Dự thảo Thông tư được xây dựng theo hướng quy định các nguyên tắc chung, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan liên quan, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình trong công nhận chứng chỉ.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là lần đầu tiên quy định thống nhất về việc công nhận chứng chỉ để sử dụng trong toàn hệ thống giáo dục quốc dân.

Phạm vi điều chỉnh bao gồm các chứng chỉ ngoại ngữ; chứng chỉ theo khung năng lực hoặc chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; chứng chỉ xác nhận kết quả các kỳ thi độc lập được sử dụng trong tuyển sinh trình độ đại học, cao đẳng và các chứng chỉ khác do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.

Dự thảo đồng thời làm rõ những loại chứng chỉ được điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành khác, nhằm tránh chồng chéo, trùng lặp trong áp dụng pháp luật, tạo sự minh bạch và thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh sẽ giúp cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, tổ chức cấp chứng chỉ và người học xác định rõ giá trị sử dụng của từng loại chứng chỉ trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Theo dự thảo Thông tư, chất lượng là điều kiện tiên quyết trong việc xem xét công nhận chứng chỉ. Việc công nhận không chỉ căn cứ vào tên gọi của chứng chỉ mà phải đánh giá toàn diện chất lượng của tổ chức cấp chứng chỉ, tính hợp pháp, độ tin cậy của chứng chỉ cũng như quy trình đào tạo, bồi dưỡng hoặc tổ chức thi để cấp chứng chỉ.

Để bảo đảm việc công nhận được thực hiện khách quan, minh bạch và thống nhất, cơ quan có thẩm quyền phải ban hành tiêu chí công nhận đối với từng loại chứng chỉ; thành lập Hội đồng tư vấn gồm các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực khảo thí và quản lý chứng chỉ; ban hành Quy chế công nhận chứng chỉ; công khai danh mục chứng chỉ được công nhận trên trang thông tin điện tử và lưu trữ đầy đủ hồ sơ theo quy định. Các quy định này hướng tới xây dựng quy trình đánh giá khoa học, khách quan, minh bạch, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong quyết định công nhận chứng chỉ.

Một điểm mới của dự thảo Thông tư là phân định rõ thẩm quyền công nhận chứng chỉ theo từng cấp quản lý. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo, thông qua Cục Quản lý chất lượng; Sở Giáo dục và Đào tạo; các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp được giao thẩm quyền công nhận các loại chứng chỉ thuộc phạm vi quản lý. Việc phân cấp nhằm phát huy tính chủ động của các cơ quan, cơ sở giáo dục, đồng thời gắn với trách nhiệm giải trình trước pháp luật về quyết định công nhận chứng chỉ.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất cho phép Sở Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp sử dụng kết quả công nhận của đơn vị khác còn hiệu lực mà không phải thực hiện lại thủ tục công nhận. Quy định này góp phần thúc đẩy công nhận lẫn nhau trong hệ thống giáo dục, giảm việc đánh giá lặp lại đối với cùng một chứng chỉ, tiết kiệm thời gian, chi phí cho tổ chức, đơn vị đề nghị công nhận, đồng thời tăng cường tính liên thông trong giáo dục.

Nhằm bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật và quyền lợi của người học, dự thảo quy định các chứng chỉ đã được sử dụng theo quy định của pháp luật trước thời điểm Thông tư có hiệu lực vẫn tiếp tục được sử dụng theo quy định hiện hành. Trường hợp các khung năng lực được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ rà soát các chứng chỉ đã được công nhận để xem xét việc tiếp tục công nhận theo quy định mới. Trường hợp không tiếp tục công nhận, Bộ sẽ có văn bản trả lời và nêu rõ lý do.

Quy định này nhằm bảo đảm tính ổn định, liên tục của hệ thống pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người học trong quá trình chuyển tiếp khi các khung năng lực được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế.