã Mường Bang đã chủ động triển khai các phần việc theo chức năng, nhiệm vụ được giao; thành lập Ban Chỉ đạo và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, GPMB và tái định cư để tổ chức thực hiện. Ông Trần Hải Thanh, Chủ tịch UBND xã, cho biết: Tại các cuộc họp, người dân được thông tin về kế hoạch khảo sát, đo đạc, kiểm đếm, xác định ranh giới và các nội dung liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Qua đó, giúp các hộ nắm rõ thông tin, chủ động phối hợp trong quá trình triển khai.

Gia đình ông Hà Văn Đức, bản Lằn, có 5.000 m² đất sản xuất nằm trong phạm vi thu hồi để thực hiện dự án giai đoạn I. Ông Đức chia sẻ: Được chính quyền thông tin về dự án; bản cũng đã thông báo phương án bồi thường để các hộ nắm. Gia đình tôi đồng tình với chủ trương triển khai dự án, mong việc bồi thường được thực hiện đúng quy định.

Nhờ chủ động tuyên truyền, vận động, công tác kiểm đếm phục vụ GPMB được triển khai theo kế hoạch. Đến ngày 23/10, xã đã hoàn thành kiểm đếm đất đai, tài sản, cây trồng của 70 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức, với tổng diện tích 70,8 ha thuộc phạm vi GPMB giai đoạn I và khu vực phục vụ lễ khởi công, đạt 100% kế hoạch. Ngoài ra, xã phối hợp tổ chức tham vấn cộng đồng về báo cáo đánh giá tác động môi trường tại 4 bản thuộc khu vực dự án...

Cùng với công tác GPMB, xã tập trung chuẩn bị các điều kiện phục vụ lễ khởi công; trong đó, ưu tiên hoàn thiện tuyến đường dài khoảng 1,6 km vào khu vực tổ chức. Thực tế, quá trình chuẩn bị dự án vẫn còn những khó khăn cần giải quyết. Một số vị trí mở rộng tuyến đường vào khu vực tổ chức lễ liên quan đến diện tích đất rừng phòng hộ do cộng đồng quản lý, hiện không còn cây rừng, phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng theo quy định. Trong khi đó, khối lượng công việc về đất đai, GPMB, quy hoạch, tái định cư khá lớn, nhưng nhân lực chuyên môn của xã còn hạn chế.

Tháo gỡ khó khăn, xã Mường Bang kiến nghị các sở, ngành hướng dẫn, hỗ trợ hoàn thiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất tại những vị trí cần mở rộng đường; đẩy nhanh việc thẩm định, phê duyệt bản đồ GPMB; tăng cường cán bộ chuyên môn hỗ trợ địa phương trong quá trình triển khai; quan tâm sửa chữa tuyến đường tỉnh 114 bị hư hỏng do ảnh hưởng của bão số 10 năm 2025, tạo thuận lợi cho việc đi lại, vận chuyển vật liệu và triển khai dự án. Đối với chủ đầu tư, địa phương đề nghị sớm hoàn thiện tổng mặt bằng dự án, phối hợp chặt chẽ trong quá trình kiểm đếm, thu hồi đất và bố trí kịp thời kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định.

Với sự chủ động của chính quyền địa phương, sự phối hợp của chủ đầu tư và các cơ quan chuyên môn, những phần việc chuẩn bị cho lễ khởi công Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên đang được tập trung triển khai, phấn đấu hoàn thành các điều kiện cần thiết để dự án được khởi công đúng kế hoạch, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương và khu vực.