Dòng họ Quàng tại bản Bó, phường Chiềng An, là một trong những dòng họ học tập dân tộc Thái tiêu biểu trong phong trào khuyến học, khuyến tài trên địa bàn. Được thành lập từ tháng 12/2009 với 45 hộ gia đình, đến nay, dòng họ đã phát triển lên 94 hộ, hơn 400 nhân khẩu; trong đó, có gần 70 đảng viên, 47 người có trình độ cao đẳng, đại học trở lên đang công tác tại nhiều cơ quan, đơn vị trong tỉnh.

Ông Quàng Văn Hặc, Trưởng dòng họ Quàng, cho biết: Hằng năm, 100% số hộ trong dòng họ đăng ký danh hiệu “Gia đình học tập”, 100% người lớn đăng ký danh hiệu “Công dân học tập”. Dòng họ luôn chú trọng tuyên truyền, vận động các gia đình quan tâm, tạo điều kiện cho con em học tập, rèn luyện; thường xuyên nhắc nhở thế hệ trẻ nỗ lực vươn lên. Vào dịp cuối năm, dòng họ tổ chức gặp mặt, tổng kết hoạt động khuyến học, biểu dương, khen thưởng kịp thời các cá nhân có thành tích cao, góp phần lan tỏa truyền thống hiếu học trong cộng đồng.

Với truyền thống hiếu học được gìn giữ qua nhiều thế hệ, dòng họ Lường ở tiểu khu Pán, xã Thuận Châu, đã xây dựng và duy trì hiệu quả mô hình “Dòng họ học tập”. Năm học 2025-2026, dòng họ có 87 học sinh đạt danh hiệu khá, giỏi, xuất sắc; 7 con em có trình độ đại học. Dòng họ duy trì quỹ khuyến học hơn 16 triệu đồng để khen thưởng, động viên các cháu đạt thành tích cao, góp phần lan tỏa truyền thống hiếu học và tăng cường sự gắn kết trong dòng họ.

Nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh giỏi và đạt thành tích cao tại kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, em Lường Mai Thủy Tiên, tiểu khu Pán, xã Thuận Châu, luôn được dòng họ biểu dương, khen thưởng. Em Tiên chia sẻ: Sự quan tâm, động viên của gia đình và dòng họ là động lực để em không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện. Mỗi lần được tuyên dương, nhận phần thưởng, em càng có thêm quyết tâm phấn đấu để xứng đáng với kỳ vọng của ông bà, cha mẹ và các thành viên trong dòng họ.

Hai dòng họ trên là những điển hình tiêu biểu trong phong trào xây dựng “Dòng họ học tập” của tỉnh. Những năm qua, các cấp hội khuyến học đã đẩy mạnh tuyên truyền, nhân rộng mô hình, góp phần lan tỏa tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng. Đến nay, toàn tỉnh có 1.176 “Dòng họ học tập”; nhiều dòng họ được Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam, UBND tỉnh và Hội Khuyến học tỉnh biểu dương, khen thưởng. Các mô hình “Dòng họ học tập” còn góp phần tăng cường sự gắn kết giữa các thành viên, xây dựng quỹ khuyến học để kịp thời biểu dương, động viên con cháu đạt thành tích cao; đồng thời khuyến khích người lớn học tập, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, phát triển kinh tế, giáo dục con em chấp hành pháp luật, xây dựng nếp sống văn hóa, góp phần xây dựng xã hội học tập từ mỗi gia đình, dòng họ.

Ông Nguyễn Văn Bao, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Khuyến học tỉnh, cho biết: Để phong trào “Dòng họ học tập” phát triển bền vững, Hội thường xuyên tìm hiểu, đúc rút kinh nghiệm của nhiều dòng họ điển hình, phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn cán bộ khuyến học cơ sở về quy trình xây dựng và duy trì mô hình; kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Cùng với đó, Hội chú trọng công tác bình xét, công nhận danh hiệu “Dòng họ học tập”, biểu dương, khen thưởng các dòng họ tiêu biểu có cách làm hay, hiệu quả, góp phần lan tỏa phong trào khuyến học, khuyến tài trong cộng đồng.

Mô hình “Dòng họ học tập” đang khẳng định vai trò trong việc phát huy truyền thống hiếu học, tạo môi trường để các thành viên nhiều thế hệ cùng học tập, cùng tiến bộ, nâng cao tri thức và tạo tinh thần đoàn kết bền chặt trong dòng họ. Đồng thời, thúc đẩy phong trào khuyến học, khuyến tài ngày càng phát triển, góp phần xây dựng xã hội học tập bền vững.