Mô hình trồng cam trên đất dốc tại xã Chiềng Xuân (Vân Hồ).      

Huyện Vân Hồ có gần 20 nghìn ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó, trên 17 nghìn ha là đất dốc. Nhiều năm nay, những diện tích đất dốc được bà con nông dân trong huyện sản xuất các loại cây lương thực như lúa, ngô, sắn. Tuy nhiên, do đất dốc, bạc màu, phương thức sản xuất lạc hậu, phụ thuộc vào thiên nhiên, lại thâm canh các loại giống địa phương, năng suất thấp, nên đời sống của bà con còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao (trên 50%). Thực thiện Thông báo số 121-TB/TU, thông báo Kết luận của Ban Thường vụ tỉnh ủy về một số chủ trương trồng cây ăn quả trên đất dốc đến năm 2020, huyện Vân Hồ đã xây dựng kế hoạch và đề ra các giải pháp cụ thể trong việc chuyển đổi, phát huy tiềm năng đất đai, khí hậu, nâng cao thu nhập trên diện tích đất canh tác. Bà Hà Thị Thân, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện, cho biết: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện đã phối hợp với các xã rà soát toàn bộ diện tích trồng cây ăn quả trên địa bàn, đánh giá khả năng sinh trưởng phát triển, năng suất, sản lượng từng loại cây trồng để chuyển đổi sang trồng các loại cây ăn quả phù hợp. Phối hợp với các trung tâm nghiên cứu, các trường đại học triển khai trồng thử nghiệm để nhân rộng mô hình cây ăn quả phù hợp với điều kiện từng xã, kết hợp với xây dựng các mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật theo hướng nông lâm kết hợp, cải tạo vườn tạp, ghép cải tạo đối với các cây ăn quả già cỗi năng suất, chất lượng thấp...

Qua tìm hiểu được biết, trong thực hiện, huyện Vân Hồ đã đề ra các giải pháp cụ thể về quy hoạch vùng sản xuất chuyên canh, nhất là việc quy hoạch xây dựng nông thôn mới các xã để tạo vùng sản xuất cây ăn quả tập trung, quy mô phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa; vận động nông dân liên kết sản xuất theo các nhóm, tổ sản xuất, hướng dẫn nông dân về kỹ thuật... Đối với nguồn kinh phí, ngoài các nguồn vốn sự nghiệp nông lâm nghiệp, nguồn vốn từ chương trình 135 và giảm nghèo bền vững giai đoạn 2, huyện còn khuyến khích huy động nguồn vốn của các thành phần kinh tế đầu tư phát triển cây ăn quả... Đến nay, toàn huyện đã chuyển đổi được 920 ha đất dốc, trồng cây không hiệu quả, vườn tạp sang trồng cây ăn quả có giá trị, trong đó hơn 700 ha đã cho thu hoạch.

Trong chuyến công tác về xã Chiềng Xuân, chúng tôi đã đến thăm mô hình trồng cây ăn quả trên đất dốc của HTX Nông nghiệp Tiến Thành. Anh Nguyễn Văn Tiến, bản Suối Quanh, thành viên của HTX, cho biết: HTX đã đi tham quan các mô hình cây ăn quả cho thu nhập cao trên địa bàn tỉnh để học hỏi kinh nghiệm. Hiện nay, 8 thành viên của HTX xã đã chuyển đổi được 50 ha vườn tạp trên đất dốc sang trồng các loại cây cam, nhãn và xoài, trong đó 20 ha đã cho thu hoạch. Hằng năm, cho sản lượng trên 400 tấn nhãn, thu trên 8 tỷ đồng. Năm nay, cam và xoài đã bói quả sản lượng đạt trên 20 tấn. Anh Tiến còn cho biết, trước đây việc chuyển đổi cây trồng trên đất dốc ở Chiềng Xuân gặp nhiều khó khăn. Sau khi mô hình cây ăn quả trên đất dốc của anh Tiến và các thành viên HTX Tiến Thành cho thành quả, đã thuyết phục được bà con làm theo. Hiện, xã Chiềng Xuân đã chuyển đổi được 125 ha trồng cây trên đất dốc không hiệu quả sang trồng cây ăn quả.

Trồng cây ăn quả trên đất dốc không còn là chuyện mới ở riêng xã Chiềng Xuân, mà tại một số xã khác của huyện Vân Hồ cũng đã xây dựng được nhiều vườn cây ăn quả với ưu thế của từng địa phương, như: Đào Lóng Luông; mận hậu Vân Hồ, cam Tô Múa... Đặc biệt, ở xã Chiềng Yên, UBND huyện phối hợp với Viện Rau quả Trung ương phục tráng, cải tạo 2 ha vườn quýt và nhân rộng lên 50 ha, trong đó 25 ha đã cho thu hoạch. Tại xã Chiềng Khoa, bà con trong xã đã chuyển 2 ha vườn tạp và cây trồng năng suất kém trên đất dốc sang trồng cây xoài và nhãn chín muộn, hiện cây đang phát triển tốt. Đây là mô hình điểm để nhân diện rộng, là hướng đi mới cho nông dân trong xã phát triển kinh tế gia đình.

Nhờ thực hiện chuyển đổi cây trồng trên đất dốc kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả có giá trị đã giúp nhiều hộ nông dân trong huyện vươn lên thoát nghèo. Những kết quả ban đầu sẽ là điều kiện, là động lực để nông dân Vân Hồ thêm tin tưởng mở rộng diện tích cây ăn quả thành vùng sản xuất hàng hóa, góp phần xóa đói, giảm nghèo, làm giàu bền vững.