Thúc đẩy kinh doanh và lãnh đạo cho doanh nhân nữ

Trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước, tỉnh ta và Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) các cấp đã triển khai nhiều chương trình thiết thực hỗ trợ phụ nữ nói chung và phụ nữ dân tộc thiểu số nói riêng, trong đó có tiểu dự án GREAT. Dự án GREAT là một dự án hỗ trợ kỹ thuật với mục tiêu tổng quát hướng đến nâng cao quyền năng, vị thế kinh tế xã hội và khả năng thích ứng của phụ nữ trong cộng đồng các dân tộc tỉnh Sơn La. Tại tỉnh Sơn La, Giai đoạn 2 của Dự án được triển khai từ 2022 - 2027 tại tất cả các huyện và thành phố thuộc tỉnh.

Bà Quàng Thị Vân, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh, cho biết: Tính đến cuối năm 2024, đã có trên 1.500 phụ nữ dân tộc thiểu số được hỗ trợ sinh kế, tiếp cận tín dụng ưu đãi và đào tạo nghề thông qua dự án GREAT. Hội LHPN các cấp trong tỉnh Sơn La đã tham mưu, phối hợp và triển khai thành lập 737 mô hình kinh tế, trong đó có 128 mô hình tập thể và 609 mô hình cá nhân, tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp; riêng cấp tỉnh thành lập 19 mô hình phát triển kinh tế tiêu biểu.

Qua các mô hình này, nhiều phụ nữ đã trở thành những điển hình tiên tiến, tự tin, chủ động phát triển kinh tế, làm chủ cuộc sống và lan tỏa giá trị trong cộng đồng. Điển hình như, chị Vũ Thị Minh Phượng, tổ 8, phường Quyết Thắng, thành phố Sơn La đã thành công khi đưa món ăn độc đáo của đồng bào dân tộc Thái ở Sơn La trở thành đặc sản được nhiều người yêu thích. Sản phẩm “Thịt trâu gác bếp Thanh Phượng” được UBND tỉnh công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2023.

Chị Vũ Minh Phượng, Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Thanh Phượng, chia sẻ: Từ năm 2019, tôi bắt đầu kinh doanh các sản phẩm thịt trâu gác bếp. Khi có lượng khách hàng ổn định, gia đình đã đầu tư mua lò sấy, mua máy hút chân không, kho lạnh, máy cán thịt, máy xay thịt… Sản phẩm được tỉnh lựa chọn trưng bày tại các gian hàng, hội chợ trong nước, doanh số bán hàng tăng cao hơn năm trước. Hiện nay, tôi mong muốn được hỗ trợ kết nối, mở rộng thị trường tiêu thụ, đảm bảo đầu ra ổn định.

Tuy nhiên, qua khảo sát chỉ số DDCI, cho thấy 84,5% nữ chủ doanh nghiệp, hợp tác xã phản ánh không thường xuyên nhận được thông tin hỗ trợ cao hơn so với nam giới. Ngoài ra, tỷ lệ được mời đối thoại của nữ doanh nhân cũng thấp hơn nam, phản ánh hạn chế về mạng lưới kết nối và mức độ chủ động tham gia. Tỷ lệ doanh nghiệp, HTX, hộ kinh doanh nữ báo lãi thấp hơn nam, với 65% nữ chủ hộ kinh doanh có lãi so với 74,43% nam. Tương tự, 73,08% số doanh nghiệp, hợp tác xã do nữ làm chủ có lợi nhuận, thấp hơn nhóm nam 77,82%. Tỷ lệ hòa vốn của nữ cũng cao hơn, cho thấy họ gặp nhiều khó khăn trong mở rộng kinh doanh và tiếp cận nguồn lực hỗ trợ.

Tận dụng lợi thế về khí hậu, cảnh quan của địa phương, chị Hà Thị Khuyên, bản Phụ Mẫu, xã Chiềng Yên, huyện Vân Hồ đã đầu tư kinh doanh homestay. Đây là ví dụ tiêu biểu cho chuyển đổi số thành công trong khuôn khổ Chương trình IDAP. Ngay từ giai đoạn đầu, chị Khuyên đã chủ động tiếp cận công nghệ và các công cụ số. Chị tự học hỏi cách viết và đăng bài giới thiệu về homestay của mình trên facebook,zalo, đồng thời chủ động học tiếng Anh để phục vụ tốt hơn cho khách quốc tế. Đáng chú ý chỉ sau 4 buổi đào tạo cơ bản về kinh doanh số, chị đã tự tin sử dụng ChatGPT để tạo nội dung quảng bá trên fanpage. Nhờ kiên trì, nỗ lực, fapage của Homestay Hà Khuyên đã có thêm nhiều lượt theo dõi và bắt đầu nhận đặt phòng qua mạng xã hội.

Không chỉ dừng ở việc sáng tạo nội dung, chị Khuyên còn nhận thấy lợi ích rộng lớn hơn của chuyển đổi số trong quản lý và phát triển kinh doanh. Chị đã tìm hiểu và áp dụng nền tảng ezCloud - nhà cung cấp dịch vụ cấp quốc gia được chương trình hỗ trợ - để chuyên nghiệp hóa hoạt động homestay thông qua hệ thống quản lý lưu trú trên nền tảng đám mây.

Chị Hà Thị Khuyên, chia sẻ: Tôi đã số hóa các giá trị di sản văn hóa địa phương về nghề làm quả còn truyền thống và đưa vào các tour trải nghiệm văn hóa tương tác. Các hoạt động như: Hái chè, đan lát tre và làm thủ công giúp du khách hiểu hơn về văn hóa dân tộc và đồng thời tạo thêm thu nhập cho cộng đồng địa phương, bao gồm cả người khuyết tật.

 Mặc dù chị Hà Thị Khuyên cũng như chị Vũ Thị Minh Phượng bước đầu đã gặt hái thành công trong kinh doanh nhưng chưa thật sự bền vững. Từ đó, DDCI Sơn La năm 2024 được triển khai để xem xét các dịch vụ và chính sách của Chính phủ về mức độ dễ tiếp cận, đem lại lợi ích và tăng quyền năng cho doanh nghiệp bao gồm các doanh nghiệp do nhóm yếu thế (phụ nữ, phụ nữ dân tộc thiểu số, người có tuổi, người khuyết tật...).

Qua khảo sát, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh do phụ nữ làm chủ gặp nhiều khó khăn hơn trong tiếp cận thông tin và chính sách hỗ trợ. Cụ thể, nữ chủ hộ kinh doanh ít có cơ hội tham gia tập huấn; không thường xuyên nhận được thông tin hỗ trợ; tỷ lệ được mời đối thoại của nữ doanh nhân thấp... Nhìn chung, đánh giá DDCI cho thấy, chất lượng chuyên môn và thái độ phục vụ của cán bộ có tác động trực tiếp đến sự hài lòng của doanh nghiệp, nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng.

 Nâng cao nhận thức, đáp ứng về giới

Bà Lê Thị Hồng Anh, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh, cho biết: Nâng cao nhận thức, đáp ứng về giới hiện nay Dự án GREAT 2 Sơn La đã đề xuất Đề án “Thúc đẩy kinh doanh và lãnh đạo cho doanh nhân nữ tại Sơn La”. Đối tác chính là Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đang phối hợp với đối tác kỹ thuật Công ty TNHH hỗ trợ phát triển xanh (GREEN U) và Công ty TNHH I Change Center để triển khai các hoạt động của tiểu dự án.

Kế hoạch tiểu dự án có 29 hoạt động, trong đó: 12 hoạt động hoàn thành, đạt 41,4%; 4 hoạt động đang triển khai và 13 hoạt động chưa triển khai. Trong tháng 4, đã tổ chức cuộc thi đòn bẩy tăng tốc kinh doanh dành cho các doanh nhân nữ tham gia tăng tốc và cuộc thi hạt giống thúc đẩy kinh doanh dành cho các doanh nhân nữ tham gia ươm tạo: Có 32 đơn vị tham gia, bao gồm: 12 doanh nghiệp, HTX thuộc nhóm ươm tạo và 20 doanh nghiệp, HTX thuộc nhóm tăng tốc kinh doanh. 

Bên cạnh đó, đề xuất “Cải thiện khả năng tiếp cận tài chính và tăng cường giáo dục tài chính cho phụ nữ dân tộc thiểu số và nhóm thu nhập thấp (A2FII): Đối tác chính là Trung tâm phát triển doanh nghiệp nông thôn Việt (Viet ED) và đối tác đồng thực hiện dự án là Ngân hàng chính sách xã hội, Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (trước đây là Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt).

Phối hợp với Tư vấn quản lý dự án và đối tác kỹ thuật để hoàn thiện và ký kết biên bản ghi nhớ với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh. Khảo sát chuỗi giá trị măng và cà phê tại huyện Vân Hồ, Mai Sơn nhằm phát triển và hoàn thiện các sản phẩm cho vay phù hợp. Xây dựng các nội dung giáo dục tài chính ưu tiên cho Ngân hàng Lộc phát và Ngân hàng Chính sách xã hội để tự ngân hàng triển khai hoặc thông qua Hội Liên hiệp Phụ nữ thực hiện một cách bền vững...

Vấn đề đáp ứng giới trong quản lý, doanh nghiệp do phụ nữ dân tộc thiểu số, người khuyết tật làm chủ vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai, cần có mối quan hệ để tiếp cận thông tin và thiếu cơ hội mở rộng quy mô. Minh bạch thông tin còn hạn chế, đặc biệt về các dự án đầu tư, đấu thầu, mua sắm công, gây khó khăn trong tiếp cận cơ hội kinh doanh.

Các kênh thông tin chính quyền chưa hiệu quả, chưa hỗ trợ tốt cho doanh nghiệp nữ, đặc biệt là nữ dân tộc thiểu số, người khuyết tật tiếp cận các chương trình tăng cường năng lực, hỗ trợ sản xuất của nhà nước. Tiếng nói của doanh nghiệp nữ, người khuyết tật còn hạn chế trong đối thoại, tham vấn chính sách, ảnh hưởng đến khả năng phản ánh nhu cầu thực tế. Các chương trình hỗ trợ kết nối chuỗi cung ứng chưa đáp ứng kỳ vọng, làm hạn chế sự phát triển thị trường.

Tiến sĩ Lê Duy Bình, chuyên gia kinh tế, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng: Để thúc đẩy bình đẳng giới, thời gian tới, chính quyền các cấp cần nâng cao nhận thức và đáp ứng về giới, tính đa dạng dân tộc và văn hóa để phục vụ tốt hơn cho phụ nữ, các dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế khác. Điều này bao gồm một loạt các chính sách và chương trình cụ thể như: Cam kết và đào tạo cán bộ nhân viên về các kỹ năng dịch vụ khách hàng để nâng cao khả năng phản hồi đối với phụ nữ và người dân tộc thiểu số; đảm bảo tiếp cận và truyền thông có mục tiêu tới phụ nữ và các dân tộc thiểu số trong việc thúc đẩy các chương trình và chính sách của Chính phủ; xây dựng môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và năng lực của các chủ doanh nghiệp là phụ nữ.

Cùng với đó, tỉnh Sơn La tiếp tục chỉ đạo các sở, ban ngành, chính quyền địa phương tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia vào các chuỗi giá trị để mở rộng cơ hội đầu tư và hợp tác kinh doanh; hỗ trợ các chính sách nhằm cải thiện khả năng tiếp cận tài chính cho phụ nữ, liên kết hỗ trợ doanh nghiệp với bảo trợ xã hội để tăng cường khả năng phục hồi kinh tế trong giai đoạn khủng hoảng và khó khăn kinh tế; cải thiện các nền tảng để phụ nữ bày tỏ mối quan tâm và ưu tiên của mình với chính quyền cùng với các cơ chế phản hồi hiệu quả và thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo thông qua các chương trình đào tạo và phát triển kỹ năng quản lý.