Cán bộ Hội Nông dân xã Mường Khoa (Bắc Yên) kiểm tra chất lượng vườn ghép mắt giống xoài Đài Loan.

Huyện Bắc Yên hiện có 2.808 ha cây ăn quả các loại, trong đó gần 85% diện tích là xoài, nhãn và sơn tra. Do những năm trước đây, các loại cây ăn quả chủ yếu được người dân trồng theo phong trào, chưa chú trọng đến chất lượng giống, đầu tư chăm bón, cải tạo, nên chỉ sau vài năm thu hoạch nhiều diện tích cây ăn quả bị thoái hóa, năng suất, chất lượng thấp, phải chặt bỏ để thay thế các loại cây trồng khác. Để nâng cao giá trị kinh tế của các loại cây ăn quả, huyện Bắc Yên đã chỉ đạo các ngành chuyên môn đẩy mạnh việc hướng dẫn người dân ứng dụng khoa học kỹ thuật vào cải tạo vườn tạp. Trong đó, tập trung lai tạo giống bằng phương pháp ghép mắt đối với cây nhãn, xoài và lựa chọn các cây đầu dòng tiến hành ghép đối với cây sơn tra để từng bước thay thế, cải tạo những diện tích cây đã bị già cỗi, thoái hóa trở thành vườn cây cho năng suất và chất lượng cao trong thời gian ngắn nhất.

Ông Nguyễn Văn Nam, Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Bắc Yên, cho biết: Phương pháp ghép mắt lai tạo giống nhằm trẻ hóa những cây bị già cỗi, tận dụng được cây gốc có bộ rễ khỏe, rút ngắn thời gian trồng. Cây ghép chỉ sau 1 đến 3 năm đã cho thu hoạch, đưa ra thị trường những sản phẩm có chất lượng, đem lại thu nhập cao và ổn định cho các hộ sản xuất.

Trong quá trình triển khai thực hiện, Phòng Nông nghiệp và PTNT đã phối hợp với các đơn vị liên quan mở các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật, tổ chức tham quan, học hỏi kinh nghiệm chăm sóc từ các nhà vườn; xây dựng nhật ký theo dõi từng mô hình, từng gia đình; đào tạo kỹ thuật ghép mắt tại các xã, bản để nhân dân chủ động ghép cải tạo vườn cây ăn quả hiện có. Đồng thời, Phòng Nông nghiệp và PTNT đã chủ động liên kết với các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm cho nông dân, từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa chuyên canh, bền vững. Đến nay, toàn huyện đã ứng dụng ghép cải tạo thành công gần 60 ha nhãn chín muộn, hơn 8 ha xoài bằng ghép mắt xoài Đài Loan và trồng gần 265 ha cây sơn tra. Bên cạnh việc chú trọng chuyển đổi giống các loại cây ăn quả, huyện còn chỉ đạo xây dựng các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao vào cải tạo, trồng mới, nâng cao năng suất, chất lượng cây chè Shan tuyết bằng phương pháp cấy hom từ cây chè đầu dòng; xây dựng nhà lưới sản xuất rau an toàn và hệ thống tưới nhỏ giọt cho vườn nhãn chín muộn.

Hiện nay, tại các xã vùng thấp của huyện, nhiều diện tích cây ăn quả già cỗi, thoái hóa đang được thay thế bằng những vườn cây ghép cho năng suất và chất lượng, nhiều hộ đã có thu nhập cao, ổn định từ ghép cải tạo vườn cây ăn quả. Ông Lừ Văn Ban, bản Pót, xã Mường Khoa, cho biết: Trước đây, gia đình tôi trồng 150 gốc xoài và mắc chai theo dự án 747, sau nhiều năm, cây đã bị cằn cỗi, năng suất thấp. Năm 2015, sau khi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn cải tạo vườn tạp, gia đình đã ghép mắt giống xoài Đài Loan. Đến nay, các cành ghép đều phát triển tốt, có những cây ghép năm thứ 2 đã cho 1 tạ quả, trọng lượng trung bình mỗi quả đạt 1,5kg, sau hai vụ thu hoạch, sản lượng đạt khoảng 9 tấn quả/năm. Với giá bán tại vườn là 20.000 đồng/kg, vụ xoài năm 2016, gia đình thu hơn 180 triệu đồng.

Những hiệu quả bước đầu trong việc triển khai các mô hình ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao vào sản xuất đã tạo điều kiện thuận lợi để Bắc Yên tiếp tục triển khai, nhân rộng, góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo sức cạnh tranh của sản phẩm, thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.