Từ trung tâm xã Mường Khiêng, vượt qua những con dốc quanh co, chúng tôi đến bản Ban Xa, trên vùng lòng hồ mênh mông là những dãy lồng bè nuôi cá nổi trên mặt nước. Thăm mô hình nuôi cá lồng của gia đình ông Quàng Văn Tưởng, một trong những hộ tiêu biểu của xã làm giàu từ nuôi cá lồng. Ông Tưởng chia sẻ: Bản có 84 hộ đều là dân tộc La Ha, trong đó, có 10 hộ nuôi 110 lồng cá trên lòng hồ thủy điện, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Riêng gia đình tôi, năm 2017 đã đầu tư nuôi 10 lồng cá, thấy hiệu quả, tiếp tục mở rộng quy mô lên 21 lồng; trong đó, 18 lồng nuôi cá lăng vàng; còn lại là nuôi cá trắm đen, cá rô, cá trắm cỏ. Năm 2025, gia đình đã bán được hơn 5 tấn cá lăng vàng. Hiện còn khoảng hơn 20 tấn cá các loại, dự kiến sẽ bán trong dịp Tết Nguyên đán, sau khi trừ chi phí, cho thu lãi gần 800 triệu đồng.

Cách khu nuôi cá nhà ông Quàng Văn Tưởng không xa, là khu nuôi 44 lồng đang nuôi cá của gia đình ông Quàng Văn Linh. Riêng năm 2025, gia đình ông đã bán được 8 tấn cá, chủ yếu là cá lăng vàng, lăng đen, cá nheo, rô phi. Dự kiến, từ nay đến trước Tết Nguyên đán, gia đình ông sẽ tiếp tục thu hoạch và bán hơn 20 tấn cá các loại, trừ chi phí thu lãi gần 300 triệu đồng. Ông Linh cho biết: Nuôi cá lồng trên lòng hồ ít dịch bệnh, cá lớn nhanh, thức ăn chủ yếu là sắn, ngô và cỏ. Ngoài ra, các hộ nuôi cá lồng còn thu mua cá tép do các hộ đánh bắt để làm thức ăn cho cá, tạo thêm thu nhập cho bà con.

Hiện nay, xã Mường Khiêng có trên 670 lồng nuôi cá trên lòng hồ thủy điện Sơn La. Năm 2025, sản lượng cá đạt 125 tấn. Đồng hành cùng bà con, xã Mường Khiêng triển khai đồng bộ các giải pháp hỗ trợ bà con tiêu thụ sản phẩm. Ông Quàng Văn Tiếp, Phó Chủ tịch UBND xã, cho biết: Xã đã tuyên truyền, vận động bà con đẩy mạnh áp dụng khoa học kỹ thuật, quản lý chất lượng và xây dựng chuỗi sản xuất, cung ứng thủy sản an toàn. Phối hợp với các cơ quan chuyên môn hướng dẫn người dân tiêu chuẩn hóa quy trình nuôi, truy xuất nguồn gốc, từng bước xây dựng thương hiệu “Cá lồng Mường Khiêng”. Tăng cường liên kết với doanh nghiệp thu mua, xúc tiến đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, chợ đầu mối và các kênh thương mại điện tử; đồng thời kêu gọi đầu tư cơ sở chế biến nhằm ổn định đầu ra, hạn chế phụ thuộc thương lái như hiện nay.

Với tiềm năng, lợi thế của vùng lòng hồ, cùng với đó, nhu cầu thị trường đối với sản phẩm thủy sản ngày càng tăng, là những lợi thế quan trọng để xã Mường Khiêng tiếp tục mở rộng sản xuất và hình thành vùng nuôi thủy sản hàng hóa bền vững, tạo điều kiện để đồng bào các dân tộc La Ha nói riêng, đồng bào các dân tộc trong xã nói chung phát triển kinh tế, làm giàu trên chính quê hương.