Năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ban hành Chương trình giáo dục phổ thông mới, mở đường cho việc xã hội hóa biên soạn SGK. Từ năm học 2020-2021, học sinh lớp 1 được học theo chương trình mới với nhiều bộ sách khác nhau để lựa chọn. Tiếp đó, các khối lớp 2, 6 (năm học 2021-2022), lớp 3, 7, 10 (năm học 2022-2023)... lần lượt triển khai. Năm 2024, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 27/2023/TT-BGDĐT, quy định chi tiết quy trình lựa chọn SGK tại các cơ sở giáo dục phổ thông.

Nhìn lại 5 năm thực hiện tự chọn SGK đã giúp các trường chọn bộ sách phù hợp với điều kiện dạy học và đặc thù vùng miền. Tại Trường Tiểu học Lóng Luông, xã Vân Hồ, nhà trường sử dụng các SGK được lựa chọn từ 3 bộ sách là Cánh Diều, Kết nối tri thức với cuộc sống và Chân trời sáng tạo. Thầy giáo Vũ Đức Cường, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ: Việc trao quyền lựa chọn SGK trong chương trình giảng dạy, giúp nhà trường tìm được nội dung và phương pháp tiếp cận phù hợp với đặc điểm học sinh tại địa phương.

Tuy nhiên, theo nhiều nhà trường, bên cạnh những ưu điểm, việc có nhiều bộ SGK cũng gây ra không ít bất cập, như: Giáo viên gặp một số khó khăn trong việc cập nhật giáo án, lựa chọn phương pháp truyền đạt kiến thức, đặc biệt là đối với những giáo viên luân chuyển giữa các trường. Bên cạnh đó, mỗi trường sử dụng một bộ SGK riêng khiến việc trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, tìm kiếm tài liệu hỗ trợ giảng dạy cũng như công tác kiểm tra, đánh giá trở nên phức tạp hơn.

Còn với các phụ huynh, nhiều người cho biết việc mỗi trường sử dụng một bộ SGK khác nhau gây không ít khó khăn trong việc mua sắm tài liệu học tập cho con em mình. Chị Bàn Thị Thương, tiểu khu Sao Đỏ 2, xã Vân Hồ, cho hay: Vì lý do gia đình nên tôi vừa chuyển trường cho con, thế nhưng nhà trường lại đang sử dụng bộ sách khác với trường cũ, vì vậy cháu gặp nhiều khó khăn khi phải làm quen với chương trình học tại trường mới. Ngoài ra, anh, chị, em trong nhà cũng khó tận dụng lại sách cũ, dẫn đến lãng phí.

SGK không chỉ là học liệu, mà còn là nền tảng để triển khai chương trình giáo dục. Lựa chọn đúng một bộ SGK đáp ứng đầy đủ tiêu chí chuyên môn, sư phạm và thực tiễn có vai trò hết sức quan trọng đối với sự ổn định và phát triển của hệ thống giáo dục. Ngày 22/8/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 71-NQ/TW, trong đó quy định cả nước sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất từ năm học 2026 - 2027. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì việc biên soạn, lựa chọn một bộ hiện có hoặc kết hợp các cuốn sách tốt nhất, tạo sự thống nhất và đồng bộ trong toàn hệ thống giáo dục.

Toàn tỉnh Sơn La hiện có 609 cơ sở giáo dục với hơn 380.000 học sinh, riêng trong năm học 2025-2026, các đơn vị ủy quyền phát hành sách trên địa bàn tỉnh đã cung ứng khoảng 2 triệu bản SGK của các NXB. Ở góc độ chuyên môn, đội ngũ cán bộ, giáo viên các trường phổ thông kỳ vọng một bộ SGK dùng chung sẽ chuẩn hóa kiến thức, tạo thuận lợi cho ngành giáo dục trong xây dựng ngân hàng đề thi, tổ chức kiểm tra, đánh giá theo hướng đồng bộ, bảo đảm công bằng giữa các địa phương.

Cô giáo Khuất Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vân Hồ, xã Vân Hồ, bày tỏ: Chủ trương cả nước sử dụng chung một bộ SGK là hợp lý. Kỳ vọng của chúng tôi là trong bộ SGK dùng chung sẽ đảm bảo tính ưu việt, tạo sự công bằng cho học sinh các vùng miền. Đề thi, tài liệu ôn tập, bồi dưỡng giáo viên sẽ đồng bộ hơn, giúp việc triển khai các kỳ thi dễ dàng và nhất quán.

Bên cạnh đó, một điểm nhấn quan trọng trong Nghị quyết 71-NQ/TW là lộ trình đến năm 2030 việc cung cấp miễn phí SGK sẽ được hoàn thành, trước hết ưu tiên học sinh vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đối với một tỉnh miền núi như Sơn La, đây là chính sách mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện tinh thần “giáo dục vì mọi người, không ai bị bỏ lại phía sau”, sẽ giúp hàng trăm nghìn học sinh của tỉnh giảm bớt gánh nặng tài chính vào đầu năm học mới.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, đánh giá: Hiện nay, sự chênh lệch điều kiện học tập giữa các vùng miền vẫn có những khoảng cách nhất định. Khi sách giáo khoa được cung cấp miễn phí, học sinh ở bất kỳ đâu cũng có sách mới, đồng bộ, thống nhất; các bậc phụ huynh yên tâm hơn, có thêm điều kiện chăm lo cho con em mình. Đây là bước tiến quan trọng hướng tới mục tiêu công bằng trong giáo dục, một trong những giá trị cốt lõi của nền giáo dục tiên tiến. Góp phần củng cố niềm tin của người dân với Đảng, Nhà nước, trở thành động lực để toàn xã hội cùng chung tay chăm lo cho sự nghiệp trồng người.

Sự ủng hộ, đồng tình từ xã hội là điều kiện thuận lợi để triển khai chủ trương một cách nhanh chóng và hiệu quả. Một bộ SGK thống nhất được xây dựng khoa học, ưu việt và chuẩn hóa kiến thức sẽ tạo nền tảng ổn định và bền vững cho phát triển giáo dục phổ thông trong giai đoạn mới.