Hiện nay, Trường PTDT bán trú Tiểu học Mường Cai có 32 lớp, 896 học sinh, chia thành 1 điểm trường chính và 10 điểm trường lẻ tại các bản, cụm bản cách xa trung tâm xã. Nơi đầu tiên chúng tôi ghé thăm là điểm trường Huổi Mươi, cách trường trung tâm 5 km.

Niềm nở đón tiếp chúng tôi, cô giáo Trần Thị Mến, quê ở tỉnh Hưng Yên, giáo viên tại điểm trường, giới thiệu: Điểm trường có hơn 20 học sinh đều là con em đồng bào dân tộc thiểu số. Học sinh ở đây rất hồn nhiên, trong sáng, ngoan và lễ phép. Là giáo viên miền xuôi lên công tác ở vùng biên giới, ban đầu tôi chưa quen, nhiều bỡ ngỡ, nhớ nhà, mọi thứ thiếu thốn khiến tôi không khỏi chạnh lòng. Dần dần tiếp xúc với các em nhỏ, tôi thêm yêu thương và quyết tâm ở lại với niềm tin và hy vọng mang con chữ, tiếp thêm động lực giúp trẻ em vùng cao phấn đấu vươn lên, thay đổi cuộc sống sau này.

Rời Huổi Mươi, chúng tôi tiếp tục vượt con đường đất trơn trượt đến điểm trường Háng Lìa. Là điểm trường xa nhất, cách trung tâm Trường PTDT bán trú Tiểu học Mường Cai hơn 20 km. Đến đây, chúng tôi được nghe những câu chuyện cảm động về hành trình gieo chữ ở vùng cao biên giới, nơi vẫn còn nhiều gian nan, thiếu thốn, để học sinh được đến trường là cả sự nỗ lực không nhỏ của mỗi gia đình và sự tâm huyết của các thầy cô.

Phụ trách điểm trường là cô giáo Đoàn Thị Nam Hà, quê Hải Phòng. Hơn 34 năm gắn bó với nghề giáo, có 15 năm, cô Hà giảng dạy các điểm trường biên giới Chiềng Khoong. Mỗi cung đường, mỗi con dốc đến với các điểm trường, các bản vùng cao nơi đây, cô đều từng vượt qua, để trở thành người gắn bó cùng học sinh trên hành trình vượt khó đi tìm con chữ.

Cô Hà chia sẻ: Học sinh ở điểm trường tôi phụ trách, là con em đồng bào dân tộc Mông, Thái và Khơ Mú… Trước đây, việc vận động các em tới lớp là cả một hành trình dài. Giáo viên phải vượt đường xa, khó đi, xuống bản đến tận gia đình học sinh để tuyên truyền, vận động cho con em ra lớp; có những phụ huynh còn không hiểu tiếng phổ thông, nên chúng tôi còn phải học cả ngôn ngữ dân tộc Thái, Mông để đi vận động. Bằng sự ân cần, chân thành và kiên trì, giờ đây, phụ huynh đã tự nguyện đưa trẻ đến trường; học sinh chăm ngoan đến lớp, chịu khó học tập. Tôi vô cùng hạnh phúc, như được tiếp thêm động lực để tiếp tục bám trụ, thắp lên niềm tin cho thế hệ học trò nhỏ nơi biên cương Tổ quốc.

Với các điểm trường xa như Huổi Mươi, Háng Lìa, con em đồng bào dân tộc thiểu số đến trường đa phần chưa thành thạo tiếng phổ thông, vì vậy, các cô giáo như cô Mến, cô Hà phải dành thời gian học tiếng dân tộc để dễ dàng giao tiếp, trao đổi, vận động phụ huynh cho con em đến trường và thuận lợi trong quá trình giảng dạy. Ngoài ra, để duy trì sĩ số, các cô giáo phải thường xuyên lặn lội vào bản để vận động các em đến trường. Chính nhờ sự quyết tâm, kiên trì của các cô giáo ở những điểm trường xa xôi đã giúp nhà trường thực hiện tốt nhiệm vụ mỗi năm học.

Em Sộng Thị Sai, lớp 4A, điểm trường Háng Lìa, nói: Đến lớp, em được cô giáo dạy nói tiếng phổ thông, dạy học chữ. Cô giáo hiền và rất thương chúng em. Em sẽ cố gắng học thật giỏi để không phụ lòng cô và để sau này cũng trở thành cô giáo.

Cô giáo Nguyễn Thị Loan, Hiệu trưởng Trường PTDT bán trú Tiểu học Mường Cai, chia sẻ: Để nâng cao chất lượng dạy và học, duy trì sĩ số bền vững, nhà trường đang tập trung đẩy mạnh công tác xã hội hóa, huy động nguồn lực từ cộng đồng nhằm cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn; xây dựng mối quan hệ gắn kết giữa nhà trường - gia đình - cộng đồng; khích lệ giáo viên nỗ lực, kiên trì bám trường, bám bản, đồng hành cùng nhà trường vượt khó, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục vì tương lai trẻ em vùng biên.

Dù đường đến trường còn nhọc nhằn, nhưng các cô giáo Trường PTDT bán trú Tiểu học Mường Cai vẫn kiên cường bám bản, nỗ lực từng ngày mang tri thức đến cho các học trò. Sự tâm huyết, hy sinh thầm lặng ấy đang góp phần xây dựng một tương lai tươi sáng cho trẻ em nơi vùng cao biên giới.