Thi đua diệt giặc dốt

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử, giai đoạn 1954-1959, đất nước ta bước vào công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc với muôn vàn khó khăn. Thời điểm đó, Khu tự trị Thái Mèo có đến 99% đồng bào các dân tộc mù chữ. Đảng ta xác định: Phát triển giáo dục miền núi là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm giúp vùng cao tiến kịp miền xuôi.

Năm 1959, hưởng ứng kêu gọi của Đảng và Bác Hồ, hơn 860 giáo viên từ các tỉnh đồng bằng, trung du Bắc bộ đã tình nguyện xung phong lên Tây Bắc dạy học. Bắt đầu một hành trình đầy gian nan, nhưng cũng thật tự hào của những “giáo viên 59”.

Đã gần 70 năm trôi qua, nhưng ký ức về những ngày đầu đến với Tây Bắc vẫn là một phần thiêng liêng trong ký ức của nhiều nhà giáo. Với Nhà giáo Vũ Đình Nhuần, khi đó là một thanh niên tuổi vừa đôi mươi, mang trong mình tinh thần lạc quan và tràn đầy nhiệt huyết, ông chia sẻ: Chúng tôi, những thầy, cô giáo trẻ từ miền xuôi lên đã cùng ăn, cùng ở, cùng bà con chặt tre dựng lán, đóng bàn ghế dạy học. Trong những lớp học tạm đơn sơ ấy, thầy và trò cùng nhau học, thầy dạy trò chữ quốc ngữ, trò lại dạy thầy tiếng Thái, tiếng Mường. Mỗi mùa nương trổ bắp, gieo hạt, lớp học càng thêm gắn bó, ổn định hơn. Ngoài việc dạy chữ, các thầy còn hướng dẫn học trò cách trồng khoai, sắn, tăng gia sản xuất.

Khi đất nước hoàn toàn thống nhất, Đảng ta tiếp tục kiên trì với chủ trương “Tận lực chăm lo, phát triển giáo dục miền núi”. Từ đây hệ thống trường lớp được mở rộng, các trường cấp II được thành lập tại nhiều xã vùng thấp, thị trấn, nông trường dọc theo các tuyến giao thông chính. Các trường cấp III phát triển ở hầu khắp các huyện lỵ. Cùng với mở rộng trường, lớp, các phong trào thi đua sôi nổi, như “Hai tốt”, “Thầy dạy tốt, trò học hay”, ... được phát động mạnh mẽ và lan tỏa sâu rộng. Đội ngũ giáo viên toàn tỉnh không ngừng rèn luyện chuyên môn, trau dồi phẩm chất đạo đức người thầy, nêu cao phương châm “Tất cả vì học sinh các dân tộc Sơn La thân yêu”, góp phần đưa giáo dục của tỉnh bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Giáo dục Sơn La đi lên cùng đất nước

Trải qua một chặng đường đầy tự hào, giáo dục Sơn La đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng. Đến năm 2000, toàn tỉnh có 98,5% số xã/phường/thị trấn đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học; 94% dân số từ 15-35 tuổi đã biết chữ. Trong 10 năm tiếp theo, tỉnh Sơn La tiếp tục hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục trung học cơ sở đúng độ tuổi, đánh dấu bước tiến mới trong nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực địa phương. Bước vào năm học 2025-2026, quy mô mạng lưới giáo dục của tỉnh đã mở rộng, với 609 trường mầm non, phổ thông và GDTX, gần 380.000 học sinh, cùng hơn 23.400 cán bộ, giáo viên ở các cấp học. Toàn tỉnh có trên 98% phòng học được kiên cố, bán kiên cố; 437/596 cơ sở giáo dục đạt chuẩn quốc gia; 75 trường học tổ chức bán trú đã cơ bản đáp ứng tốt nhu cầu học tập, sinh hoạt của trên 60.000 học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Đội ngũ nhà giáo ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng, với trên 84% giáo viên đạt trình độ và trên chuẩn; trong đó, có 2 phó giáo sư, 5 tiến sĩ, 430 thạc sĩ, gần 16.920 giáo viên có trình độ đại học, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Phong trào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo trong dạy và học được triển khai theo hướng thực chất, bền vững. Từ năm 1996 đến 2025, toàn tỉnh đã có hơn 330 học sinh đạt giải tại các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia; 6 huy chương tại các cuộc thi tầm cỡ châu lục và thế giới. Tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp THPT từ năm 2020 đến nay đạt trên 99%. Bên cạnh đó, ngành Giáo dục và Đào tạo còn tích cực thực hiện nhiệm vụ chính trị đối ngoại, thúc đẩy hợp tác giáo dục với các tỉnh Bắc Lào, góp phần thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị đặc biệt giữa hai nước Việt Nam - Lào.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Sơn La, cho biết: Phát huy truyền thống 70 năm xây dựng và phát triển, ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục hoàn chỉnh hệ thống cơ sở vật chất, cải thiện chương trình giảng dạy và nâng cao chất lượng của đội ngũ giáo viên. Đặc biệt là đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động quản lý và giảng dạy, đáp ứng tốt nhu cầu học tập và đào tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.