Đón chúng tôi, Đồng chí Lò Văn Chủ, Chủ tịch UBND xã, phấn khởi nói: Mường Lèo có 13 bản, 780 hộ, với 5 dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú, Lào, Kinh cùng đoàn kết sinh sống. Mường Lèo giáp ranh với xã Mường Lói, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên và giáp với huyện Phôn Thoong, tỉnh Luông Pha Băng và huyện Viêng Khăm, tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCND Lào. Trước đây, tuyến tỉnh lộ 105 từ xã Púng Bánh qua đỉnh Pu Sâng về xã chỉ là đường đất, đi lại khó khăn, ảnh hưởng đến việc trao đổi hàng hóa. Với sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, nay đường giao thông được trải nhựa, đổ bê tông về tận xã, bản, tạo động lực thúc đẩy bà con tích cực phát triển kinh tế.

Đến nay, xã Mường Lèo có gần 20 km đường giao thông trục xã, nội bản được rải nhựa, bê tông hóa; 100% các bản có đường ô tô đến bản; 98% số hộ được sử dụng điện lưới quốc gia; 85% số hộ dân được dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Đặc biệt, các hủ tục lạc hậu trong việc cưới, việc tang, lễ hội từng bước được xóa bỏ. Qua bình xét hằng năm, xã có 78,61% số hộ được công nhận gia đình văn hóa; 100% số trẻ trong độ tuổi được đến trường...

Theo sự giới thiệu của đồng chí Chủ tịch UBND xã chúng tôi về bản Sam Quảng, có 62 hộ, 100% là đồng bào dân tộc Mông. Con đường đất lầy lội, quanh co ngày nào đã thay thế bởi con đường nhựa phẳng phiu về đến tận trung tâm bản. Tận dụng lợi thế có nhiều bãi chăn thả, nhân dân tập trung phát triển chăn nuôi gia súc; trung bình mỗi hộ nuôi 7 con trâu, bò.

Anh Hàng A Sộng, Bí thư chi bộ, Trưởng bản Sam Quảng, chia sẻ: Cùng với phát triển chăn nuôi gia súc, từ năm 2023 đến nay, nhân dân trong bản đã chuyển hơn 13 ha đất trồng sắn kém hiệu quả sang trồng cây chanh leo. Bên cạnh đó, bà con còn trồng hơn 40 ha rừng sản xuất bằng cây thông mã vĩ và bảo vệ trên 1.000 ha rừng tự nhiên. Đời sống nhân dân từng bước được nâng lên, trong năm qua, bản có 2 hộ thoát nghèo. Năm 2025, bản tiếp tục vận động nhân dân chuyển đổi diện tích kém hiệu quả sang trồng cây chanh leo và cà phê.

Chị Thào Thị Tênh, bản Sam Quảng, phấn khởi nói: Bây giờ khác rồi, đường đã được rải nhựa về tận bản, thương lái đến thu mua nông sản tại nương, cuộc sống khấm khá hẳn lên. Ngoài nuôi 14 con trâu bò, từ năm 2023, gia đình tôi chuyển 1 ha đất trồng sắn sang trồng chanh leo; năm vừa qua cho thu về 100 triệu đồng. 

Còn tại bản Liềng, vài năm trở lại đây nhân dân đã tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Gia đình anh Lèo Văn Tuấn, là một trong những hộ tiêu biểu, tiên phong trong phát triển kinh tế, với 1 ha cây ăn quả trồng xen canh cây cà phê; 1 ha sắn cao sản; nuôi hơn 14 con lợn thịt và 3 con bò, thâm canh 500 m2 lúa ruộng; thu nhập gần 200 triệu đồng/năm. Anh  Tuấn cho biết: Thời gian tới, gia đình tiếp tục chuyển đổi diện tích trồng sắn kém hiệu quả sang trồng cây cà phê.

Từng bước, xóa đói giảm nghèo, xã Mường Lèo đã xây dựng kế hoạch, định hướng phát triển kinh tế theo vùng để khai thác tiềm năng, lợi thế như: Trồng rừng, chanh leo và chăn nuôi gia súc ở các bản vùng cao; trồng cây ăn quả, cây cà phê ở bản vùng thấp. Năm 2024, xã phối hợp với cơ quan chuyên môn của huyện mở 8 lớp tập huấn về kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt; triển khai mô hình nuôi trâu sinh sản tại bản Mạt, bản Liềng với 5 hộ tham gia, tổng số vốn 150 triệu đồng. Các tổ chức đoàn thể, tạo điều kiện cho hội viên, đoàn viên tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, tổng dư nợ hơn 27 tỷ 200 triệu đồng.

Có vốn, kỹ thuật, hằng năm, nhân dân trong xã gieo trồng 600 ha lúa; 148 ha sắn cao sản; 60 ha ngô; trồng 185 ha cây ăn quả các loại; 14 ha cây cà phê; đàn gia súc 7.610 con và gia cầm hơn 20.280 con. Bên cạnh đó, xã tập trung bảo vệ trên 17.000 ha rừng phòng hộ, nâng tỷ lệ che phủ rừng của xã đạt 45,54%. Năm 2024, tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 43,04% giảm 3,59% so với năm 2023; thu nhập bình quân đạt 27,6 triệu đồng/người/năm, tăng 12,6 triệu đồng so với năm 2020.

Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng với sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước, Mường Lèo sẽ tiếp tục sử dụng hiệu quả các nguồn vốn để xây dựng cơ sở hạ tầng và huy động nội lực để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống cho nhân dân, góp phần giảm nghèo bền vững.