Đồng hành cùng sự nghiệp giáo dục

Năm 2001, Hội Khuyến học tỉnh Sơn La được thành lập, đánh dấu bước khởi đầu cho phong trào khuyến học của một tỉnh miền núi. Trong 25 năm qua, những người làm công tác khuyến học, khuyến tài kiên trì, vận động từng sự đóng góp nhỏ gây quỹ khuyến khích học tập tại mỗi tổ, bản, tiểu khu và đưa phong trào đến từng cơ sở, có sức lan tỏa rộng khắp và được cộng đồng hưởng ứng. Toàn tỉnh hiện có 26 hội, ban khuyến học trực thuộc Tỉnh hội, 4.069 chi hội khuyến học thôn, bản, tiểu khu, tổ dân phố, ban khuyến học các cơ quan, dòng họ, với trên 380.000 hội viên, chiếm 29% dân số toàn tỉnh. 

Bà Mai Thu Hương, Chủ tịch Hội khuyến học tỉnh, cho biết: Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hội tiếp tục kiện toàn, đẩy mạnh chất lượng hoạt động hội, ban khuyến học các cơ quan, trường học, doanh nghiệp và lực lượng vũ trang trên địa bàn toàn tỉnh. Đồng thời, tích cực nghiên cứu, tham mưu hoàn thiện việc củng cố, kiện toàn tổ chức Hội Khuyến học xã, phường trong quý I/2026.

Công tác xây dựng Quỹ Khuyến học được đẩy mạnh. Đến nay, tổng số quỹ toàn tỉnh đã đạt hơn 25 tỷ đồng. Những sự kiện thường niên như “Tháng 9 khuyến học”, “Ngày hội Khuyến học”; các chương trình “Cùng em đến trường”, “Tết cho em” đã trở thành nét đẹp nhân văn gắn với khuyến học và giáo dục, thu hút sự quan tâm và ủng hộ của các mạnh thường quân, nhà hảo tâm, đơn vị, doanh nghiệp, tạo nguồn quỹ trao tặng hàng chục nghìn suất học bổng, phần thưởng thiết thực cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, những tài năng các lĩnh vực.

Đặc biệt, dấu ấn đậm nét của phong trào khuyến học là sự ra đời và phát triển của Quỹ Học bổng Tô Hiệu, hơn 18 tỷ đồng. Với cách làm sáng tạo là sử dụng tiền lãi tiết kiệm để trao thưởng, đã giúp quỹ duy trì được nguồn vốn gốc và phát triển bền vững qua các năm.

Bên cạnh đó, công tác khuyến học còn mở rộng với các lớp xóa mù chữ, lớp học tiếng dân tộc, lớp học nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật sản xuất tại Trung tâm học tập cộng đồng, giúp bà con vùng sâu, vùng xa tiếp cận tri thức, cải thiện cuộc sống. Năm học 2024-2025, toàn tỉnh mở mới 45 lớp xóa mù chữ cho hơn 1.500 học viên, nâng tỷ người biết chữ trong độ tuổi từ 15-60 đạt 96%; duy trì chuẩn xóa mù chữ mức độ 2 trong toàn tỉnh; tỷ lệ học sinh trong độ tuổi từ 15-18 có bằng tốt nghiệp THCS đạt 90,3%.

Xây dựng xã hội học tập

Phong trào khuyến học, khuyến tài phát triển rộng khắp, tạo động lực khích lệ tinh thần học tập ở mỗi gia đình, dòng họ, cộng đồng, kịp thời động viên những gương điển hình vượt khó hiếu học, khơi dậy tinh thần học tập trong cả cộng đồng. Tính đến năm 2025, toàn tỉnh có 742.335/1.404.587 “Công dân học tập”, chiếm 52,8% dân số; 244.713/293,169 “Gia đình học tập”, chiếm 83,47%; có 1.176 “Dòng họ học tập”; 1.974 “Cộng đồng học tập”; 902 “Đơn vị học tập”.

Là một trong những “Dòng họ hiếu học tiêu biểu” của xã Thuận Châu, dòng họ Lò ở bản Ba Nhất luôn duy trì truyền thống hiếu học. Ông Lò Văn Tiển, Trưởng dòng họ Lò, chia sẻ: Dòng họ có 30 hộ, 150 nhân khẩu, sinh sống tập trung tại bản Ba Nhất 1 và Ba Nhất 2, có 2 người có trình độ thạc sĩ; 12 người tốt nghiệp đại học đang công tác tại các cơ quan, bệnh viện, đơn vị lực lượng vũ trang; có 5 cháu đang học đại học và gần 50 cháu đang là học sinh các cấp học từ mầm non đến THPT. Các gia đình trong dòng họ duy trì truyền thống đoàn kết, gắn bó, cùng chia sẻ và động viên con em học tập, nhờ vậy, các cháu luôn biết học hỏi nhau để cùng cố gắng theo đuổi con đường học hành.

Phong trào “Dòng họ học tập” đã tạo sức lan tỏa từ vùng đô thị đến vùng nông thôn, vùng cao, biên giới, khơi dậy nỗ lực của các gia đình động viên, tạo điều kiện cho con em học hành, xây dựng cộng đồng, xã hội học tập. Năm 2024, thành phố Sơn La được UNESCO ghi danh vào mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" nay là Liên minh cộng đồng học tập Sơn La thuộc các phường: Tô Hiệu, Chiềng Sinh, Chiềng Cơi, Chiềng An. Đây là niềm vinh dự, tự hào của ngành Giáo dục và Đào tạo ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của địa phương trong quá trình xây dựng cộng đồng học tập.

Ông Hoàng Mạnh Hà, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tô Hiệu, thông tin: Tháng 10/2025, phường Tô Hiệu đã vinh dự đại diện cho Liên minh cộng đồng học tập Sơn La tham dự Hội thảo quốc tế về xây dựng thành phố học tập toàn cầu tại Thượng Hải (Trung Quốc). Hội thảo đã thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng kế hoạch chi tiết nhằm hiện thực hoá cam kết với UNESCO về học tập suốt đời. Đây là cơ hội để đại diện Sơn La học hỏi các mô hình tiên tiến, đồng thời giới thiệu những nỗ lực và thành tựu bước đầu của Sơn La đến cộng đồng quốc tế.

Thực hiện Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021-2030” trên địa bàn tỉnh, công tác xây dựng xã hội học tập tiếp tục được đẩy mạnh, huy động sự vào cuộc của các cấp, ngành, địa phương trong tỉnh, triển khai với những giải pháp thiết thực, khuyến khích học tập suốt đời, tạo điều kiện để người dân được học ở mọi nơi, mọi lúc, hình thức phù hợp với thời đại số.

Bà Mai Thu Hương, Chủ tịch Hội khuyến học tỉnh, cho biết thêm: Thực hiện công tác xây dựng xã hội học tập trong giai đoạn mới, Hội tiếp tục tăng cường tuyên truyền, vận động triển khai các phong trào khuyến học, nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả, bình xét hằng năm công nhận các danh hiệu công dân, gia đình, dòng họ học tập; tích cực phối hợp cùng Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng xã hội học tập thực chất và bền vững.  

Công tác khuyến học, khuyến tài tại Sơn La là hành trình gieo mầm niềm tin, vun đắp khát vọng và xây dựng một cộng đồng tri thức. Những "ngọn lửa" hiếu học đang được thắp lên từ bản làng đến phố thị, xây dựng nên những thế hệ công dân học tập, có kiến thức, bản lĩnh, khát vọng cùng nhau xây dựng cộng đồng, xã hội văn minh, quê hương phát triển.