Nông dân xã Chiềng Ban (Mai Sơn) thu hái cà phê. 

Xã Hua La (Thành phố) có 1.100 ha cây cà phê, chiếm 99% đất sản xuất nông nghiệp, do bị ảnh hưởng của rét đậm, rét hại đầu năm, năng suất cà phê chỉ đạt khoảng 1,8 tấn/ha, sản lượng giảm hơn 80% so với vụ cà phê năm 2015. Hiện, giá cà phê đã tăng lên 9.500 đồng/kg quả tươi, cao hơn 3.500 đồng/kg so với đầu vụ.

Nương cà phê diện tích 0,5ha của bà Tòng Thị Yên, bản Kham, xã Hua La, mặc dù thu hoạch chưa được bao nhiêu, nhưng đến thời điểm này, mỗi cây cà phê chỉ còn lác đác vài quả, bà Yên chia sẻ: Cách đây hơn 1 tháng, tôi hái lứa cà phê chín đầu tiên mang đi bán được tới 6.000 đồng/kg, cao hơn 3.500 đồng/kg so với giá cà phê đầu vụ năm 2015. Đến khoảng cuối tháng 10, có lúc giá cà phê đã tăng tới 12.000 đồng/kg mà không có để bán, do vụ cà phê năm nay bị ảnh hưởng của rét đậm, rét hại những tháng đầu năm, làm thối hoa và rụng hết quả non, năm nay may ra thu được gần 7 tạ quả thôi.

Còn anh Lò Văn Sơn, ở bản Nam (xã Hua La, Thành phố) làm nghề thu mua cà phê 5 năm nay, cho biết: Giá cà phê năm nay tăng rất cao, nhưng rất ít người bán, do nhiều gia đình tự xát vỏ, phơi khô để chờ giá cà phê lên. Cùng thời điểm này năm 2015, bình quân cơ sở thu mua được 5 tấn quả/ngày, còn vụ cà phê năm nay một ngày chỉ thu mua được 2-3 tạ quả.

Đến xã Chiềng Ban (Mai Sơn) cũng vậy, hơn 1.200 ha cây cà phê cho thu hoạch, nhưng do ảnh hưởng bởi rét đậm, rét hại đã làm gần 300 ha cây cà phê bị cháy lá phải đốn hạ; diện tích còn lại bị ảnh hưởng chiếm tới trên 90%; những nương cà phê xanh ngát phủ khắp các sườn đồi, nhưng chỉ lác đác quả. Năm 2015, mặc dù giá cà phê thấp, nhưng sau thu hoạch, bà con vẫn có lãi, nên tập trung đầu tư chăm bón, nhưng đợt rét đậm, rét hại và sương muối những tháng đầu năm đã làm nhiều diện tích cà phê của xã bị mất mùa, năng suất bình quân chỉ đạt khoảng 1,8 đến 2 tấn/ha.

Ông Hoàng Văn Xương, Phó Chủ tịch UBND xã Chiềng Ban, thông tin: Chỉ có gia đình anh Đỗ Xuân Khởi (bản Hoa Mai) do sử dụng công nghệ tưới ẩm Isarael cho vườn cà phê, nên năng suất được khoảng 5 tấn/ha. Với giá thu mua cà phê cao như hiện nay, người trồng cà phê vẫn bị lỗ. Mặc dù đến thời điểm này đang bước vào giữa vụ cà phê, nhưng nhiều gia đình thu hoạch quả xong vẫn chưa vội bán, bởi có ít nên họ tự sơ chế và bảo quản để chờ giá cao hơn.

Theo thông tin từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, hiện toàn tỉnh có gần 12.400 ha cây cà phê, trong đó, có hơn 8.550 ha đã cho sản phẩm, tập trung ở các huyện: Mai Sơn, Thuận Châu và Thành phố. Do ảnh hưởng của đợt rét đậm, rét hại đầu năm 2016, làm hơn 6.600 ha cây cà phê bị thiệt hại, trong đó có hơn 3.000 ha bị thiệt hại từ 30%-70% và gần 3.600 ha cây cà phê bị thiệt hại từ 70% trở lên và phải đốn hạ. Theo kinh nghiệm của người trồng cà phê, bình quân 1 ha cây cà phê, mỗi năm người dân phải đầu tư 3 tấn phân lân và ka li hết 24 triệu đồng, 2 triệu đồng thuốc trừ sâu, 6 triệu đồng công làm cỏ. Đấy là chưa kể, cứ 2 năm lại bón 10m3 phân chuồng trị giá 7-8 triệu đồng. Với giá cà phê 9.500 đồng/kg quả và năng suất khoảng 2 tấn quả/ha như ở xã Chiềng Ban (Mai Sơn) và xã Hua La (Thành phố), thì năm nay người trồng cà phê chỉ thu được khoảng 19 triệu đồng/ha, trừ chi phí còn bị lỗ khoảng 17 triệu đồng/ha.

Hiện nay, ngoài một số mô hình tưới nhỏ giọt cho cây cà phê theo công nghệ Israel, thì hầu hết diện tích cây cà phê của tỉnh vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, nên năng suất, chất lượng quả không đồng đều, hay bị mất mùa do rét đậm, rét hại hoặc sương muối xảy ra. Mặc dù hệ thống khuyến nông tỉnh đã tích cực hướng dẫn người trồng cà phê các biện pháp ủ gốc, hun khói hoặc trồng xen cây có tán trong vườn cà phê để đối phó với các hiện tượng thời tiết, nhưng hiệu quả không cao. Hiện nay, người trồng cà phê rất mong các cơ quan chuyên môn của tỉnh tiếp tục nghiên cứu tìm biện pháp phòng, chống rét đậm, rét hại và sương muối hiệu quả cho cây cà phê.