Nông dân xã Chiềng Ve (Mai Sơn) trồng cà phê trên đất dốc.

Đoạn đường dài hơn 4 km nối từ quốc lộ 4G vào trụ sở UBND xã Chiềng Ve chưa được bê tông hóa, trời mưa nên trơn trượt, lầy lội. Thế nhưng vẫn còn hơn rất nhiều so với đường từ trung tâm xã vào các bản - đó là nhận xét của một thanh niên cũng đang trên đường vào xã. Điều này đã được đồng chí Lò Văn Quảng, Bí thư Đảng ủy xã xác nhận: Mùa mưa từ trung tâm xã vào các bản chỉ có một cách duy nhất là “cuốc bộ”. Chiềng Ve còn khó khăn lắm, sản xuất chủ yếu tự cung tự cấp, chậm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và cũng còn một số hộ dân thụ động, có tư tưởng trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Do vậy, hiện xã vẫn còn 360/615 hộ nghèo, 131 hộ cận nghèo. Chiềng Ve đang tìm nhiều cách giải bài toán thoát nghèo.

Qua trò chuyện tìm hướng thoát nghèo với Chủ tịch UBND xã Chiềng Ve Lò Văn Liêm, chúng tôi được biết, xã có 3.677 ha đất tự nhiên, trong đó trên 600 ha đất sản xuất nông nghiệp, còn lại là đất lâm nghiệp. Toàn xã có 615 hộ dân thuộc 2 dân tộc Thái và Mông chung sống ở 9 bản, có 4 bản đặc biệt khó khăn. Trong hành trình thoát nghèo, xã đã xây dựng kế hoạch cụ thể về phát triển một số cây trồng, vật nuôi, trong đó chủ lực là cây cà phê. Cây trồng này “nhập” vào xã cách đây đã 10 năm. Khi đó, đồng chí Lò Văn Quảng còn là Chủ tịch Hội Nông dân xã, đang theo học lớp trung cấp nông lâm, được học quy trình kỹ thuật trồng cà phê nên đã tự ươm giống cà phê catimo và trồng 2.000m2 cà phê. Anh còn vận động bà con cùng làm nhưng không ai hưởng ứng, vì lo không có ngô, lúa phục vụ sinh hoạt gia đình. Vụ đầu thu hoạch cà phê, gia đình anh Quảng thu 40 triệu đồng. Thấy được hiệu quả đó, một số hộ dân trong bản đã làm theo nhưng với diện tích nhỏ để thử nghiệm. Và cứ vậy, mỗi năm một phần diện tích đất đồi trồng ngô, lúa, sắn được thay thế bằng cây cà phê. Đến nay, toàn xã có 260,7 ha cây cà phê (30,7 ha chưa cho thu hoạch), chiếm trên 43% diện tích đất sản xuất của xã, tập trung chủ yếu ở 6 bản: Tô Vuông, Mè trên, Mè dưới, bản Púng, bản Sươn và bản Khiền.

Theo kế hoạch, xã tiếp tục duy trì số diện tích cà phê hiện có và trồng xen thêm một số loại cây ăn quả để tạo thu nhập kép trên cùng diện tích đất canh tác. Đặc biệt, trong tháng 8 vừa qua, nguồn vốn Chương trình 135 của Chính phủ đã hỗ trợ 7.396 cây giống nhãn, mận hậu, sơn tra cho 109 hộ nghèo của xã để trồng trên đất dốc. Riêng 600 cây sơn tra được triển khai trồng thí điểm tại bản Đông Bai, nếu hiệu quả sẽ nhân rộng trên địa bàn các bản vùng cao trong xã. Bên cạnh đó, tiếp tục vận động nhân dân trồng cây cà phê thay thế các cây trồng không hiệu quả trên diện tích đất đồi. Mặt khác, mời cán bộ khuyến nông huyện về chuyển giao kỹ thuật trồng ngô lai, sắn cao sản, giống lúa mới trên diện tích đất canh tác còn lại theo cách cầm tay chỉ việc, từ kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng chống sâu bệnh, thời gian thu hoạch... để nâng cao năng suất, sản lượng cây trồng.

Hiện nay, chăn nuôi ở Chiềng Ve còn nhỏ lẻ, manh mún, sản phẩm chăn nuôi chủ yếu chỉ để phục vụ sinh hoạt của gia đình. Trong kế hoạch phát triển kinh tế của xã đã xác định rõ: Đầu tư trồng cỏ lấy thức ăn chăn nuôi trâu, bò nhốt chuồng làm hàng hóa. Đồng thời, phát triển mạnh chăn nuôi dê hàng hóa. Hiện, xã đang triển khai thí điểm tại một số hộ dân của các bản vùng cao để nhân rộng trong toàn xã.

Là 1 trong 4 bản đặc biệt khó khăn của xã Chiềng Ve, bản Mè dưới hiện có 38/63 hộ nghèo và 11 hộ cận nghèo. Theo ông Vì Văn Thong, Bí thư Chi bộ bản, việc chuyển đổi cây trồng cũng như áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Hơn nữa, đất sản xuất chủ yếu là đất đồi dốc nên mỗi năm thêm bạc màu do xói mòn. Do vậy, năng suất cây trồng đạt thấp. Mặc dù bà con cũng đã tận dụng diện tích đất để trồng ngô, sắn, cây cà phê, song cuộc sống vẫn chưa thoát được nghèo. Bản đã kiến nghị với xã đề nghị với cấp trên hỗ trợ xây dựng mô hình chăn nuôi trâu, bò nhốt chuồng và hỗ trợ giống cây ăn quả để trồng xen vào diện tích cà phê hiện có. Qua đó, nâng cao thu nhập trên diện tích đất canh tác, góp phần thoát khỏi bản đặc biệt khó khăn của xã.

Cũng nói về việc tìm hướng thoát nghèo, anh Lò Văn Cấp, Trưởng bản Mè trên, chia sẻ: Toàn bản có 18 ha đất sản xuất, trong đó 5 ha trồng cà phê, 5 ha trồng ngô, 3,4 ha ruộng, còn lại là trồng sắn và lúa nương. Hiện, Ban Quản lý bản đang vận động bà con tiếp tục chuyển diện tích trồng ngô, sắn, lúa nương năng suất thấp sang trồng cà phê. Đồng thời, tận dụng các bìa rừng trồng cỏ lấy thức ăn chăn nuôi trâu, bò. Cả 60 hộ dân trong bản đang nỗ lực để có cuộc sống khá hơn, nhất là 37 hộ nghèo đều nỗ lực phấn đấu để thoát nghèo.

Hướng đi đã xác định, cùng với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền xã và quyết tâm của người dân, Chiềng Ve phấn đấu giảm nghèo bền vững. Trong hành trình xóa nghèo đó, xã rất mong được các cấp, các ngành đầu tư xây dựng hệ thống đường giao thông nông thôn; hỗ trợ vốn, giống, kỹ thuật để phát triển sản xuất, nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi và có cuộc sống no ấm.