Vườn chè bản Kiến Xương, xã Phổng Lái (Thuận Châu) được đầu tư hệ thống

tưới tiết kiệm nước theo công nghệ Isarael.

Công trình được giao cho Trạm khai thác công trình thủy lợi hồ Lái Bay, thuộc Công ty TNHH một thành viên quản lý, khai thác công trình thủy lợi Sơn La quản lý vận hành, thực hiện cấp nước sinh hoạt và phục vụ tưới ẩm 40 ha lúa hai vụ, 300 ha chè, cà phê của hơn 600 hộ dân xã Phổng Lái. Năm 2015, sau hai năm đưa vào khai thác vận hành, công trình đã phát sinh nhiều bất cập, do không có thiết bị đo đếm, nên các hộ dân ở đầu nguồn sử dụng tùy tiện, gây lãng phí và làm thất thoát nước rất lớn, dẫn đến tình trạng vào mùa khô, các hộ dân ở cuối nguồn không đủ nước sinh hoạt và sản xuất. Ngoài ra, đơn vị quản lý không thu được tiền nước của các hộ sử dụng, nên không có kinh phí để duy tu sửa chữa, công trình bị hư hỏng, xuống cấp. Tháng 10/2015, Sở Nông nghiệp&PTNT đã giao cho Chi cục thủy lợi Sơn La thực hiện thí điểm mô hình quản lý tưới tiết kiệm nước hồ Lái Bay. Chi cục đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền xã, bản tổ chức lấy ý kiến của các hộ dân về việc lắp đặt đồng hồ đo nước và chi trả tiền sử dụng nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất theo hình thức Nhà nước đầu tư lắp đặt đồng hồ đo nước cùng các phụ kiện kèm theo, nhân dân đóng góp tiền lắp đặt đường ống từ sau đồng hồ về đến nơi sử dụng. Tổng kinh phí thực hiện hơn 900 triệu đồng, trong đó, Nhà nước đầu tư hơn 500 triệu đồng, người dân đóng góp hơn 400 triệu đồng. Sau khi được sự đồng thuận của nhân dân, Chi cục đã triển khai lắp hệ thống đồng hồ đo nước và đường ống dẫn nước và thực hiện quản lý, điều tiết cấp nước sinh hoạt cho 1.750 nhân khẩu của 4 bản: Kiến Xương, Đông Quan, Mường Chiên 1, Co Lay và tưới ẩm cho 240 ha trồng cây công nghiệp và hoa màu của 332 hộ của xã Phổng Lái. Tháng 8/2016, sau khi hoàn thành toàn bộ công trình, Chi cục thành lập tổ quản lý thủy nông quản lý hệ thống tưới, ký kết hợp đồng sử dụng và thu tiền nước theo quy định. Đến nay, công trình đã thực sự phát huy hiệu quả, lượng nước tiết kiệm 30% so với khi chưa lắp đồng hồ.

Ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng bản Kiến Xương, cho biết: Bản cách hồ Lái Bay hơn 10km, lại ở cuối nguồn nên trước đây thường hay thiếu nước sản xuất, do các hộ ở đầu nguồn sử dụng lãng phí, làm thất thoát nước. Từ ngày có hệ thống tưới ẩm tự động, lượng nước chảy về rất mạnh, bà con phấn khởi và không còn lo thiếu nước vào mùa khô như trước nữa. Hiện nay, nhờ chủ động nước tưới nên cây trồng phát triển rất tốt, hứa hẹn cho năng suất và thu nhập kinh tế cao, đã nhiều hộ trong bản mạnh dạn đầu tư cả hệ thống tưới ẩm theo công nghệ Isarael.

Tới thăm mô hình trồng hoa hơn 1.000m2 của ông Nguyễn Văn Báu ở bản Kiến Xương. Ông Báu cho biết: Tận dụng áp lực nước từ hồ Lái Bay, gia đình đã đầu tư hệ thống tưới tự động gắn béc ở đầu phun đã tiết kiệm được công lao động, chi phí xăng dầu máy bơm, hoa được tưới ẩm đều, nhưng lại tiết kiệm nước.

Mô hình khai thác và quản lý tưới tiết kiệm nước hồ Lái Bay là mô hình quản lý và khai thác nước tiết kiệm đầu tiên ở tỉnh, với hệ thống dẫn và điều tiết nước có đồng hồ đo nước đến từng hộ gia đình, mang lại hiệu quả thiết thực, giúp người dân chủ động nguồn nước trong sản xuất. Theo thống kê của Chi cục thủy lợi, sau khi đầu tư hoàn chỉnh, lượng nước tiết kiệm được hơn 300.000m3, đủ nước để cấp thêm cho các hộ dân có nhu cầu của xã Phổng Lái và Chiềng Pha, góp phần dự trữ nước cho những tháng mùa khô. Từ kết quả thành công của mô hình, các cơ quan chức năng đang tiếp tục nghiên cứu và áp dụng cho các công trình thủy lợi khác trên địa bàn toàn tỉnh, để chủ động nguồn nước trong sinh hoạt của nhân dân và phục vụ sản xuất, nhất là những vùng khó khăn về nguồn nước trong mùa khô.