Hành trình đến với Robotics

Năm 2023, đội tuyển Robotics đầu tiên của Trường THPT Chuyên Sơn La thành lập với 6 thành viên là học sinh của các lớp chuyên Tin và chuyên Toán, các em có chung niềm đam mê với khoa học công nghệ, nắm vững kiến thức tin học và khả năng ngoại ngữ. Cô Trần Thị Lan, giáo viên môn Tin học được Ban Giám hiệu trường cử làm Huấn luyện viên hướng dẫn, đồng hành cùng đội tuyển.

Cô Trần Thị Lan cho biết: Thời điểm mới thành lập đội tuyển, mọi thứ gần như bắt đầu từ con số 0. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, học liệu phục vụ nghiên cứu Robotics rất thiếu thốn, cô và trò chủ yếu tự học, tự tìm hiểu trên Internet. Chuẩn bị tham dự Giải VEX Robotics National Championship 2024, đội tuyển may mắn được Tổ chức STEAM for Vietnam hỗ trợ mượn một robot VEX IQ. Chỉ trong vòng một tháng, cô và trò miệt mài nghiên cứu lắp ráp, lập trình vận hành robot theo tài liệu nước ngoài, tìm hiểu thể lệ, xây dựng chiến thuật thi đấu.

Dù có ít thời gian chuẩn bị, chưa có nhiều kinh nghiệm thi đấu, nhưng lần đầu tiên tham dự sân chơi Robotics cấp quốc gia tại thủ đô Hà Nội, đội tuyển Robotics của trường THTP Chuyên Sơn La thi đấu ấn tượng, vượt qua nhiều đối thủ mạnh, xếp hạng thứ 34/250 đội tuyển trong cả nước.

Từ những nền tảng ban đầu cùng với niềm đam mê, sáng tạo với khoa học công nghệ của học sinh, những năm tiếp theo, đội tuyển Robotics trường THPT Chuyên Sơn La liên tiếp gặt hái nhiều thành tích vang dội tại các giải đấu STEM - Robotics quốc gia. Năm 2025, đội tuyển đoạt giải Sáng tạo tại chung kết Robotics quốc gia Hạng mục V5; đoạt giải 3 tại giải Robotics các trường đại học; giải Nhì cuộc thi Robotics Trại hè Hùng Vương tại tỉnh Phú Thọ.

Em Bùi Gia An, lớp 11 Lý, trường THPT Chuyên Sơn La, chia sẻ: Trong đội tuyển, em được giao đảm nhiệm phần kỹ thuật, lắp ráp và lập trình code cho robot, đây cũng là mảng khó nhất, yêu cầu sự tỉ mỉ và kiến thức tin học tốt vì chỉ cần viết sai một mã lệnh, robot không thể vận hành và mất nhiều thời gian sửa lỗi. Đầu năm học 2025-2026, đội tiếp tục thi đấu thành công tại Giải Chung kết Robotics cấp quốc gia năm 2026 và đoạt giải Truyền cảm hứng. Những thành tích này tạo động lực để chúng em tiếp tục nuôi dưỡng đam mê sáng tạo khoa học công nghệ.

Lan tỏa phong trào STEM - Robotics trong trường học

Thành công của đội tuyển Robotics Trường THPT Chuyên Sơn La đã truyền cảm hứng, lan tỏa phong trào STEM - Robotics phát triển sôi nổi rộng khắp các trường học trên địa bàn tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh có gần 40 đội tuyển, CLB STEM - Robotics tại các trường THCS, THPT với hàng trăm học sinh các lứa tuổi tham gia.

Thầy giáo Đinh Đức Mạnh, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Trãi, cho biết: Giáo dục STEM - Robotics là hướng đi phù hợp, phát triển tư duy khoa học, kỹ năng công nghệ cho học sinh. Năm 2024, nhà trường thành lập CLB Robotics, lựa chọn học sinh có năng khiếu tham gia, phân công 2 giáo viên trực tiếp hướng dẫn, đạt một số thành tích tại các giải giao hữu Robotics trực tuyến trên Internet. Đây là động lực để thầy, trò tiếp tục hành trình lan tỏa đam mê STEM Robotics.

Tháng 1/2026, tại Cuộc thi Nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh trung học cấp tỉnh, lần đầu tiên Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức Cuộc thi Robotics với nội dung điều khiển robot VEX IQ thực hiện thử thách Coffee Harvest Challenges (Hành trình thu hoạch). Cuộc thi nhanh chóng nhận được sự quan tâm rộng rãi, thu hút trên 160 học sinh đến từ 36 trường THCS, THPT trên địa bàn tỉnh tham gia.

Ông Đoàn Lê Huy, Trưởng phòng Giáo dục Trung học và GDTX, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, cho biết: Thành công của Cuộc thi Robotics cấp tỉnh lần đầu tiên tổ chức đã thể hiện sự quan tâm, hưởng ứng tích cực của các nhà trường và học sinh đối với lĩnh vực giáo dục STEM - Robotics. Đây là cơ sở quan trọng để Sở mở rộng, tổ chức thêm nhiều sân chơi Robotics trong thời gian tới. Qua đó, tạo môi trường để học sinh thường xuyên được trải nghiệm, rèn luyện tư duy khoa học - kỹ thuật, góp phần thúc đẩy phong trào phát triển bền vững.

Đồng hành cùng ngành Giáo dục và Đào tạo Sơn La trong phát triển chương trình STEM - Robotics, năm 2025, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) triển khai chương trình STEM Innovation Petrovietnam hỗ trợ xây dựng 3 phòng STEM đạt chuẩn quốc tế cho các trường: THPT Chuyên Sơn La, THCS Chu Văn An (xã Sông Mã) và Trường THPT Thuận Châu. Mỗi phòng STEM giá trị 3,7 tỷ đồng, được trang bị 15 mô hình robot hiện đại nhất thế giới, như: Vex V5, Vex IQ, Vex AIM, Kcbot… cùng nhiều trang thiết bị, học liệu phục vụ nghiên cứu, lắp ráp và lập trình robot.

Ông Nguyễn Ngọc Quang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, thông tin: Đẩy mạnh chuyển đổi số và chương trình giáo dục STEM gắn với Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, năm 2026, Sở đã tham mưu UBND tỉnh bố trí kinh phí, đầu tư xây dựng 50 phòng Lab tại các trường THCS, THPT, mỗi phòng trị giá 500 triệu đồng, phục vụ các hoạt động thực hành trải nghiệm STEM/STEAM cho giáo viên và học sinh với các thiết bị công nghệ hiện đại như: AI, IoT, Robotics... Bên cạnh đó, Sở chỉ đạo cơ sở giáo dục tập trung đổi mới, thúc đẩy hoạt động giáo dục STEM bằng nhiều hình thức; thường xuyên tổ chức các cuộc thi Robotics, tạo sân chơi cho học sinh phát triển khả năng sáng tạo, góp phần vào nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.

Phong trào STEM - Robotics tại Sơn La đang từng bước khẳng định hướng đi đúng, phù hợp yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bằng niềm đam mê của học sinh, cùng sự đồng hành của nhà trường, thầy cô và ngành Giáo dục và Đào tạo, đưa “giấc mơ Robotics” Sơn La thắp sáng, mở ra cơ hội để thế hệ trẻ Sơn La thể hiện đam mê, sáng tạo, tự tin hội nhập trong kỷ nguyên số.