Sơn La đang có trên 85.000 ha cây ăn quả, cùng nhiều vùng nông sản đặc sản có giá trị. Toàn tỉnh hiện có 6 liên hiệp HTX, 825 HTX nông nghiệp. Đồng hành với các HTX trong quá trình chuyển đổi số, tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn hỗ trợ ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, từng bước thí điểm các giải pháp trong quản lý, giám sát sản xuất; phát triển hạ tầng số, nền tảng và hệ thống thông tin dùng chung phục vụ quản lý, hỗ trợ HTX ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó, tổ chức các lớp tập huấn trực tuyến, hướng dẫn HTX sử dụng phần mềm kế toán, nhật ký sản xuất; hỗ trợ kinh phí tối đa 20 triệu đồng/HTX xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng tem điện tử QR code. Đến nay, toàn tỉnh có 70 sản phẩm nông sản được đưa lên sàn thương mại điện tử buudien.vn, 60 sản phẩm lên sàn sonla.sanviet.vn; 50 sản phẩm tiêu biểu của 42 doanh nghiệp, HTX được quảng bá trên trang thông tin xúc tiến thương mại của tỉnh.

Đến thăm HTX Nông nghiệp An Phú, phường Chiềng An, mô hình đang liên kết 30 thành viên và 30 hộ dân, với diện tích 50 ha cây ăn quả tại Chiềng An, Chiềng Cơi và Tà Hộc, từng gặp nhiều khó khăn do tập quán canh tác phân tán, mỗi hộ áp dụng một phương pháp chăm sóc khác nhau. Việc đưa phần mềm quản lý HTX do Trường Đại học Thương mại chuyển giao vào sử dụng đã góp phần tháo gỡ những bất cập này, giúp thống nhất quy trình và nâng cao hiệu quả giám sát sản xuất.

Ông Quàng Văn Chung, Giám đốc HTX Nông nghiệp An Phú, chia sẻ: Trước đây, ban quản lý không có thời gian giám sát trực tiếp từng vườn cây. Từ khi áp dụng phần mềm trên điện thoại, mỗi thành viên được cấp tài khoản riêng để cập nhật thông tin về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, liều lượng và thời gian sử dụng. Nhờ đó, đội ngũ quản lý theo dõi chặt chẽ tiến độ sản xuất trên hệ thống, kiểm soát vật tư đầu vào tại các vườn trước khi thu hoạch và khâu đóng gói sản phẩm.

Bên cạnh sự hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn, nhiều doanh nghiệp, HTX trong tỉnh chủ động ứng dụng công nghệ số vào sản xuất, chú trọng truy xuất nguồn gốc, sử dụng mạng xã hội để quảng bá, bán hàng, từng bước tiếp cận phương thức kinh doanh số và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hiện nay, HTX Kiên Cường, xã Phiêng Khoài, đã liên kết sản xuất gần 90 ha mận hậu và trên 60 ha lê Tai Nung theo tiêu chuẩn VietGAP, định hướng hữu cơ. Bà Nguyễn Thị Nguyệt, Phó Giám đốc HTX Kiên Cường, cho biết: Từ năm 2022 đến nay, 100% sản phẩm của HTX cung cấp ra thị trường đều được dán tem QR code truy xuất nguồn gốc. HTX cũng chủ động đưa sản phẩm lên hệ thống sonla.sanviet.vn và các nền tảng mạng xã hội; ban giám đốc cùng các thành viên trực tiếp Livestream bán hàng tại vùng trồng. Nhờ đó, sản phẩm lê Tai Nung, mận hậu của HTX đã có vị trí ổn định trong hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố, mang lại doanh thu hàng tỷ đồng/năm.

Tập trung chuẩn hóa vùng nguyên liệu, gắn với chuyển đổi số nhằm nâng cao giá trị nông sản. Đến nay, toàn tỉnh duy trì 262 chuỗi cung ứng an toàn, gần 8.000 ha đạt chuẩn VietGAP, hướng hữu cơ và 218 mã số vùng trồng; trong đó 202 mã số xuất khẩu sang Hoa Kỳ, EU, Úc, Trung Quốc... 63 HTX đã được cấp mã số vùng trồng và 31 sản phẩm nông sản được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Khẳng định vai trò đồng hành cùng kinh tế tập thể, ông Dương Gia Định, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, nhấn mạnh: Ngành nông nghiệp đóng vai trò quy hoạch vùng nguyên liệu theo tín hiệu thị trường, kết nối doanh nghiệp với HTX nhằm chuyển đổi căn bản từ “tư duy sản xuất” sang “tư duy kinh tế nông nghiệp” bán sản phẩm thị trường cần. Xác định chuyển đổi số là “chìa khóa” tháo gỡ điểm nghẽn về quản trị và dữ liệu, ngành nông nghiệp tiếp tục đẩy mạnh số hóa mã số vùng trồng, liên thông hệ thống dữ liệu ngành; đồng thời, hỗ trợ thiết thực giúp các HTX làm chủ công nghệ, từ đó nâng tầm và khẳng định vị thế bền vững của nông sản địa phương.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là xu thế thời đại mà đã trở thành động lực then chốt cho phát triển bền vững. Tuy nhiên, để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, bên cạnh các cơ chế, chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, đòi hỏi mỗi HTX phải chủ động nâng cao năng lực quản trị, trang bị kỹ năng số cho thành viên, duy trì và khai thác tối đa các nền tảng hạ tầng đã được đầu tư. Việc gắn kết chặt chẽ giữa ứng dụng công nghệ với chuẩn hóa quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đa dạng hóa kênh tiêu thụ sẽ đưa nông sản Sơn La vươn xa, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh trên thị trường.