Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu, việc phổ cập tri thức số cho toàn dân đóng vai trò quan trọng. Bằng những việc làm thiết thực tại cơ sở, phong trào "Bình dân học vụ số" ngày càng lan tỏa sâu rộng, giúp người dân tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng số và sử dụng hiệu quả các tiện ích số trong đời sống hằng ngày.

Điểm sáng nổi bật phong trào "Bình dân học vụ số", là sự vào cuộc nhiệt huyết và sáng tạo của ngành giáo dục. Ngành đã tổ chức các đợt cao điểm thi đua, thu hút đông đảo học sinh, sinh viên sắm vai những “người thầy trẻ tuổi” mang công nghệ về gia đình, tổ, bản. Kết quả, trong 6 tháng đầu năm, đã có hơn 59.000 người dân được hỗ trợ tiếp cận và thực hành công nghệ số bởi hơn 20.000 học sinh, sinh viên thuộc khối THPT và các trung tâm giáo dục thường xuyên. Hơn 78.000 người dân vùng sâu, vùng xa đã được hướng dẫn trực tiếp bởi hơn 22.000 học sinh khối THCS của 130 đơn vị trường học. Nội dung số  được phổ cập trung bình 8 đến 13 kỹ năng cho mỗi người dân. Từ việc sử dụng Zalo, Facebook, ứng dụng định danh điện tử VNeID đến kỹ năng thanh toán không dùng tiền mặt hay nhận diện rủi ro lừa đảo trên không gian mạng. Bên cạnh đó, phong trào học tập trực tuyến trong học sinh toàn tỉnh tiếp tục ghi nhận con số kỷ lục với 226.000 tài khoản tham gia học tập trên nền tảng KAV, lũy kế thời gian học tập đạt hơn 23 triệu phút.

Với đặc thù là tỉnh vùng cao, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn, các địa phương trong tỉnh đã chủ trương không áp dụng một khuôn mẫu cứng nhắc mà linh hoạt đổi mới theo phương châm “gần dân, sát dân”. Điển hình, tại xã Phiêng Khoài, chính quyền cơ sở đã sáng tạo khi xây dựng mạng lưới hướng dẫn viên nòng cốt là những người có uy tín, trưởng bản, bí thư chi bộ. Những hạt nhân được đào tạo thành thạo trước, sau đó lan tỏa ra cộng đồng, giúp giải bài toán bất đồng ngôn ngữ và xóa tan tâm lý e ngại công nghệ của người lớn tuổi.

Ở vùng biên giới, xã Mường Hung có cách làm quyết liệt khi đưa phong trào vào từng hộ dân, cam kết hỗ trợ ít nhất 60% số hộ gia đình có một thành viên sử dụng thành thạo các tiện ích an sinh xã hội số. Tại xã Co Mạ, có mô hình "Đổi điện thoại 2G lấy Smartphone 4G" với lãi suất trả góp 0 đồng kết hợp lắp đặt trạm phát wifi miễn phí tại nhà văn hóa bản đã giải phóng rào cản về thiết bị kết nối cho hàng trăm hộ nghèo. Phường Thảo Nguyên cũng tạo dấu ấn lớn với mô hình đột phá "Ngày Chủ nhật hành động - Mang dịch vụ công đến Tổ dân phố" tại bản Pa Khen, thu hút đại diện của 16 dòng họ lớn cùng tham gia, trực tiếp tiếp nhận và xử lý nhanh gọn 65 hồ sơ thủ tục hành chính công ngay tại cơ sở.

Phát triển "Bình dân học vụ số" trong lĩnh vực kinh tế kinh tế, mô hình "Chợ số - Nông thôn số" ở các địa phương cũng đang dần thay đổi tập quán mua bán truyền thống. Sở Công Thương cùng chính quyền địa phương đã phối hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số, ứng dụng thương mại điện tử trực tiếp tại các xã, phường trọng điểm, như: Tô Hiệu, Mường, Phiêng Khoài, Yên Châu cho hơn 400 đại biểu là tiểu thương, HTX và nông dân. Việc đưa nông sản đặc sản của Sơn La lên các sàn thương mại điện tử lớn, vào chuỗi cung ứng hàng không Vietnam Airlines và các siêu thị lớn như WinCommerce, GO! cũng chính là minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số vào nâng cao giá trị sản xuất.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, thì tiến độ triển khai phong trào giữa các địa phương, cơ quan còn chưa đồng đều. Vẫn còn một số xã, phường chưa tổ chức tốt các hoạt động học tập cộng đồng, chưa phát huy tối đa vai trò của Tổ công nghệ số cộng đồng. Trong đó, hạ tầng số tại vùng sâu, vùng xa chưa thực sự ổn định; kinh phí hỗ trợ thường xuyên cho hoạt động của 2.233 Tổ CNSCĐ tại cơ sở còn nhiều khó khăn, vướng mắc do chưa thể ban hành nghị quyết hỗ trợ riêng biệt mà phải nghiên cứu lồng ghép theo cơ chế tích hợp...

Đưa phong trào “Bình dân học vụ số” lan tỏa hơn nữa vào đời sống nhân dân, từ nay đến cuối năm, tỉnh Sơn La tập trung rà soát, dồn sức thực hiện các chỉ tiêu chưa đạt chuẩn. UBND tỉnh yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành, chủ tịch UBND các xã đề cao trách nhiệm người đứng đầu, khẩn trương khắc phục các nhiệm vụ còn chậm muộn. Tập trung đẩy mạnh phổ cập kỹ năng số cho người dân, người lao động tại doanh nghiệp, thúc đẩy tỷ lệ định danh VNeID mức độ 2, nâng cao tỷ lệ người dân đạt chứng chỉ phổ cập số... giúp đồng bào các dân tộc vươn lên thoát nghèo bền vững.

Từ những mô hình cụ thể ở cơ sở, phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước thay đổi nhận thức, thói quen của nhân dân trong môi trường số. Tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, người dân chủ động sử dụng điện thoại thông minh tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hành chính, quảng bá sản phẩm và kết nối tiêu thụ nông sản. Quan trọng hơn, người dân từng bước hình thành kỹ năng tiếp cận, chọn lọc và khai thác thông tin trên không gian mạng, đáp ứng yêu cầu của quá trình chuyển đổi số đang diễn ra ngày càng sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội./.