Bảo tàng và Thư viện tỉnh với vai trò là đơn vị chủ trì thực hiện đã tích cực, chủ động trong việc đổi mới hoạt động, đa dạng các tiện ích, dịch vụ thư viện hiện đại, đưa sách đến các trường học vùng sâu, vùng xa, giúp trẻ em dễ dàng tiếp cận sách, xử lý thông tin, khơi dậy niềm đam mê đọc sách của thiếu nhi.

Giai đoạn 2022 - 2025 ghi nhận những thay đổi mạnh mẽ của hoạt động thư viện, đưa sách đến gần hơn với bạn đọc, từng khơi khơi dậy văn hóa đọc trong cộng đồng, nhất là với thiếu nhi. Với mục tiêu phát triển kỹ năng đọc, tiếp cận và xử lý thông tin cho thiếu nhi, trong 3 năm qua, hệ thống thư viện trên địa bàn tỉnh đã không ngừng được đổi mới. Thay vì những kho sách tĩnh lặng, thư viện giờ đây trở thành những không gian mở, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và đa dạng hóa loại hình phục vụ.

Hiện nay, Bảo tàng và Thư viện tỉnh duy trì hiệu quả mô hình thư viện truyền thống, xây dựng 43 - 72 trạm sách mỗi năm, duy trì hơn 70 điểm sách trong toàn tỉnh, luân chuyển hơn 600.000 lượt sách/năm đến các điểm trường, trạm sách; phục vụ trung bình 580.000 lượt bạn đọc mỗi năm; bổ sung gần 30.000 bản sách thiếu nhi, nâng tổng số sách dành cho lứa tuổi này trên toàn tỉnh lên hơn 150.000 bản. 

Từ năm 2017, đơn vị bắt đầu triển khai mô hình xe thư viện lưu động với tần suất hoạt động 70 - 80 chuyến/năm, phục vụ khoảng 25.000 - 30.000 lượt học sinh/năm; đưa sách đến các điểm tập trung đông người, như Quảng trường Tây Bắc, Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi tỉnh, các trường học… góp phần thu hẹp đáng kể khoảng cách tiếp cận thông tin giữa học sinh vùng đô thị và vùng khó khăn.

Em Tòng Thị Quỳnh Châu, học sinh lớp 4, Trường Tiểu học Tô Hiệu, phường Tô Hiệu, nói: Em thường đến đọc sách của thư viện lưu động tại Quảng trường Tây Bắc vào mỗi chiều thứ 6 hằng tuần. Sách ở đây rất phong phú, nhiều sách hay, được đọc miễn phí nên em và nhiều bạn khác đều rất thích thú.

Ông Nguyễn An Đại, Phó Giám đốc Bảo tàng và Thư viện tỉnh, cho biết: Năm 2022, đơn vị nâng cấp sửa chữa phòng đọc thiếu nhi, với không gian mở, thoáng đãng, trang trí màu sắc sinh động. Bên cạnh đó, đơn vị không ngừng hiện đại hóa trang thiết bị, nâng cao chất lượng các sản phẩm và dịch vụ tại thư viện, thường xuyên bổ sung vốn tài nguyên thông tin, miễn phí đăng ký thẻ bạn đọc cho thiếu nhi dịp hè, tăng cường các hoạt động đưa sách đến các trường học, nhà văn hóa để thu hút bạn đọc, nhất là bạn đọc nhỏ tuổi.

Hoạt động giới thiệu sách được Bảo tàng và Thư việc tỉnh tích cực tham gia. Mỗi năm, đơn vị phối hợp thực hiện phát sóng 36 chương trình giới thiệu sách phát trên sóng STV của Báo và phát thanh, truyền hình Sơn La, giới thiệu sách trên các chuyên mục “Thiếu nhi”; “Mỗi ngày một cuốn sách”; “Sách và cuộc sống”. Trong 3 năm qua, đơn vị tổ chức hơn 100 cuộc trưng bày, triển lãm sách theo chuyên đề chào mừng ngày lễ lớn của đất nước, sự kiện lớn của tỉnh… 

Mới đây, Bảo tàng và Thư viện tỉnh tổ chức chuỗi hoạt động giao lưu với tác giả Hiền Trang, diễn giả Quốc Vương tại các trường học phường Chiềng An, Chiềng Cơi. Các chương trình thu hút 100% học sinh các trường tham gia, cùng giao lưu, chia sẻ câu chuyện về đọc sách thời công nghệ số, nuôi dưỡng tình yêu với sách.

Cô giáo Vũ Thị Thanh Hằng, Hiệu trưởng Trường TH&THCS Chiềng Xôm, cho hay: Chương trình giao lưu với diễn giả Quốc Vương thu hút học sinh hào hứng tham gia, chăm chú lắng nghe, tự tin trò chuyện, chia sẻ. Thông qua những câu chuyện và lời khuyên của diễn giả, các em thêm hiểu hơn giá trị của sách, lợi ích của việc đọc sách để từ đó rèn luyện đức tính tốt.

Thích ứng với chuyển đổi số, Bảo tàng và Thư viện tỉnh còn tăng cường sử dụng phần mềm thư viện điện tử, số hóa tài liệu địa chí và xây dựng thư viện số. Năm 2023, mô hình thư viện số tích hợp liên kết truy cập tra cứu tài nguyên thông tin thư viện OPAC trên Trang thông tin điện tử của đơn vị đã được triển khai, giúp người dùng có thể truy cập, tra cứu tài liệu mọi lúc, mọi nơi, tiếp cận đầy đủ danh mục tài nguyên. Những năm gần đây, các mô hình “Ngôi nhà trí tuệ”, “Thư viện xanh”, “Tủ sách cộng đồng” lan tỏa mạnh mẽ, các trường học vận động ủng hộ sách, xây dựng các mô hình thư viện với không gian mở, thu hút học sinh đến đọc sách...

Không chỉ vậy, Bảo tàng và Thư viện tỉnh còn tổ chức nhiều hoạt động truyền thông, sân chơi nhằm góp phần lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng, nhất là tại các trường học. Tổ chức thường niên các sự kiện: Đại sứ Văn hóa đọc, Rung chuông vàng, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Ngày hội đọc sách, thi tuyên truyền giới thiệu sách tại các nhà trường, trung tâm thương mại... góp phần tôn vinh giá trị của sách và lan tỏa tinh thần đọc trong cộng đồng. 

Từ những hoạt động đổi mới, hướng về cơ sở, cộng đồng, sách từ kho lưu trữ được đưa đến gần hơn với bạn đọc. Các em thiếu nhi được tạo cơ hội tiếp cận với sách và hình thành văn hóa đọc, hạn chế các thiết bị điện tử. Thư viện lưu động cũng mang sách đến mọi nơi, giúp thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa vùng đô thị và nông thôn. Đây là những giải pháp thiết thực hướng đến tạo dựng một thế hệ thiếu nhi Sơn La yêu sách, biết sử dụng sách làm công cụ để tự học và phát triển bản thân, sáng tạo và giàu tri thức trong kỷ nguyên số.