Mô hình nuôi cá lồng bè tại  huyện Quỳnh Nhai trên lòng hồ thủy điện Sơn La

Trên địa bàn tỉnh ta dọc con sông Đà có 8 huyện, 46 xã, 329 bản với dân số trong vùng gần 110.000 người. Với vùng hồ thủy điện Hòa Bình và Sơn La có diện tích rộng gần 21.000ha đã đem lại tiềm năng rất lớn để phát triển trên các lĩnh vực thủy sản, lâm nghiệp, giao thông vận tải, du lịch và thương mại. Khai thác và sử dụng diện tích mặt nước của lòng hồ, trong những năm qua, các địa phương đã triển khai nhiều giải pháp để tạo sinh kế cho người dân. Cùng với việc khai thác đánh bắt thủy sản, nhiều mô hình sản xuất kinh doanh nuôi trồng thủy sản đã hình thành bước đầu mạng lại hiệu quả hình tế, tăng thu nhập và tạo việc làm. Bên cạnh đó, trên vùng hồ việc giao thương buôn bán hàng hóa đã có bước phát triển, các chợ phiên trên vùng hồ và ở các xã, bản được hình thành đã thúc đẩy phát triển hàng hóa và tạo sức thu hút du lịch, dịch vụ phát triển. Tuy nhiên việc phát triển thủy sản, thương mại, vận tải, du lịch trên vùng hồ thủy điện Hòa Bình, Sơn La hiện nay được chưa tương xứng với tiềm năng, chưa thu hút được nhiều các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, các hoạt động nuôi trồng thủy sản có quy mô nhỏ, chưa đảm bảo an toàn môi trường, đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái; các hoạt động khai thác phát triển du lịch còn mang tính tự phát, quy mô nhỏ.

Để khai thác có hiệu quả và bền vững tiềm năng vùng hồ thủy điện cần có định hướng, cơ chế chính sách thu hút, hỗ trợ phát triển trên các lĩnh vực nuôi trông thủy sản, thương mại, dịch vụ, du lịch, vận tải. Tại Kỳ họp thứ hai, HĐND tỉnh khóa XIV đã ban hành Nghị quyết thông qua “Đề án khai thác tiềm năng vùng hồ các công trình thủy điện trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2016 – 2020”. Việc ban hành Đề án thể hiện tầm chiến lược phát triển lâu dài nhằm phát huy tiềm năng các vùng hồ thủy điện trên địa bàn tỉnh, nhất là vùng hồ thủy điện Hòa Bình, Sơn La và thủy điện Nậm Chiến I. Đề án sẽ góp phần đánh giá và làm rõ thực trạng phát triển các ngành, lĩnh vực, dự báo những thuận lợi, khó khăn để đề ra những định hướng cho phát triển các ngành, lĩnh vực có tiềm năng, thế mạnh trong giai đoạn tới, đồng thời là cơ sở để các cấp, các ngành cụ thể hóa thành kế hoạch, cơ chế chính sách thu hút, hỗ trợ nhằm thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng hồ phát triển.

Mục tiêu phát triển của Đề án là phấn đấu đưa kinh tế vùng hồ các thủy điện Hòa Bình, Sơn La và thủy điện Nậm Chiến I, trở thành khu vực có trình độ phát triển khá, có hệ thống cơ sở hạ tầng liên kết đồng bộ với các vùng kinh tế trong tỉnh, khai thác hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh của vùng hồ gắn với phát huy, bảo tồn các giá trị hiện có, phát triển kinh tế cùng với phát triển văn hóa, xã hội, giảm nghèo bền vững, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và đời sống nhân dân vùng hồ. Mục tiêu cụ thể, phấn đấu đến năm 2020, số lồng nuôi thủy sản trên vùng hồ đạt trên 5.000 lồng, trong đó có 2.800 lồng nuôi cá tầm, tổng giá trị sản phẩm thủy sản đem lại khoảng 550 tỷ đồng; đến năm 2020, tổng số HTX thủy sản có từ 30-50 HTX; du lịch vùng hồ sông Đà đón khoảng 180.000 lượt khách/năm, doanh thu từ du lịch đạt khoảng 290 tỷ đồng/năm; đến năm 2020 đạt tổng số cảng, bến thủy nội địa, trong đó có 8 cảng hàng hóa và hành khách, 7 càng chuyên dùng, 60 bến hành hóa, 118 bến khách ngang sông, 100% bến thuyền được đầu tư cứng hóa và 100% các xã vùng hồ được đầu tư, nâng cấp chợ trung tâm xã.

Định hướng khai thác tiềm năng trên các vùng hồ thủy điện là phát triển thủy sản, lâm nghiệp, giao thông vận tải, du lịch và thương mại. Đối với phát triển thủy sản sẽ lựa chọn các đối tượng nuôi phù hợp, các loài truyền thống có giá trị kinh tế cao, gắn với bảo vệ nguồn lợi và phát triển bền vững. Về phát triển lâm nghiệp, lựa chọn các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, lợi thế vùng, phù hợp với điều kiện tự nhiên gắn với trồng cây ăn quả có giá trị kinh tế trên đất dốc và ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất. Khai thác tiềm năng phát triển giao thông vận tải, tập trung đưa vào khai thác sử dụng có hiệu qủa các cảng tại huyện Mường La, Mai Sơn, Phù Yên, đến năm 2020 có 60 bến càng hàng hóa và bến khách, 118 bến khách ngang sông. Đối với du lịch sẽ phát triển vùng hồ thủy điện Sơn La thành khu du lịch quốc gia trong tương lai; các hoạt động du lịch gồm: tham quan hồ thủy điện, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, khám phá hang động, du lịch điều dưỡng chữa bệnh gắn với nước khoáng nóng, du lịch văn hóa lịch sử - tâm linh, du lịch thể thao, mạo hiểm, vui chơi giải trí cao cấp trên núi và trên mặt nước. Phát triển thương mại dịch vụ sẽ hỗ trợ đầu tư và xây dựng củng cố hệ thống chợ cố định của các xã vùng hồ, chợ phiên tại các bản; hình thành cơ sở đóng mới và sửa chữa tàu thuyền phục vụ nuôi trồng, đánh bắt thủy sản và phát triển dịch vụ trên vùng hồ.

Đề án khai thác tiềm năng vùng hồ các công trình thủy điện trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2016 – 2020 được triển khai với quan điểm là khai thác tiềm năng vùng hồ các thủy điện gắn với bảo vệ và phát triển bền vững, có hiệu quả các tiềm năng hiện có, đảm bảo yêu cầu phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội và bảo vệ tài nguyên, môi trường; phát huy tối đa lợi thế về tài nguyên đất, nước, rừng; đổi mới tổ chức sản xuất, tăng cương ứng dụng khoa học công nghệ gắn với đẩy mạnh mối liên kết giữa các loại hình, mô hình, thành phần kinh tế, tạo môi trường thuận lợi đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển KT-XH vùng hồ, nâng cao mức sống của người dân vùng hồ, đặc biệt đây là bước cụ thế hóa chương trình hành động của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV.