Người dân xã Chiềng Khoong (Sông Mã) sơ chế nhãn hàng hóa.

Những năm 1960-1970 của thế kỷ trước, bà con tỉnh Hải Hưng (nay là tỉnh Hưng Yên) lên đây lập nghiệp, đem giống cây nhãn lồng từ quê lên trồng thử. Từ đó, cây nhãn đã không phụ công người, nhanh chóng thích nghi với đất đai, khí hậu, bén dễ, xanh cây cho trái ngọt. Tuy nhiên, việc trồng nhãn chỉ mang tính tự phát, còn manh mún, nhỏ lẻ, người dân chủ yếu trồng để phục vụ gia đình là chính, chưa nghĩ đến phát triển hàng hóa... Những năm gần đây, nhân dân trong xã được cán bộ của Trạm Khuyến nông huyện tập huấn về kỹ thuật ghép và chăm sóc nhãn ghép, cây nhãn phát triển tốt, ít bị sâu bệnh hại, cho sản lượng và chất lượng quả tốt, thơm ngon, ngọt, được nhiều người biết đến như một thứ đặc sản của vùng Tây Bắc. Mùa nhãn chín rộ, các thương lái đến tận nơi thu mua với giá cao và ổn định từ 25.000 đồng - 30.000 đồng/kg (nhãn ghép).

Đánh giá về tiềm năng và giá trị kinh tế của cây nhãn, ông Quàng Văn Cậy, Chủ tịch UBND xã Chiềng Khoong, cho hay: Cây  nhãn đã được bà con trồng nhiều năm nay, đây là loại cây cho hiệu quả kinh tế cao, rất phù hợp với sự phát triển kinh tế của địa phương, người dân trong xã đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích trồng những cây ăn quả kém hiệu quả khác sang tập trung chuyên canh cây nhãn. Hiện, Chiềng Khoong có hơn 460 ha trồng nhãn, trong đó có gần 200 ha nhãn ghép đã cho thu hoạch từ 3 đến 5 năm. Vụ nhãn năm nay cả xã ước đạt 4.600 tấn quả, trừ chi phí thu lợi về cho bà con trên 90 tỷ đồng.

Chúng tôi đến thăm gia đình anh Lê Danh Phúc (bản C5), là hộ trồng cây ăn quả nhiều nhất xã Chiềng Khoong, với diện tích gần 5 ha, trong đó hơn 3 ha cây nhãn, còn lại là cây xoài lai, cam, quýt, táo đã cho thu hoạch. Anh Phúc phấn khởi: Tôi thấy trồng cây nhãn không khó, nếu biết áp dụng kỹ thuật vào chăm sóc thì cây nhãn sẽ cho thu nhập cao hơn những loại cây trồng khác. Từ khi thực hiện cải tạo, cắt tỉa cành và lai ghép giống nhãn tốt, gia đình tôi luôn có nguồn thu nhập cao hơn, năm được mùa, được giá thì thu lãi khoảng trên, dưới 1,5 tỷ đồng/năm. Thời gian tới, tôi tiếp tục mở rộng diện tích, chăm bón, nâng cao chất lượng quả nhãn và trồng thêm các loại cây ăn quả khác.

Tìm hiểu được biết, không chỉ gia đình anh Phúc mà ở Chiềng Khoong hiện có hơn 400 hộ trồng nhãn, từ vài chục cây đến khoảng 2,5 ha. Tiêu biểu như gia đình các ông: Nguyễn Văn Hùng (bản Liên Phương), Đặng Văn Thửa, Trần Văn Sơn, Nguyễn Văn Dũng (bản Hải Sơn)... Diện tích nhãn trồng tập trung tại các bản: Liên Phương, Hải Sơn Hoàng Mã, C5, Tân Hưng, Hồng Nam... Ngoài ra, nhân dân còn trồng nhiều loại cây ăn quả khác có giá trị kinh tế cao như cây xoài, cam, quýt, táo... đem lại nguồn thu nhập ổn định và đã có nhiều hộ thoát nghèo.

Phát triển cây ăn quả đang là hướng đi phù hợp trong chuyển đổi cây trồng, giúp Chiềng Khoong từng bước giảm nghèo hiệu quả và bền vững. Thời gian tới, chính quyền xã tiếp tục khuyến khích bà con mở rộng diện tích trồng nhãn, xoài ghép và những loại cây ăn quả khác. Đồng thời, khuyến cáo bà con cải tạo giống nhãn kém chất lượng và năng suất thấp để chuyển sang trồng những loại cây ăn quả chất lượng cao, phù hợp với đất đai, khí hậu để nâng cao hiệu quả kinh tế.