Dưới chân dãy núi Pha Luông, 4 bản đồng bào dân tộc Mông đang trở thành điểm sáng về tinh thần hiếu học của xã Chiềng Sơn. Xuất phát từ mong muốn thay đổi cuộc sống nghèo khó và mở mang hiểu biết, bà con nơi đây gạt bỏ những hủ tục lạc hậu, quyết tâm cho con em đi học chữ. Thay vì để trẻ nhỏ theo cha mẹ lên nương, người dân đã coi giáo dục là con đường để học sinh xây dựng tương lai ấm no.

Hiện nay, bản Pha Luông có 134 hộ dân, là nơi sinh sống của ba dòng họ Thào, Sồng và Giàng. Với sự đồng lòng trong việc bồi dưỡng tri thức, đến nay, bản có trên 85% số hộ được công nhận danh hiệu “Gia đình học tập”, 100% con em trong các dòng họ đến trường đúng độ tuổi, không có tình trạng trẻ bỏ học giữa chừng.

Ông Giàng A Sợi, Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Pha Luông, cho biết: Việc học đã trở thành quy định của các dòng họ. Các già làng, người có uy tín và những người thành đạt luôn là người đồng hành, dìu dắt và hướng dẫn tạo nên phong trào khuyến học bền chặt. Những năm qua, các dòng họ tự hào khi liên tiếp có con em thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng và trường nghề.

Nhiều năm liền giữ vững danh hiệu “Dòng họ học tập”, dòng họ Thào tại bản Pha Luông đã xây dựng nền nếp khuyến học nghiêm túc, có quy ước chung, được hiện thực hóa bằng những hành động thiết thực để tiếp sức cho con em vươn lên. Chia sẻ về cách làm của dòng họ, ông Thào A Lử, trưởng dòng họ Thào nói: Để duy trì phong trào bền vững, dòng họ thành lập quỹ khuyến học, hỗ trợ kịp thời các hộ khó khăn và khen thưởng những học sinh có thành tích xuất sắc. Bên cạnh đó, phê bình nghiêm khắc và có giải pháp khắc phục đối với các gia đình sao nhãng việc học hành của con cái.

Đẩy mạnh phong trào khuyến học, các nhà trường tại địa phương còn tích cực phối hợp với Hội Khuyến học và các dòng họ nắm bắt hoàn cảnh từng học sinh, kịp thời động viên những học sinh có ý định bỏ học quay trở lại lớp. Tại các điểm trường lẻ và trường bán trú, các thầy cô giáo không quản ngại khó khăn, vừa dạy chữ, vừa chăm lo từng bữa ăn, giấc ngủ, tạo môi trường sư phạm thân thiện để các em mỗi ngày đến trường là một ngày vui. Sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng đã tạo nên một mạng lưới khuyến học vững chắc, giúp học sinh yên tâm bám lớp, bám trường.

Trong 5 năm qua, xã Chiềng Sơn tổ chức 75 lớp tập huấn cho người dân theo phương châm “cần gì học nấy”; phối hợp với Hội Nông dân và các trung tâm kỹ thuật tổ chức 55 lớp chuyển giao khoa học kỹ thuật cho hơn 4.670 lượt người, phổ biến pháp luật cho hơn 6.125 lượt người tại 20 bản, tiểu khu. Những nỗ lực trên đã giúp xã có 98% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình học tập”, 85% bản đạt “Cộng đồng học tập”, 60% dòng họ đạt “Dòng họ học tập” và 100% đơn vị đạt danh hiệu “Đơn vị học tập”. Đồng thời, xây dựng quỹ khuyến học xã được gần 78 triệu đồng, khen thưởng 212 lượt học sinh đoạt giải cấp huyện trở lên, học sinh thi đỗ cao đẳng, đại học và hơn 1.300 lượt học sinh xuất sắc, tiêu biểu các cấp.

Ông Vũ Thanh Hải, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sơn nhấn mạnh: Tạo động lực trong học tập, xã tiếp tục đẩy mạnh công tác khuyến học, khuyến tài; nâng cao chất lượng mô hình “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập”. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa, đa dạng hóa các hình thức biểu dương, khen thưởng khích lệ tinh thần hiếu học; tăng cường phối hợp giữa nhà trường và các đoàn thể trong tư vấn hướng nghiệp. Qua đó, giúp học sinh gắn kết tri thức với thực tiễn sản xuất, định hướng nghề nghiệp rõ ràng.

Sự lan tỏa của phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập tại Chiềng Sơn, đang góp phần quan trọng giúp nâng cao chất lượng giáo dục và dân trí, bồi dưỡng nguồn nhân lực, đem lại niềm tin, hy vọng về một tương lai với những đổi thay, khởi sắc trên mảnh đất biên cương.