Ngay sau khi hoàn thành chương trình THCS, em Lò Văn Tài ở xã Phiêng Pằn đăng ký theo học lớp Trung cấp Cơ khí hàn - xây dựng tại Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Sơn La. Gia đình khó khăn nên Tài mong muốn sớm có nghề nghiệp và thu nhập ổn định, phụ giúp bố mẹ. Em Lò Văn Tài chia sẻ: Sau hơn 1 năm học tập tại trường, em cơ bản nắm vững các kỹ thuật của nghề hàn, cơ khí và được tham gia thực tập, học việc tại một số doanh nghiệp của tỉnh, rèn luyện kỹ năng thực hành, tích lũy kinh nghiệm làm việc. Em mong muốn sẽ có công việc ổn định ngay sau khi ra trường để đỡ đần gia đình.

Cùng chung định hướng lựa chọn học nghề sau khi tốt nghiệp THCS, em Hà Văn Huỳnh, sinh năm 2010 ở xã Mai Sơn, đang chuẩn bị hoàn thành lớp Trung cấp Công nghệ ô tô sau gần 2 năm học tập. Qua tìm hiểu nhu cầu thị trường lao động, em nhận thấy lĩnh vực công nghệ ô tô đang thiếu nhân lực, cơ hội việc làm rộng mở với mức thu nhập ổn định. Bởi vậy, Huỳnh dự định tiếp tục đăng ký học liên thông lên trình độ cao đẳng để lấy bằng Kỹ sư thực hành.

Em Huỳnh cho biết: Việc học liên thông giúp em nâng cao tay nghề, hoàn thiện trình độ chuyên môn và nâng cao lợi thế cạnh tranh khi tìm kiếm việc làm trong tương lai. Hiện nay, có nhiều địa phương đang thu hút các dự án công nghiệp, nhất là lĩnh vực sản xuất, lắp ráp ô tô và công nghiệp hỗ trợ, em hy vọng đây là cơ hội tìm kiếm việc làm tốt cho bản thân và các bạn học sinh đang theo học nghề như em. 

Là cơ sở đào tạo nghề cao đẳng, trung cấp, sơ cấp của tỉnh, hiện nay, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Sơn La đang đào tạo 21 ngành nghề với hơn 2.000 học sinh, sinh viên, trong đó, hơn 250 học viên là đối tượng học sinh sau tốt nghiệp THCS. Với phương châm “Học nhanh - Làm sớm - Lập nghiệp vững vàng”, nhà trường thiết kế chương trình giảng dạy với công thức 70% thực hành, 30% lý thuyết. Giảm tải tối đa các lý thuyết hàn lâm, tập trung cầm tay chỉ việc ngay tại hệ thống nhà xưởng với các trang thiết bị phục vụ dạy nghề hiện đại cơ bản đáp ứng với yêu cầu công nghệ hiện nay. Đồng thời, mở rộng liên kết với nhiều công ty, doanh nghiệp, như: Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng; Honda Việt Nam; Toyota Việt Nam,… cho học viên đến thực tập, thực hành, tích lũy kinh nghiệm, nâng cao tay nghề, đáp ứng yêu cầu công việc ngay sau khi tốt nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Sơn La, thông tin: Với đối tượng học sinh sau tốt nghiệp THCS, nhà trường tập trung đào tạo những nhóm ngành nghề mà thị trường lao động tại Sơn La đang có nhu cầu cao, như: Công nghệ ô tô, Điện - Cơ khí, Công nghệ thông tin & Xây dựng… Hàng năm, tỷ lệ học sinh sau khi ra trường tìm được việc làm đạt từ 90%; riêng các ngành nghề như hàn và kỹ thuật xây dựng đạt tỷ lệ có việc làm 100%.

Bên cạnh nâng cao chất lượng đào tạo, nhà trường còn triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đối với học sinh tốt nghiệp THCS đăng ký học trung cấp, như: Miễn học phí, hỗ trợ chỗ ở tại ký túc xá nội trú. Ngoài ra, học sinh thuộc diện chính sách, hộ nghèo, con em đồng bào dân tộc thiểu số được hưởng đầy đủ chế độ học bổng, trợ cấp theo quy định tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ.

Toàn tỉnh hiện có 240 cơ sở giáo dục có cấp THCS, với trên 109.000 học sinh, trong đó, khoảng 20.000 học sinh lớp 9. Hàng năm, có gần 17.000 học sinh sau khi hoàn thành chương trình THCS tiếp tục học lên THPT, số còn lại lựa chọn học nghề hoặc tham gia thị trường lao động. Những năm gần đây, các trường học trong tỉnh tiếp tục đổi mới, đa dạng các hình thức tuyên truyền, giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng cho học sinh, như: Ngày hội tư vấn, hướng nghiệp; sinh hoạt chuyên đề, giao lưu giữa học sinh với các nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nhân… góp phần nâng cao nhận thức của học sinh về giá trị của giáo dục nghề nghiệp, giúp các em nhận diện đúng năng lực, sở trường bản thân để lựa chọn hướng học tập phù hợp sau khi hoàn thành chương trình THCS.

Ông Nguyễn Ngọc Quang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo, cho biết: Hàng năm, Sở chỉ đạo các nhà trường đẩy mạnh công tác hướng nghiệp theo hướng thực chất, giúp học sinh hiểu rõ năng lực của bản thân, nhu cầu của thị trường lao động để có lựa chọn phù hợp. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong tuyển sinh, tư vấn ngành nghề, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận sớm với môi trường học nghề và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Toàn tỉnh hiện có 3 cơ sở giáo dục nghề nghiệp; 12 trung tâm GDTX, quy mô hơn 50 ngành nghề đào tạo trình độ cao đẳng và trung cấp, đáp ứng nhu cầu học nghề ngày càng đa dạng của người học. Giáo dục nghề nghiệp đang trở thành hướng đi phù hợp cho nhiều học sinh sau THCS, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới./.