Sức hút của hương vị Arabica

Sau nhiều năm bám rễ, trải qua những thăng trầm, cây cà phê Arabica vẫn cho thấy sức sống mãnh liệt, vươn mình trên triền đất dốc Sơn La. Những mùa quả đỏ mang bao khát vọng đổi đời cho người nông dân. Hiện Sơn La đã phát triển diện tích cà phê lên khoảng 45.000 ha với các vùng chuyên canh chất lượng cao. Tỉnh hiện duy trì 5 chuỗi liên kết, 5 sản phẩm OCOP cùng 8 đơn vị sở hữu chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La”. Hương vị cà phê Arabica Sơn La đã vươn xa tới nhiều thị trường trên thế giới. Tôn vinh cây trồng thế mạnh, khẳng định vị thế thương hiệu Arabica trên thị trường trong nước và quốc tế, Sơn La tổ chức Lễ hội Cà phê lần thứ hai năm 2026. Ngoài quảng bá, lễ hội còn kết nối chuỗi giá trị, mở rộng thị trường, nâng cao sinh kế cho người dân và lan tỏa hình ảnh vùng đất Sơn La giàu bản sắc.

Trong suốt 5 ngày diễn ra Lễ hội, không gian Quảng trường Tây Bắc luôn nhộn nhịp, sôi động. Các gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, triển lãm ảnh giới thiệu quy trình sản xuất, chế biến và thưởng thức cà phê chất lượng cao luôn chật kín người dân cùng du khách trong và ngoài nước.

Đêm khai mạc Lễ hội có sự hiện diện của đồng chí Nguyễn Thị Hồng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội cùng đoàn công tác Trung ương; lãnh đạo các bộ, ngành; đại biểu các tỉnh bạn cùng hàng loạt đối tác, khách mời quốc tế đã khẳng định tầm vóc và vị thế của cà phê Sơn La trên bản đồ nông sản Việt Nam. Sự đồng hành ấy đã tiếp thêm sức mạnh, động viên và khích lệ to lớn đối với hàng chục ngàn hộ gia đình trồng cà phê cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã gắn bó với vùng cà phê Arabica trên triền đất dốc.

Phát biểu về sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển cà phê Arabica Sơn La, đồng chí Nguyễn Đình Việt, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội, nhấn mạnh quan điểm chiến lược: Tỉnh Sơn La khẳng định quyết tâm chuyển mạnh từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế cà phê theo chuỗi giá trị; lấy chất lượng, hiệu quả, khoa học - công nghệ, chế biến sâu và phát triển bền vững làm nền tảng; lấy người nông dân làm chủ thể, doanh nghiệp làm trung tâm liên kết và thị trường làm động lực phát triển.

Lễ hội đã mở ra không gian kết nối đa chiều, nơi người nông dân, nhà khoa học, doanh nhân và cơ quan quản lý nhà nước tìm thấy tiếng nói chung. Điểm khác biệt và cũng là thành công nổi bật nhất của Lễ hội lần này chính là chuyển biến mạnh mẽ từ các hoạt động bề nổi sang kết quả thu hút đầu tư mang tính bứt phá. Sơn La không chỉ giới thiệu tiềm năng mà đã mở rộng cửa đón nhận những dòng vốn đầu tư hạ tầng, công nghệ chế biến hiện đại - bài toán cốt lõi để gia tăng giá trị cho hạt cà phê Arabica.

Dịp lễ hội, công nghiệp chế biến cà phê của tỉnh đã đón nhận những cột mốc quan trọng: Khởi động Dự án đầu tư hạ tầng Cụm công nghiệp Hoàng Văn Thụ với quy mô 60 ha, tổng mức đầu tư dự kiến trên 620 tỷ đồng; chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án Nhà máy cà phê hòa tan sấy lạnh Sơn La với tổng vốn đầu tư lên tới 1.480 tỷ đồng; khởi công Dự án Nhà máy chế biến sâu cà phê Detech tại xã Bình Thuận với tổng vốn đầu tư 95 tỷ đồng.

Chia sẻ về quyết định gắn bó lâu dài với vùng cà phê Arabica Sơn La, ông Phạm Thắng, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại Cát Quế bày tỏ: Việc đưa Văn phòng đại diện khu vực Tây Bắc tại bản Hôm, phường Chiềng Cơi đi vào hoạt động tiếp tục khẳng định sự gắn bó của Cát Quế với vùng nguyên liệu Sơn La sau hơn 30 năm đồng hành. Đây sẽ là cầu nối trực tiếp giữa doanh nghiệp với chính quyền và người dân trong việc hỗ trợ kỹ thuật, quản lý chất lượng và kết nối tiêu thụ. Đồng thời, dự án hạ tầng Cụm công nghiệp Hoàng Văn Thụ do công ty làm chủ đầu tư sẽ được tập trung nguồn lực xây dựng, phấn đấu hoàn thành vào quý IV/2028 nhằm tạo mặt bằng sạch, thu hút thêm nhiều nhà đầu tư chế biến sâu vào Sơn La.

Kết nối chuỗi giá trị toàn cầu

Một điểm nhấn mang tính bước ngoặt tại Lễ hội lần này là Hội thảo phát triển cà phê bền vững theo hướng sinh thái và hội nghị kết nối giao thương thu hút đông đảo tập đoàn, nhà nhập khẩu, nhà rang xay hàng đầu thế giới. Sơn La đã đón tiếp các đại diện thương mại Việt Nam tại 15 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng các đoàn công tác quốc tế đến trực tiếp tìm hiểu cơ hội hợp tác.

Không chỉ thảo luận trong hội trường, các nhà đầu tư, chuyên gia quốc tế đã trực tiếp lội vườn, vào tận các nhà máy chế biến của các hợp tác xã, doanh nghiệp tại xã Bình Thuận, Mường Chanh, Muổi Nọi, phường Chiềng Cơi... để khảo sát thổ nhưỡng, quy trình chăm sóc và trải nghiệm nghệ thuật thử nếm cà phê (cupping) ngay tại gốc.

Đoàn công tác của các đối tác đến từ Ả Rập Xê Út và Hoa Kỳ sau chuyến khảo sát thực địa đã dành những lời đánh giá rất cao cho điều kiện tự nhiên, độ cao, khí hậu của Sơn La - những yếu tố đặc trưng tạo nên hương vị Arabica phong phú, chua thanh, đắng nhẹ và hậu vị ngọt sâu. Ông Douglas Mckanna, Tổng Giám đốc kiêm Nhà sáng lập Bunn Al Jazia (Ả Rập Xê Út) - người có 45 năm gắn bó với ngành cà phê toàn cầu, chia sẻ cảm nhận: Tiềm năng của cà phê Arabica nơi đây là vô cùng lớn. Tôi kỳ vọng sẽ mang những kiến thức, kinh nghiệm tích lũy được về kỹ thuật canh tác, quản lý chất lượng và kết nối thị trường quốc tế đến Sơn La, hỗ trợ địa phương nâng cao lợi nhuận, giúp người trồng cà phê bán được sản phẩm chất lượng cao với mức giá tương xứng trên thị trường thế giới.

Tinh thần hợp tác đã nhanh chóng biến thành những cam kết pháp lý. Chương trình làm việc giữa lãnh đạo tỉnh và Đoàn công tác CERED đã chứng kiến lễ ký kết hàng loạt hợp đồng, biên bản ghi nhớ quan trọng: Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Sơn La và Công ty TNHH CERED; Biên bản ghi nhớ giữa Công ty TNHH CERED KBFM và Bunn Al Jazira (Ả Rập Xê Út); thỏa thuận hợp tác ba bên giữa Công ty TNHH CERED, Công ty TNHH WECACHA và Hợp tác xã Ara Tay Coffee; hợp đồng nguyên tắc hợp tác kinh doanh giữa IDL, JSC KBFM và BUNN AL JAZIRA.

Ghi nhận trong suốt kỳ Lễ hội, đã có gần 200 thỏa thuận hợp tác được trao đổi và ký kết giữa các doanh nghiệp, HTX Sơn La với các đối tác trong và ngoài nước (từ Liên minh Châu Âu - EU, Hawaii - Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc...). Đây là những con số biết nói, phản ánh sức hút cà phê Arabica Sơn La và mở ra những chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ bền vững trong tương lai.

Là một trong 35 hộ gia đình điển hình trồng cà phê được vinh danh tại lễ hội, ông Lò Văn Thiết, bản Thán Sàng, xã Muổi Nọi, phấn khởi cho biết: Lễ hội không chỉ là nơi tôn vinh người trồng cà phê mà còn mở ra cơ hội lớn để nông dân chúng tôi tiếp cận với các tập đoàn, doanh nghiệp quốc tế. Mong rằng qua các biên bản ghi nhớ đã ký kết, cà phê Arabica Sơn La sẽ có đầu ra ổn định, giá cả xứng đáng với công sức bỏ ra, giúp người dân yên tâm thâm canh theo hướng sinh thái, nâng cao thu nhập bền vững.

Chiến lược phát triển cà phê Sơn La

Sự thành công của Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai không chỉ nằm ở con số du khách hay số lượng hợp đồng được ký kết, mà quan trọng hơn là định hình được tư duy phát triển dài hạn cho toàn ngành hàng.

Tham dự Lễ hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đã đưa ra những gợi mở chiến lược có ý nghĩa kim chỉ nam đối với địa phương: Để “Arabica Sơn La - Vươn tầm thế giới”, tỉnh Sơn La cùng các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp cần tập trung phát triển chuỗi giá trị cà phê đồng bộ, hiện đại và bền vững; gắn kết chặt chẽ vùng nguyên liệu với chế biến, logistics, thương mại và thị trường. Lấy doanh nghiệp làm hạt nhân, HTX làm cầu nối và người nông dân là chủ thể, bảo đảm liên kết thực chất, minh bạch, hài hòa lợi ích.

Đồng thời, cần lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực nâng cao chất lượng; tiếp tục bảo vệ, quản lý và phát triển thương hiệu Chỉ dẫn địa lý “Cà phê Sơn La”. Đáng chú ý, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh hướng đi tích hợp đa giá trị: Mỗi vùng cà phê không chỉ là nơi sản xuất ra những hạt cà phê chất lượng cao, mà còn trở thành không gian trải nghiệm, nơi du khách cảm nhận đất trời, con người và bản sắc văn hóa Tây Bắc. Khi đó, giá trị cà phê Sơn La sẽ được nhân lên nhiều lần thông qua du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.

Đồng chí Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, khẳng định: Tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ Kết luận số 607-KL/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy; phát triển ổn định vùng nguyên liệu theo hướng sinh thái, bền vững; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, truy xuất nguồn gốc, nâng cao năng lực chế biến sâu và phát triển thương hiệu trên thị trường quốc tế.

Lễ hội Cà phê Sơn La lần thứ hai năm 2026 đã chính thức khép lại, nhưng không khí hân hoan và niềm tin vẫn lan tỏa khắp các nương đồi cà phê của Sơn La. Những dự án đầu tư hàng ngàn tỷ đồng vừa khởi động, những hợp đồng xuất khẩu vừa ký kết cùng những định hướng hợp tác kỹ thuật tiên tiến từ các chuyên gia quốc tế sẽ là bệ phóng quan trọng để cà phê Sơn La bứt phá. Và để hạt cà phê Arabica Sơn La hôm nay không chỉ mang đượm hương vị mây ngàn, nắng gió Tây Bắc, mà còn mang theo tri thức, công nghệ, khát vọng đưa thương hiệu “Arabica Sơn La - vươn tầm thế giới”.