Xưởng chế biến thịt trâu khô của HTX Kim Tiền Phát, ở tổ 3, phường Chiềng Cơi, Thành phố Sơn La, với diện tích hơn 100 m2. Cảm nhận đầu tiên khi đến xưởng là hương thơm nồng đậm của các loại gia vị đặc trưng mắc khén, tỏi, gừng, ớt để tẩm ướp các món thịt gác bếp. Xưởng có 3 lò sấy bếp củi được bố trí gọn gàng, sạch sẽ, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. 

Đang tất bật chuẩn bị chế biến sản phẩm theo đơn đặt hàng của khách, chị Lừ Thị Tiền, Giám đốc HTX, chia sẻ: Món thịt gác bếp là món ăn truyền thống, lâu đời của đồng bào dân tộc Thái. Với kinh nghiệm làm thịt khô từ bố mẹ truyền lại, tôi đã làm các món thịt gác bếp, như: thịt trâu, bò gác bếp, lạp xưởng. "Khởi nghiệp" ban đầu chủ yếu phục vụ gia đình và người thân, sau này, được mọi người giới thiệu đặt hàng nhiều. Năm 2018, gia đình đăng ký kinh doanh, chủ yếu là làm vào dịp Tết Nguyên đán, cung cấp cho khách hàng ở trong tỉnh và ở Thành phố Hà Nội.

Mỗi một sản phẩm được lựa chọn cẩn thận từ nguồn cung cấp thịt uy tín và thực hiện nghiêm ngặt vệ sinh an toàn thực phẩm trong từng khâu quy trình sản xuất, tạo cho sản phẩm màu sắc tươi, vị thơm ngon riêng nên được nhiều khách hàng tìm đến mua. Năm 2023, sản phẩm lạp xưởng gác bếp của gia đình chị Tiền được Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh hỗ trợ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho sản phẩm lạp xưởng gác bếp và được UBND tỉnh trao chứng nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu tỉnh Sơn La năm 2023; sản phẩm thịt trâu gác bếp được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.

Sau một thời gian kinh doanh, tích lũy kinh nghiệm, tạo dựng thương hiệu trên thị trường, năm 2024, chị Tiền đã kết nối với một số hộ làm thịt khô ở Mai Sơn, Thành phố thành lập HTX Kim Tiền Phát với 10 thành viên, đầu tư nhà xưởng, lò sấy, tủ hấp, thiết kế bao bì nhãn mác sản phẩm…

 Chia sẻ về quy trình chế biến các sản phẩm gác bếp, chị Tiền cho biết: Thịt để chế biến phải được chọn từ những con trâu, bò, lợn khỏe mạnh, được kiểm tra kỹ lưỡng về chất lượng trước khi đưa vào quy trình chế biến. Sau đó, về pha thịt dọc thớ rồi ướp với các gia vị truyền thống đặc trưng từ núi rừng, như: mắc khén, tỏi, gừng, ớt, … tạo vị thơm nồng và cay nhẹ. Sau khi ướp, thịt từ 1-2 tiếng thịt được xiên vào que treo lên giàn bếp, để khói than hồng từ gỗ rừng thấm vào từng thớ thịt. Quá trình “gác bếp” là khâu quan trọng, đòi hỏi kinh nghiệm lâu năm, là nghệ thuật cân bằng giữa gia vị, nhiệt độ. Sau khoảng 6 – 8 giờ, thịt có màu nâu sậm, đẫm hương khói thơm, mùi gỗ tự nhiên và giữ được độ săn chắc, dai vừa phải mà không làm mất đi vị ngọt tự nhiên của thịt là đạt yêu cầu.

Hiện nay, sản phẩm của HTX được phân phối đến các đại lý, siêu thị và kênh bán hàng trực tuyến trên toàn quốc. Các sản phẩm của HTX đã có mặt trên sàn thương mại điện tử Buudien.vn; ecofarm-pay.com “Tự hào Việt Nam -tinh hoa Việt Nam” và được phân phối tại một số hệ thống siêu thị các nhà hàng, quán ăn ở các thành phố lớn, như: Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh; gian hàng sản phẩm tại Sân bay Nội Bài...

Kết nối với các khách hàng thường xuyên của HTX Kim Tiền Phát, anh Nguyễn Nam Đông, Thành phố Hồ Chí Minh, thông tin: Tôi biết đến thịt gác bếp của HTX Kim Tiền Phát qua một người bạn giới thiệu và phải nói là tôi hoàn toàn bị chinh phục bởi hương vị đặc trưng của sản phẩm này. Chính vì vậy chúng tôi đã quyết định hợp tác với HTX để phân phối sản phẩm vào các nhà hàng, quán ăn tại Thành phố Hồ Chí Minh và được khách hàng tin tưởng, đón nhận, duy trì nhập các sản phẩm của HTX Kim Tiền Phát. Năm vừa qua, chúng tôi đặt khoảng 400 kg các loại sản phẩm. Các sản phẩm được hút chân không cẩn thận, bảo quản tốt, giữ được hương vị đặc trưng dù vận chuyển từ Sơn La vào Thành phố Hồ Chí Minh. 

Năm 2024, HTX đã sản xuất gần 3 tấn sản phẩm phục vụ thị trường trong và ngoài tỉnh, doanh thu đạt gần 1,5 tỷ đồng. Dịp Tết năm 2025, HTX sản xuất 1 tấn sản phẩm, doanh thu dịp Tết khoảng trên 200 triệu đồng.  Không chỉ dừng lại ở việc duy trì các sản phẩm truyền thống, HTX còn phát triển thêm các sản phẩm, như: Chẩm chéo, cá trắm gác bếp, ba chỉ gác bếp. Trong thời gian tới, HTX tiếp tục mở rộng quy mô, đầu tư máy móc, kho lạnh bảo quản, qua đó, nâng cao chất lượng, giá trị các sản phẩm, mở rộng thị trường để đặc sản thịt gác bếp của dân tộc Thái Sơn La ngày càng nhiều người biết đến.